I SA/Rz 360/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Surmacz Sędzia WSA Barbara Stukan-Pytlowany /spr./ Asesor WSA Małgorzata Niedobylska Protokolant sek.sąd. T.Tochowicz po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2005r. na rozprawie- sprawy ze skargi Z. J. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] czerwca 2005r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania - oddala skargę - Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...].01.2005r. zn. [...] na wniosek Z. J. z dnia 10.12.1998r. uzupełniony oświadczeniem z dnia 19.06.2001 r. i wyjaśnieniami z dnia 21.06.2001r. -w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego i uchylenia czynności egzekucyjnych m.in. do tytułów wykonawczych: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] -postanowił uznać postępowanie wszczęte na wniosek z dnia 10.12.1998r. za bezprzedmiotowe i umorzyć postępowanie w w/w zakresie. Jako podstawę prawną podał art. 105 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2002r. nr 98, poz. 1071 z zm.) zwanego dalej k.p.a. w zw. z art. 18, 17 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2002r. nr 110, poz. 968 z zm.). W uzasadnieniu podniósł, że wnioskodawca wniósł o umorzenie i uchylenie czynności egzekucyjnych co do wymienionych tytułów wykonawczych. Jednocześnie postanowieniem z [...].05.2004r. [...] organ egzekucyjny odmówił rozpoznania zarzutów skierowanych do min. wymienionych tytułów wykonawczych. Zakres przedmiotowy tego postanowienia obejmował również podniesioną we wniosku kwestię zasadności wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego i uchylenia dokonanych czynności. W ocenie organu postępowanie niniejsze stało się bezprzedmiotowe, bowiem postępowanie w sprawie umorzenia zostało przeprowadzone i rozstrzygnięte w ramach postępowania dotyczącego zarzutów. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł pełnomocnik wnioskodawcy wdniu07.02.2005r. Zarzucił naruszenie art. 105 k.p.a., art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez przyjęcie jakoby umorzenie postępowania egzekucyjnego mogło nastąpić wyłącznie po uznaniu za zasadne zarzutów zgłoszonych na podstawie art.33 ustawy. W sytuacji gdy organ odmówił rozpoznania zarzutów z powodu uchybienia terminu, nie może pozostawić bez rozpoznania podniesionych we wniosku o umorzenie przesłanek skutkujących w jego ocenie umorzeniem postępowania z urzędu, gdyż nie upoważnia go do tego art. 59 § 2 ustawy. Jego zdaniem organ nie chciał dopuścić do rozpoznania merytorycznego wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...].06.2005r. [...] po rozpoznaniu zażalenia na postanowienie z [...].01.2005r. zn [...] Naczelnika Urzędu Skarbowego w sprawie umorzenia postępowania utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie, na podstawie art. 138 § 1 i art. 144 k.p.a. w zw. art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W uzasadnieniu podniósł, że składając wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego zobowiązany powołał przesłanki, które jednocześnie były przyczynami zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (art. 33 pkt. 1,2,3,6 ustawy o post. egzekucyjnym w administracji - stanowiące jednocześnie przyczyny umorzenia tegoż postępowania - art. 59 tej ustawy odpowiednio pkt.2,3,7). W tym zakresie organ egzekucyjny wydał więc postanowienie z dnia [...] maja 2004r. zn. [...] w sprawie zarzutów, utrzymane następnie w mocy postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] września 2004r., zn. [...], na które zobowiązany złożył w dniu 5 listopada 2004r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. Z art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym w czasie złożenia zarzutów wraz z wnioskiem o umorzenie wynika, że uznając zarzuty za uzasadnione organ wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Tak więc w sytuacji gdy łącznie zgłoszono zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego i wniosek o jego umorzenie, powinny zostać łącznie rozpoznane przez organ egzekucyjny w postępowaniu w sprawie zarzutów do prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Wydanie odrębnego postanowienia w tym zakresie byłoby nieuzasadnione. Wydanie postanowienia w sprawie zarzutów na skutek łącznego złożenia z wnioskiem o umorzenie powoduje, że wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego staje się bezprzedmiotowy, a postępowanie w tym zakresie podlega umorzeniu. W dniu 21.07.2005r. Z. J. złożył skargę do WSA w Rzeszowie na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...].06.2005r. zn. [...] utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji z dnia [...].01.2005r. zn.[...] w sprawie umorzenia postępowania. Skardze zarzucił naruszenie art. 105 k.p.a. i art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez błędne zastosowanie co miało wpływ na wynik sprawy. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu skargi podtrzymał zarzuty złożone w zażaleniu. Podkreślił dodatkowo, że postępowanie w sprawie zgłoszonych zarzutów i postępowanie w sprawie umorzenia postępowania z art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji to dwa różne, odrębne postępowania i jeżeli do postępowania w sprawie zarzutów nie doszło z przyczyn formalnych, to kwestia umorzenia postępowania na podstawie przesłanek z art. 59 ustawy pozostaje otwarta, gdyż przepis ten istnieje samodzielnie i nie jest dopełnieniem art.34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ II instancji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ zauważył dodatkowo, że skarżący w zarzutach (pismo z dnia 21.06.2001r.) stwierdził, że "ich rozpoznanie doprowadzić winno do umorzenia postępowania egzekucyjnego i uchylenia dokonanych czynności"- co świadczy o łącznym złożeniu zarzutów i wniosku, a zatem konieczności łącznego ich rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do treści art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz.1270) określanej dalej P.p.s.a, kontrola zaskarżonych rozstrzygnięć dokonywana jest pod kątem ich zgodności z prawem, przy czym Sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami i podstawami wskazanymi w skardze. Skarga jest nieuzasadniona bowiem zaskarżone postanowienie i poprzedzające go postanowienie pierwszoinstacyjne nie naruszają przepisów prawa . Zakresem kontroli Sądu było objęte zaskarżone postanowienie utrzymujące w mocy postanowienie o umorzeniu postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Organ egzekucyjny w sprawie z wniosku zobowiązanego Z. J. o umorzenie postępowań egzekucyjnych na podstawie tytułów wykonawczych enumeratywnie wymienionych i o uchylenie czynności egzekucyjnych podjętych na podstawie tych tytułów postanowił uznać to postępowanie za bezprzedmiotowe i umorzył postępowanie w tym zakresie. W uzasadnieniu podał, że postępowanie z wniosku zobowiązanego stało się bezprzedmiotowe, bowiem postępowanie w sprawie umorzenia zostało przeprowadzone i rozstrzygnięte w ramach postępowania dotyczącego zarzutów, których rozpoznania organ I instancji odmówił z uwagi na uchybienie terminu do ich złożenia. Organ odwoławczy uznał to rozstrzygnięcie za zasadne, argumentując dodatkowo, że wniosek o umorzenie postępowań egzekucyjnych i złożone zarzuty objęte były jednym łącznym wnioskiem i dlatego należało je rozpoznać łącznie w postępowaniu w sprawie zarzutów. Rozstrzygnięcie w sprawie zarzutów powoduje, że wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego staje się bezprzedmiotowy, a postępowanie ulega umorzeniu. W skardze Z. J. zarzucił, iż wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego był wnioskiem samodzielnym, niezależnym od zgłoszonych zarzutów, który powinien być odrębnie rozpoznany. Jednakże Sąd stwierdza, że przedmiotem rozpoznania organu egzekucyjnego był wniosek z dnia 10.12.1998r. uzupełniony wyjaśnieniami do wniosku z dnia 21.06.200Ir. W wyjaśnieniach tych skarżący doprecyzował przedmiot wniosku Z treści wyjaśnień wynika, że skarżący w piśmie tym, zgłosił zarzuty do tytułów wykonawczych ujętych w protokole zajęcia z dnia 29.03.1995r. Złożył też wniosek o umorzenie postępowań egzekucyjnych prowadzonych na podstawie tych tytułów wykonawczych, do których zgłosił zarzuty i złożył wniosek o uchylenie czynności egzekucyjnych dokonanych na podstawie tych tytułów. W uzasadnieniu tego wniosku skarżący podniósł, że do zgłoszenia zarzutów upoważniał go fakt nie doręczenia mu przedmiotowych tytułów wykonawczych. Zaniechanie to powodowało, że termin do wniesienia zarzutów nie rozpoczął biegu, a tym samym nie mógł upłynąć. Rozpoznanie zarzutów doprowadzić powinno było w jego ocenie, do umorzenia postępowań egzekucyjnych i uchylenia dokonanych czynności z mocy prawa. Skarżący w żaden inny sposób nie uzasadnił wniosku o umorzenie postępowań egzekucyjnych, a przesłanki wniosku o umorzenie jak i przyczyny zarzutów powołane w wyjaśnieniach z dnia 21.06.2001r. były tożsame. Postanowieniem z dnia [...].05.2004r. zn. [...], utrzymanym w mocy postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...].09.2004r. zn. [...] organ egzekucyjny rozstrzygnął w przedmiocie zgłoszonych zarzutów. Postępowanie to jednocześnie objęło swym zakresem rozpoznanie wniosku skarżącego o umorzenie postępowań egzekucyjnych dotyczących tych samych tytułów wykonawczych, do których zgłosił zarzuty, na skutek rozpoznania tych zarzutów. W ocenie Sądu gdyby organ rozpoznał zarzuty merytorycznie i je uwzględnił, mógłby umorzyć postępowania egzekucyjne. Ponieważ organ omówił rozpoznania zarzutów, rozstrzygnięcie to przesądziło o bycie prawnym postępowania w przedmiocie wniosku o umorzenie postępowań egzekucyjnych. Zdaniem Sądu zaskarżone postanowienie utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji o umorzeniu postępowania, z wniosku skarżącego o umorzenie postępowań egzekucyjnych - z uwagi na jego bezprzedmiotowość było zasadne i zgodne z dyspozycją przepisu art. 105 k.p.a. Umorzenie postępowania na podstawie tego przepisu nie jest zależne od woli organu, ani tym bardziej nie jest pozostawione uznaniu organu, okoliczności powodujące bezprzedmiotowość muszą być stwierdzone brakiem podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy, co właśnie miało miejsce w niniejszej sprawie. Wbrew twierdzeniom skarżącego podniesionym w zarzutach skargi, rozstrzygnięcie w sprawie zarzutów (tj. postanowienie o odmowie ich rozpoznania) stało się de facto też rozstrzygnięciem w sprawie umorzenia postępowań egzekucyjnych, gdyż skarżący w swoich wyjaśnieniach z dnia 21.06.2001r. wolę takiego prowadzenia postępowania wyraził. Organ był związany zakresem wniosku skarżącego, doprecyzowanym w ten sposób jego wyjaśnieniach i zobowiązany do całościowego rozstrzygnięcia tych kwestii, co też zgodnie z prawem przeprowadził w postępowaniu wszczętym na wniosek skarżącego. W konsekwencji, zdaniem Sądu w świetle tak ustalonego stanu faktycznego i w świetle prawa materialnego zaistniał brak sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania. Biorąc powyższe pod uwagę należy stwierdzić, że organy orzekające w niniejszej sprawie nie naruszyły przepisów prawa materialnego, ani procesowego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonych rozstrzygnięć. W tym stanie rzeczy Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.151 ustawy P.p.s.a.