I SA/Rz 364/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Serafin Kosowska po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku " A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] kwietnia 2011 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od gier za sierpień 2010 r. - postanawia – oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. WSA/post.1 - sentencja postanowienia "A" Spółka z o.o. z siedzibą w W. (dalej: Spółka/skarżąca) skarżąc decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od gier za sierpnień 2010 r. wniosła również o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Jako przyczynę wskazała trudną sytuację finansową związaną ze zmianą przepisów dotyczących podatku od gier, tj. dziedziny, na której Spółka koncentruje swoją działalność gospodarczą. Nowe regulacje prawne związane z grami losowymi czyli głównym zakresem działalności Spółki spowodowały trudności, wskutek których Spółka nie była w stanie regulować na bieżąco swoich zobowiązań podatkowych z tytułu podatku od gier, a w konsekwencji wskutek wszczętych postępowań egzekucyjnych zajęte zostały jej rachunki bankowe, a także posiadane przez nią udziały w innej spółce kapitałowej. Skarżąca oświadczyła, że jej kapitał zakładowy wynosi 1.000.000 zł, wartość będących w jej dyspozycji środków trwałych 13.545.277,28 zł, za ubiegły rok obrotowy odnotowała stratę w wysokości 2.344.896,11 zł, a saldo jej rachunku bankowego na dzień złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy jest ujemne i wynosi – 6.595,63 zł. Spółka wyjaśniła, że podjęła starania mające na celu zmniejszenie kosztów własnych, dlatego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych jest, w jej ocenie, uzasadniony. Do wniosku załączono kserokopię bilansu na koniec 2010 r., rachunku zysków i strat, wydruku salda z daty 12 maja 2011 r. Referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Strona złożyła sprzeciw, który w procedurze sądowoadministracyjnej jest środkiem odwoławczym. Jego wniesienie w ustawowym terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia referendarza wywołuje ten skutek, że orzeczenie referendarza traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd zważył, co następuje: Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) - dalej zwanej P.p.s.a. - osobie prawnej a także innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy w zakresie jak wnioskowany, może być przyznane gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przepis na podstawie którego zawarto przesłanki, które musi spełnić osoba prawna oparty jest na konstrukcji ograniczonego uznania, co oznacza, że ostatecznie spełnienie tych przesłanek ekonomicznych uprawnia jedynie sąd do udzielenia takiej pomocy. Warunek wykazania przez osobę prawną podstaw na których opiera swój wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, nakłada na nią obowiązek przedstawienia odpowiednich dowodów potwierdzających niemożność pokrycia tych kosztów postępowania oraz udowodnienia podjęcia starań o uzyskanie środków finansowych i to niezależnie od efektu. W ocenie Sądu, w świetle przedstawionych przez Spółkę okoliczności oraz przedłożonych dokumentów, nie można przyjąć, że skarżąca nie jest w stanie ponieść koniecznych kosztów sądowych. Przedmiotem działalności skarżącej jest działalność związana z grami losowymi i zakładami specjalnymi. Jest ona właścicielem automatów o niskich wygranych zlokalizowanych w punktach gier na terenie kraju. Majątek trwały Spółki wynosi 13.545.277,28 zł, nie jest więc mały, a składają się na niego oprócz automatów do gier również środki trwałe łatwo zbywalne, tj. środki transportu (398.899,06 zł według bilansu). Spółka posiada długoterminowe aktywa finansowe w jednostkach powiązanych w postaci udziałów (63.093,00 zł), które na chwilę obecną zostały zajęte przez organ egzekucyjny oraz udzieliła pożyczki w kwocie 1.266.226,05 zł, zaś z przedłożonego rachunku zysków i strat za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2010 r. (k. 45) wynika, że Spółka uzyskała łącznie przychody netto ze sprzedaży w kwocie 149.180.425,32 zł, w tym 149.157.110,62 zł to przychody z gry na automatach, ponosząc 151.118.980,97 zł kosztów. Ostatecznie jej wynik finansowy zamknął się wartością ujemną, ale należy zaznaczyć, że strata to często wynik bilansowy nadwyżki kosztów nad przychodami. Strata może być spowodowana wielkością odpisów amortyzacyjnych będących kosztami uzyskania przychodów, może być wykorzystana do obniżenia dochodu z tego źródła i nie oznacza braku środków finansowych. Co więcej, poniesioną w wyniku prowadzonej działalności gospodarczej stratę każdy podatnik ma prawo rozliczyć w ciągu pięciu kolejnych lat, poprzez zmniejszenie wykazanego zysku za dany rok, a co za tym idzie okoliczność ta nie zawsze warunkuje potrzebę udzielenia pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Przedłożony przez Spółkę dokument z daty 12 maja 2011r. (k.42) wskazuje jedynie na wynik salda na tym rachunku (-6.595,63 zł) i nie jest miarodajny, tj. nie pozwala prześledzić operacji przebiegającym na rachunku. Nadmienić w tym miejscu należy, że z przedłożonych tytułów wykonawczych dot. egzekucji należności pieniężnych wynika, że skarżąca Spółka posiada także jeszcze inny rachunek bankowy, którego nie przekazała Sądowi do analizy, a przy tym nie podnosi, że zajęcie rachunku bankowego uniemożliwia jej dalszą działalność z uwagi na brak środków na jej finansowanie. Zdaniem Sądu, w odniesieniu do osób prawnych, a szczególnie spółek prawa handlowego, z racji, że ich działalność opiera się na samodzielności i są one pełnoprawnymi uczestnikami obrotu gospodarczego, ze wszystkimi wynikającymi z tego faktu uprawnieniami i obowiązkami, obok analizy przesłanek ekonomicznych, należy koncentrować się także na ocenie czy podmioty takie wykazały, że podjęły niezbędne działania w celu zdobycia funduszy na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem sądowym, tj. czy przedstawiły dowody świadczące o niemożliwości uzyskania np. dopłat od wspólników, kredytu lub pożyczki, w sposób formalny dowiodły swojej niewypłacalności choćby poprzez wystąpienie o ogłoszenie upadłości. Od członków zarządu spółki należy wymagać podjęcia inicjatywy w celu zgromadzenia środków pieniężnych niezbędnych do obrony jej interesów przed sądem. W rozpoznawanej sprawie projektów takich Spółka nie ujawnia. Spółka uzyskuje bieżące dochody i nie sposób w takiej sytuacji uznać, że utrzymywana działalność gospodarcza jest nieopłacalna, nawet jeśli przyjąć, że Spółka przejściowo ma kłopoty finansowe i jej dotychczasowe przychody uległy obniżeniu. W przeciwnym przypadku jedynym racjonalnym działaniem byłaby likwidacja działalności ewentualnie ogłoszenie upadłości takiego podmiotu. Działań takich Spółka nie sygnalizuje, dlatego należy domniemywać, że prowadzona działalność jest mimo wszystko dla Spółki opłacalna i nie znajduje się ona w sytuacji, która uprawniałaby ją do zastosowania wobec niej tej szczególnej instytucji jaką jest prawo pomocy. Zastosowania tego przywileju Spółka nie może oczekiwać nawet w sytuacji, gdy w innej sprawie została zwolniona od kosztów sądowych. Według Sądu, koszty sądowe powinny być ponoszone na równi z innymi niezbędnymi wydatkami, jako związane z funkcjonowaniem Spółki. Ograniczenia natury finansowej nie powinny zamykać stronie drogi do sądu, jednak jej zagwarantowanie nie oznacza bezwarunkowego prawa strony do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej. Reasumując, w niniejszej sprawie okoliczności, o których mowa w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. nie zachodzą i dlatego mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji.