I SA/Rz 365/22
WyrokWSA w Rzeszowie2022-09-08
Skład orzekający: Jacek Surmacz, Małgorzata Niedobylska, Jarosław Szaro
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy informacja o odmowie udzielenia pożyczki płynnościowej, wydana przez Agencję Rozwoju Regionalnego działającą jako pośrednik finansowy w ramach programu wspierającego gospodarkę w związku z pandemią COVID-19, stanowi akt z zakresu administracji publicznej podlegający zaskarżeniu do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., a jeśli tak, to czy odmowa ta była zasadna ze względu na niewystarczające zabezpieczenie spłaty pożyczki?Ratio decidendi
Sąd uznał, że informacja o odmowie udzielenia pożyczki płynnościowej, wydana przez Agencję Rozwoju Regionalnego, jest aktem z zakresu administracji publicznej, podlegającym zaskarżeniu do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Sąd oddalił skargę, podzielając stanowisko Agencji, że proponowane przez wnioskodawcę zabezpieczenie spłaty pożyczki było niewystarczające ze względu na istniejące obciążenia hipoteczne i fakt, że jedna z nieruchomości nie stanowiła wyłącznej własności wnioskodawcy. Deklaracje wnioskodawcy dotyczące spłaty zobowiązań i przedstawienia innego zabezpieczenia zostały uznane za gołosłowne i nieadekwatne do procedury udzielania pożyczki.Stan faktyczny
Spółka I. Sp. z o.o. złożyła wniosek o pożyczkę płynnościową w wysokości 8.400.000 zł, proponując jako zabezpieczenie hipotekę na dwóch nieruchomościach. Agencja Rozwoju Regionalnego (Pośrednik Finansowy) odmówiła udzielenia pożyczki, uznając proponowane zabezpieczenie za niewystarczające ze względu na istniejące obciążenia hipoteczne i fakt, że jedna z nieruchomości należała do spółki powiązanej. Spółka odwołała się, deklarując możliwość spłaty zobowiązań i przedstawienia innego zabezpieczenia, jednak Agencja podtrzymała negatywną decyzję. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie regulaminu i zasadę równego traktowania. Agencja wniosła o oddalenie skargi, podnosząc m.in. zarzut niedochowania terminu do jej wniesienia.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Jacek Surmacz, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska /spr./, Sędzia WSA Jarosław Szaro, Protokolant sekr. sąd. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi I. Sp. z o.o. z siedzibą w R. na informację Agencję Rozwoju Regionalnego z dnia 28 marca 2022 r., nr MARR/TŻ/ZFP/477/2022 w przedmiocie odmowy udzielenia pożyczki oddala skargę.
Przedmiotem skargi jest informacja o odmowie udzielenia "I" Sp. z o.o. w R. (dalej: Wnioskodawca/Spółka/Skarżąca) pożyczki w ramach programu ,,[...]" z Funduszu Pożyczkowego dla województwa [...], organizowanego przez Agencję Rozwoju Regionalnego "M" S.A. w M. (dalej: Pośrednik Finansowy/Agencja).
Z akt sprawy wynika, że Spółka w dniu 14 lutego 2022 r. złożyła dokumentację aplikacyjną dotyczącą pozyskania środków w wysokości 8.400.000zł, wskazując jako propozycję zabezpieczenia możliwość ustanowienia hipoteki na dwóch nieruchomościach zabudowanych objętych Księgami Wieczystymi o numerach [...] oraz [...]. Nieruchomości te należą do Wnioskodawcy oraz spółki powiązanej ,,B.-R." Sp. z o.o.
Pismem z dnia 28 marca 2022r. Pośrednik Finansowy poinformował Spółkę, że podjął negatywną decyzję w sprawie wnioskowanej pożyczki, uzasadniając powyższe negatywną oceną Komisji Kwalifikacyjnej odnośnie do proponowanego przez Wnioskodawcę zabezpieczenia spłaty pożyczki w formie hipoteki na ww. nieruchomościach.
W odwołaniu Spółka poinformowała Pośrednika Finansowego, że wartość proponowanych nieruchomości po odjęciu wartości istniejących obciążeń wynosi kolejno 3 101 400 oraz 2 174 000 zł i zadeklarowała możliwość spłaty zobowiązań na rzecz wierzycieli w natychmiastowym terminie, co tym samym pozwoli na wpis Agencji na pierwszym miejscu. Wnioskodawca dodał, że spłacił już znaczącą część zobowiązań będących powodem przedmiotowych wpisów, a także dysponuje zapasem kapitału umożliwiającym mu natychmiastowe uregulowanie zobowiązań w przypadku wyrażenia takiej woli przez Pośrednika Finansowego. Wskazał również na możliwość przedłożenia innej nieruchomości jako zabezpieczenie pożyczki, o wartości przewyższającej wymaganą kwotę.
Pismem z dnia 25 kwietnia 2022 r. Pośrednik Finansowy podtrzymał negatywną decyzję w sprawie wnioskowanej pożyczki. W uzasadnieniu wskazano, że procedury związane z deklarowaną spłatą zobowiązań, jak i wykreślenie hipotek, opóźniłyby dalsze procedowanie wniosku pożyczkowego, co stoi w sprzeczności z celami, jakimi kieruje się Pośrednik Finansowy przy ocenie wniosków pożyczkowych.
W skardze skierowanej do tut. Sądu na powyższe rozstrzygnięcie Spółka zarzuciła
naruszenie przepisów prawa procesowego tj. przepisów Regulaminu Konkursu Funduszu Pożyczkowego ,,[...]" dla Województwa [...] (dalej: Regulamin), przez wydanie decyzji o nieprzyznaniu pożyczki, w związku z nieuwzględnieniem proponowanego przez Wnioskodawcę zabezpieczenia i nieuwzględnienie możliwości zmiany przedmiotu zabezpieczenia, ani deklarowanej możliwości spłaty istniejących zobowiązań obciążających pierwotnie zaproponowane nieruchomości, a także błędne przyjęcie, że procedury związane z deklarowaną spłatą zobowiązań i wykreśleniem hipoteki opóźniałoby dalsze procedowanie wniosku.
W uzasadnieniu Skarżąca podniosła, że Pośrednik Finansowy wbrew Regulaminowi nie konsultował formy zabezpieczenia pożyczki z Wnioskodawcą na etapie procedowania wniosku pożyczkowego, w szczególności nie poinformował Wnioskodawcy o zastrzeżeniach względem proponowanego przez Wnioskodawcę zabezpieczenia, co narusza § 8 ust. 9 Regulaminu. Pośrednik Finansowy, w przypadku zastrzeżeń, co do proponowanego przez Wnioskodawcę zabezpieczenia, powinien porozumieć się z Wnioskodawcą na etapie procedowania, co do przedmiotu zabezpieczenia pożyczki, tj. ustalić z Wnioskodawcą odpowiednią formę zabezpieczenia, będącą dostateczną dla pierwotnie wnioskowanej kwoty.
Skarżąca podniosła też, że uzyskała informacje o sytuacjach, gdzie Agencja w obecnym naborze udzielała warunkowych decyzji, w stanach faktycznych analogicznych do obecnego, co w sposób rażący narusza zasadę równego traktowania, określoną w art. 8 § 1 k.p.a. Zdaniem Skarżącej, Pośrednik Finansowy w sposób dowolny i wybiórczy wybierał beneficjentów przedmiotowego programu, a także wartość udzielanego im wsparcia, nie kierując się przy tym bezstronnymi, transparentnymi i obiektywnie weryfikowalnymi kryteriami. W trakcie procedowania wniosku, Wnioskodawca z zachowaniem wszelkich terminów oraz z dokładnością przygotowywał i przedkładał wszelkie dokumenty oraz informacje, do których przedłożenia był wzywany, a także składał dodatkowo liczne zestawienia i opisy, które mogłyby ułatwić procedowanie dokumentacji. Skarżąca poddała w wątpliwość rzetelność przeprowadzonej przez Agencję analizy finansowej przedsiębiorstwa i prawidłowość przeprowadzonej procedury, bowiem brak było podstaw do podjęcia negatywnej decyzji w zakresie udzielenia dofinansowania, skoro Spółka spełniła wszelkie wymagania konkursowe.
W odpowiedzi na skargę Agencja wniosła o pozostawienie skargi bez rozpatrzenia lub o jej oddalenie. Wniosła też o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z:
1. Regulaminu Funduszu Pożyczkowego ,,[...]" Województwo [...]
2. Metodyki - Zasady oceny przedsiębiorców [...], dla stwierdzenia faktu:
a. wykorzystania obiektywnych kryteriów oceny wniosku pożyczkowego,
b. zgodności analizy wniosku pożyczkowego z obowiązującą procedurą,
3. Wniosku Skarżącego o udzielenie pożyczki płynnościowej, dla stwierdzenia faktu:
a. braku wykazania wystarczającego zabezpieczenia pożyczki,
b. obciążeń nieruchomości wskazanych przez Skarżącego jako przedmiot zabezpieczenia,
c. występowania innego podmiotu jako właściciela nieruchomości wskazanej przez Skarżącego jako przedmiot zabezpieczenia pożyczki,
4. Raportu Pożyczkowego,
5. Zestawienia wskaźników uzyskanych w trakcie oceny z dnia 22 marca 2022 r., dla stwierdzenia faktu:
a. wykorzystania obiektywnych kryteriów oceny wniosku pożyczkowego,
b. zgodności analizy wniosku pożyczkowego z obowiązującą procedurą,
c. braku wykazania wystarczającego zabezpieczenia pożyczki,
d. obciążeń nieruchomości wskazanych przez Skarżącego jako przedmiot zabezpieczenia,
e. występowania innego podmiotu jako właściciela nieruchomości wskazanej przez Skarżącego jako przedmiot zabezpieczenia pożyczki,
6. Umowy Operacyjnej nr [...] zawartej przez M S.A. z Bankiem [...], dla stwierdzenia faktu:
a. wykorzystania obiektywnych kryteriów oceny wniosku pożyczkowego,
b. przeprowadzenia procedury oceny wniosku pożyczkowego według wymogów Banku [...],
c. realizacji przez M. roli Pośrednika Finansowego w ramach realizacji zamówienia publicznego,
d. obowiązku M. do weryfikacji proponowanych sposobów zabezpieczenia pożyczki z uwagi na odpowiedzialność M. za przyszłe spłaty pożyczek,
7. Wydruku korespondencji mailowej (dokument nr 1,2), dla stwierdzenia faktu:
a. prowadzenia indywidualnych uzgodnień M. ze Skarżącym,
b. wystosowania prośby do Skarżącego o uzupełnienie wniosku i wyjaśnienie jego treści,
c. podjęcia decyzji przez M. po przeprowadzeniu indywidualnych uzgodnień,
8. Pisma M. z dnia 25 kwietnia 2022 r. stanowiącego odpowiedź na odwołanie, dla stwierdzenia faktu:
a. przeprowadzenia przez M. weryfikacji wcześniej dokonanej oceny,
b. zasadności odmowy udzielenia pożyczki,
c. zasadności uznania za niewystarczające zabezpieczenie pożyczki nieruchomości wskazanych przez Skarżącego.
Uzasadniając wniosek o pozostawienie skargi bez rozpatrzenia Agencja powołała się na przepisy ustawy z dnia 11 lipca 2014r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (dalej: ustawa wdrożeniowa), wskazując, że wbrew wymogom, o których mowa w art. 61 ust.2 tej ustawy, Wnioskodawca nie dotrzymał terminu do wniesienia skargi. Informacja o ponownym negatywnym rozpoznaniu wniosku zawarta w piśmie M. z dnia 25 kwietnia 2022 r. została doręczona Skarżącej w dniu 27 kwietnia 2022r., więc czternastodniowy termin na wniesienie skargi bezpośrednio do wojewódzkiego sądu administracyjnego upłynął w dniu 11 maja 2022 r., a do tego dnia Skarżąca nie złożyła skutecznie skargi. dlatego skarga powinna zostać pozostawiona bez rozpatrzenia, stosownie do art. 61 ust. 6 ustawy wdrożeniowej.
Odnosząc się do zarzutów skargi Agencja podniosła, że każdy wniosek, który wpłynął do M. w toku naboru został poddany wnikliwej analizie, która oparta jest o zasady określone m.in. w Regulaminie. Specjalna komisja wyodrębniona w strukturach M. prowadziła wszechstronne badania wniosków polegające na ocenie kondycji ekonomiczno-finansowej przedsiębiorstw oraz ocenie poziomu zabezpieczeń. Zakres czynności podejmowanych w ramach analiz prowadzonych przez Pośrednika Finansowego zawarty jest w Metodyce - Zasady oceny przedsiębiorców [...]. Szczegółowość zawartych tam kryteriów oceny determinuje rzetelność, bezstronność i obiektywność całościowej oceny wniosków o udzielenie pożyczki.
W odniesieniu do zarzutu nieuwzględnienia proponowanego przez Skarżącego zabezpieczenia pożyczki Agencja wskazała, że istnienie na przedmiotach zabezpieczenia obciążenia na rzecz podmiotów trzecich stanowi znaczne obniżenie ich wartości. Ponadto, czynnikiem obniżającym przydatność nieruchomości [...] - oprócz obciążenia dwoma wpisami hipotecznymi - jest fakt, iż Skarżący nie jest jej właścicielem. Natomiast nieruchomość [...] obciążona jest hipoteką,, gdzie dłużnikiem jest inny podmiot niż Skarżący. Czynniki te stanowią dodatkową przeszkodę dla wydania pozytywnej opinii w kwestii odpowiedniości proponowanych przedmiotów zabezpieczenia.
W odniesieniu do możliwości zmiany przedmiotu zabezpieczenia i deklarowanej możliwości spłaty istniejących zobowiązań obciążających pierwotnie zaproponowane nieruchomości Agencja stwierdziła, że brak jest podstaw do opierania decyzji na podstawie obietnic wnioskodawcy lub jakichkolwiek zdarzeń przyszłych, których wystąpienie nie jest pewne. Skarżący ani w momencie złożenia wniosku, ani w toku prowadzonych konsultacji (ani w żadnym innym momencie) nie przedstawił innego sposobu lub przedmiotu zabezpieczenia pożyczki. Ograniczył się jedynie do wskazania, iż istnieje taka możliwość. Dodatkowo, Skarżący warunkował zlikwidowanie obciążeń nieruchomości na rzecz podmiotów trzecich, pozytywnym rozpatrzeniem wniosku przez M. Skarżący składając wniosek i uzupełniając go, nie wskazał, iż już poczynił jakiekolwiek czynności prowadzące do wykreślenia hipoteki, a jedynie wskazał, iż istnieje taka możliwość po uzyskaniu pozytywnej decyzji.
Agencja podniosła też, że kierując się zasadą równego traktowania wszystkich wnioskodawców, dopełniła wszelkich starań, aby procedura weryfikacji możliwości przyznania pożyczki była tożsama dla każdego podmiotu. To po stronie wnioskodawców leżał wymóg podejmowania decyzji w zakresie formy, koncepcji i treści wniosków. Celem prowadzonych z wnioskodawcami konsultacji było uzupełnienie ewentualnych braków, rozstrzygnięcie wątpliwości, wyjaśnienie nieścisłości - nie zaś umożliwianie wprowadzania zmian w kluczowych aspektach aplikacji już po upływie terminu na składanie wniosków. Po drugie, Pośrednik Finansowy nie może pozwalać sobie na oczekiwanie na dokonywanie zmian przez wnioskodawców, zwłaszcza, że zobowiązany był do podejmowania czynności, które zmierzać będą do jak najszybszego rozdysponowania środków w jak najpełniejszym wymiarze. Tymczasem nawet w razie maksymalnie szybkiej spłaty zobowiązań Skarżącej, sama procedura dokonania wykreśleń wpisów o obciążeniach nieruchomości na rzecz podmiotów trzecich jest procesem, który wymaga kilkumiesięcznego oczekiwania, a to oznaczałoby konieczność wstrzymania procedury i nierozdysponowania środków w wysokości przewidywanej pożyczki. Z uwagi na powyższe, z całą pewnością oczekiwanie na spełnienie przez Skarżącą deklaracji spłaty zobowiązań i wykreślenia hipoteki, powodowałoby opóźnienie w realizacji naboru, a także niosłoby ryzyko nierozdysponowania efektywnie środków programu.
Wbrew wywodom skargi co do naruszenia § 8 ust.9 Regulaminu, indywidualne uzgodnienia co do ,,ostatecznej formy zabezpieczenia" mogą być prowadzone wyłącznie po zawarciu urnowy pożyczki, a skoro nie doszło do zawarcia takiej umowy, to Skarżąca nie zyskała miana ,,Pożyczkobiorcy", a zdanie drugie § 8 ust. 9 Regulaminu nie miało jeszcze zastosowania. Niezależnie od tego, Pośrednik Finansowy kontaktował się ze Spółką, prosząc o wyjaśnienia i uzupełnienia złożonego wniosku, o czym świadczy korespondencja e-mailowa.
Wskazano też, że zgodnie z §10 ust. Regulaminu, Pośrednik Finansowy posiada uprawnienie do odmowy udzielenia pożyczki nawet w sytuacji pozytywnej oceny wniosku o pożyczkę przy równoczesnym spełnieniu przez wnioskodawcę pozostałych wymogów Regulaminu.
Zdaniem Agencji, procedura rozpatrzenia wniosku Skarżącej o udzielenie pożyczki została przeprowadzona w zgodzie z obowiązującymi przepisami, z poszanowaniem zasad obiektywności, rzetelności, przejrzystości, bezstronności, niezmienności, z zachowaniem kompletności oceny sytuacji Skarżącej jako przedsiębiorcy, przy utrzymaniu jasności przyjętych kryteriów, a Skarżąca nie wykazała naruszenia żadnego przepisu przez Pośrednika Finansowego.
W piśmie procesowym z dnia 24 sierpnia 2022r. Spółka podniosła, że Pośrednik Finansowy w ramach przedmiotowego naboru aż 16-krotnie wyraził zgodę na ustanowienie zabezpieczenia pożyczki przez wpis hipoteczny do ksiąg wieczystych na drugim lub dalszym miejscu hipotecznym, co wskazuje na utartą praktykę Pośrednika Finansowego, której jednak nie zastosował wobec Skarżącej. Oznacza to, że Pośrednik w sposób dowolny dysponował środkami publicznymi, nie opierał się o transparentne zasady lecz o wybiórcze preferencje. Nie wskazał, jakie zabezpieczenie Skarżąca powinna przedstawić, aby uzyskało ono akceptację. Skarżąca zarzuciła też, że Pośrednik błędnie przyjął, że procedury związane z deklarowaną spłatą zobowiązań i wykreśleniem hipotek opóźniłyby dalsze procedowanie wniosku, gdyż jest to możliwe w ramach jednego aktu notarialnego. W ocenie Spółki, nawet jeśli Pośrednik zakwestionował wartość nieruchomości, jako wystarczającej do zabezpieczenia wnioskowanej pożyczki, to zważywszy na słuszny interes wnioskodawcy, powinien wskazać wartość pożyczki o jaką Skarżąca może się starać z przedstawionym zabezpieczeniem i ewentualnie kwotę pożyczki odpowiednio obniżyć. Skarżąca kwestionuje też odmowę wydania warunkowej pozytywnej decyzji, określającej termin spłaty dotychczasowych pożyczek i ustanowienia zabezpieczenia na pierwszym miejscu, ponieważ takie stanowisko jest sprzeczne z powszechną praktyką zarówno przed M., jak też innymi pośrednikami finansowymi. Powyższe narusza zasadę równego traktowania, o której mowa w art.8 § 1 k.p.a. oraz zasadę informowania stron wyrażoną w art.9 k.p.a., którą Pośrednik naruszył nie wskazując wytycznych co do pożądanego zabezpieczenia i przemilczając okoliczności natury prawnej, odnoszące się do skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019r. poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do wniosku Agencji o pozostawienie skargi bez rozpatrzenia Sąd stwierdza, że wniosek ten jest niezasadny. Przedmiotem skargi do tut. Sądu jest informacja o negatywnej ocenie wniosku złożonego w postępowaniu o udzielenie pożyczki płynnościowej. Nabór wniosków prowadzony był przez M. S.A. w M., która działała jako pośrednik finansowy. Organizacja naboru wniosków została przeprowadzona na podstawie regulaminu Funduszu Pożyczkowego "[...] Województwo [...]", ustalonego przez M. S.A. Skarżąca Spółka złożyła wniosek o udzielenie pożyczki płynnościowej, lecz został on negatywnie oceniony.
Sąd uznał, że na negatywną ocenę wniosku Skarżącej przysługuje skarga do sądu administracyjnego, na podstawie art.3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., jako na akt z zakresu administracji publicznej, dotyczący uprawnień wynikających z przepisów prawa. Akty tego rodzaju spełniają bowiem wszystkie przesłanki wynikające z art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., tzn. nie przynależą do kategorii aktów administracyjnych wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-3, mają charakter indywidualny, dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a także są dokonywane/wydawane w zakresie administracji publicznej (por. J. Drachal, J. Jagielski, R. Stankiewicz, (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, (red.) R. Hauser, M. Wierzbowski, Wydawnictwo C.H.BECK, Warszawa 2015, s. 61-72, pkt 29-48 komentarza do art. 3).
Jednocześnie, w ocenie Sądu, w odniesieniu do skarżonego aktu nie mają zastosowania wymogi określone w art.61 ust.2 ustawy wdrożeniowej, czyli krótszy termin na wniesienie skargi (14-dniowy) i obowiązek złożenia wraz ze skargą kompletnej dokumentacji w sprawie oraz wpisu od skargi, pod rygorem pozostawienia skargi bez rozpatrzenia. Procedura odwoławcza i tryb skargowy ustanowiony w art.61 i nast. ustawy wdrożeniowej, mają zastosowanie wyłącznie do negatywnej oceny projektu wybieranego w konkursie (art.53 ust.1 ustawy wdrożeniowej). Natomiast w odniesieniu do oceny wniosków dokonywanych w trybach pozakonkursowych przepisy ustawy wdrożeniowej stosuje się odpowiednio.
W niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z wyborem projektu w trybie konkursowym, lecz w trybie nadzwyczajnym. Przeprowadzony przez M. S.A. nabór wniosków odbywał się bowiem na mocy specjalnych regulacji, mających na celu ograniczenie wystąpienia negatywnych skutków COVID-19, w tym w szczególności na podstawie ustawy z dnia 3 kwietnia 2020r. o szczególnych rozwiązaniach wspierających realizację programów operacyjnych w związku z wystąpieniem COVID-19 w 2020r (Dz. U z 2020r. poz. 694 – dalej: specustawa funduszowa). Ustawa ta miała na celu wprowadzenie szczególnych i nadzwyczajnych rozwiązań, umożliwiających podejmowanie działań niwelujących negatywny wpływ pandemii na wdrażanie i realizację programów operacyjnych, w związku z wystąpieniem pandemii wywołanej wirusem SARS CoV-2, przy pomocy regulacji stanowiących odstępstwa i wyjątki od obowiązujących zasad wdrażania, realizacji i rozliczania projektów w ramach programów operacyjnych - co wynika z uzasadnienia do projektu tej ustawy.
Zgodnie z art. 1 ust. 2 specustawy funduszowej, przepisy ustawy wdrożeniowej mają zastosowanie jedynie w zakresie nieuregulowanym ustawą COVID-19. Z kolei zgodnie z art. 10 specustawy funduszowej, wybór do dofinansowania projektów mających na celu ograniczenie wystąpienia negatywnych skutków COVID-19 może następować w trybie nadzwyczajnym (ust. 1). W trybie nadzwyczajnym wnioskodawca składa na wezwanie właściwej instytucji w terminie przez nią wyznaczonym wniosek o dofinansowanie projektu służącego ograniczeniu negatywnych skutków wystąpienia COVID-19. Przepis art. 48 ust. 4a ustawy wdrożeniowej stosuje się odpowiednio (ust. 2). Właściwa instytucja wybiera do dofinansowania projekt, który spełnił kryteria wyboru projektów (ust. 3).
Z powyższych uregulowań wynika, że nabór pożyczkobiorców nie odbywał się w trybie konkursowym, co oznacza, że w niniejszym postępowaniu nie stosuje się procedury odwoławczej, o której mowa w art.53 i nast. ustawy wdrożeniowej, ani trybu zaskarżania rozstrzygnięć wydanych w ramach tej procedury. Zatem do zaskarżania odmowy udzielenia pożyczki w niniejszej sprawie nie mają zastosowania przepisy art.61 i nast. ustawy wdrożeniowej i zawarte tam wymagania, co do terminu wniesienia skargi, wpisu i złożenia pełnej dokumentacji w sprawie. Z powyższych względów brak podstaw do pozostawienia skargi bez rozpoznania.
Jak wyżej wskazano, w ocenie Sądu, wydaną w sprawie informację o odmowie zawarcia umowy pożyczki należy traktować jako akt z zakresu administracji publicznej, dotyczący uprawnień wynikających z przepisów prawa, o którym mowa w art.3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Skargę do sądu administracyjnego na taki akt wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę. w każdym czasie, bez spełnienia szczególnych wymagań (art.53 § 2 P.p.s.a.).
Z akt sprawy wynika, że ostateczną informację odmowną Spółka otrzymała w dniu 27 kwietnia 2022r., zatem wniesiona w dniu 4 maja 2022r. (za pośrednictwem Agencji) skarga nie narusza powyższego terminu.
Dodać przy tym trzeba, że nawet gdyby uznać, że w przedmiotowej sprawie przepisy art.61 i nast. ustawy wdrożeniowej miały zastosowanie, to i tak pozostawienie skargi bez rozpatrzenia mogłoby nastąpić jedynie wówczas, gdyby Skarżąca została wcześniej wezwana przez sąd do uzupełnienia dokumentacji lub uiszczenia wpisu w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem pozostawienia skargi bez rozpatrzenia (art.61 ust.7 ustawy wdrożeniowej). Natomiast kwestia niezachowania 14-dniowego terminu do wniesienia skargi mogłaby mieć negatywne skutki dla Skarżącej, jeśli zostałaby ona wcześniej pouczona o możliwości wniesienia skargi do sądu administracyjnego na zasadach określonych w art. 61. Takiego pouczenia jednak w niniejszej sprawie Skarżąca nie otrzymała.
Dokonując merytorycznej oceny aktu – informacji o negatywnej ocenie wniosku, trzeba określić ramy prawne przedmiotowego postępowania o udzielenie pożyczki płynnościowej.
M. S.A. będąca pośrednikiem finansowym, działała na podstawie przepisów ustawowych tj. specustawy funduszowej i ustawy wdrożeniowej, a ponadto rozporządzeń Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej:
- z dnia 14 kwietnia 2020r, w sprawie udzielania pomocy z instrumentów finansowych w ramach programów operacyjnych na lata 2014-2020 w celu wspierania polskiej gospodarki w związku z wystąpieniem pandemii COVID-19 (t. j. Dz.U. z 2022r. poz.629 – dalej: rozporządzenie z 14 kwietnia 2020r.))
- z dnia 28 kwietnia 2020r. w sprawie udzielania pomocy w formie dotacji lub pomocy zwrotnej w ramach programów operacyjnych na lata 2014-2020 w celu wspierania polskiej gospodarki w związku z wystąpieniem pandemii COVID-19 (t.j. Dz. U. z 2022r., poz.674 – dalej: rozporządzenie z 28 kwietnia 2020r.).
Na podstawie ww aktów, pomoc publiczna udzielana jest m.in. w formie pożyczek (§ 6 rozporządzenia z 14.04.2020r.) oraz dotacji (§ 6 rozporządzenia z 28 kwietnia 2020r.)
Podmiotem udzielającym pomocy jest podmiot wdrażający instrument finansowy, o którym mowa w art.28 ust.2 ustawy wdrożeniowej.
Instrument finansowy, którego dotyczy niniejsza sprawa, czyli pożyczkę płynnościową wdrażał Bank [...] (stosownie do treści art.28 ust.2 ustawy wdrożeniowej), który dokonał wyboru pośredników finansowych – w tym M. SA w M.
Jak wynika z § 11 rozporządzenia z 14 kwietnia 2020r., procedura udzielania pomocy wygląda w ten sposób, że przedsiębiorca składa wniosek do podmiotu udzielającego pomocy, który następnie dokonuje jego oceny, co z kolei może być podstawą do udzielenia pomocy na podstawie umowy. Przepis § 11 ust.2 rozporządzenia z 14 kwietnia 2020r. wskazuje, co powinien zawierać wniosek o udzielenie pomocy, upoważniając jednocześnie pomiot udzielający pomocy do wskazania dalszych informacji niezbędnych do dokonania oceny wniosku.
Analogiczne unormowania zawarte zostały w rozporządzeniu z 28 kwietnia 2020r. w odniesieniu do pomocy udzielanej w formie dotacji lub pomocy zwrotnej ( § 9 i § 10) .
W rozpoznawanej sprawie podstawą rozstrzygnięć były oba ww rozporządzenia, trzeba bowiem zauważyć, że pomoc w postaci pożyczki płynnościowej ma charakter mieszany – polega na udzieleniu pożyczki z jednoczesną dotacją przeznaczoną na zapłatę odsetek od kapitału.
Sposób procedowania przy naborze wniosków reguluje Regulamin Funduszu Pożyczkowego [...] ustalony przez M. S.A.. W istocie reguluje on głównie prawa i obwiązki stron umów o udzielanie pożyczek, ale znajdują się w nim również postanowienia dotyczące procedury udzielania pożyczki (§ 9-11). Wynika z nich m.in., że wnioski oceniane są – wg kolejności wpływu - przez Pożyczkodawcę (powołaną przez niego Komisję Kwalifikacyjną) zgodnie z zapisami Regulaminu oraz przepisami prawa polskiego i unijnego, a ocenie i sprawdzeniu podlega m.in. proponowane zabezpieczenie spłaty pożyczki. (§ 10 ust.2 pkt 6 Regulaminu).
Zgodnie z § 10 ust. 11 Regulaminu, od decyzji o odmowie udzielenia pożyczki Wnioskodawcy przysługuje odwołanie w ciągu 7 dni od otrzymania informacji o decyzji, a decyzje zapadłe w wyniku oceny odwołania są ostateczne (§ 10 ust.12 Regulaminu).
Regulamin nie stanowi nic na temat zaskarżania powyższych rozstrzygnięć do sądu administracyjnego, lecz – co wyżej stwierdzono - uprawnienie takie można wywieść z obowiązujących przepisów.
Dokonując oceny merytorycznej zaskarżonego aktu Sąd nie dostrzegł, aby wydana informacja (decyzja) o odmowie udzielenia pożyczki naruszała prawo w sposób uzasadniający jej usunięcie z obrotu prawnego. Sąd podziela stanowisko Pośrednika Finansowego, co do niewystarczającego zabezpieczenia wnioskowanej pożyczki. Na zabezpieczenie pożyczki w wysokości 8.400.000zł Spółka zaproponowała (oprócz weksla in blanco) hipotekę umowną na dwóch nieruchomościach, z których:
- pierwsza, o wartości 4.424.000zł (wg operatu szacunkowego), stanowiąca własność Skarżącej, obciążona jest dwoma wpisami hipotecznymi na łączną kwotę 2.250.000zł ,
- druga, o wartości 6.101.400zł (wg operatu szacunkowego), stanowiąca własność firmy B. – R. Sp. z o.o. (spółka powiązana), obciążona jest wpisem hipoteki na kwotę 5.100.000zł,, z tym, że wg twierdzeń Spółki, część zobowiązań została już spłacona i został złożony wniosek do sądu o zmniejszenie wartości wpisu do kwoty 3.000.000zł.
W związku z powyższym wolna od zabezpieczeń wartość nieruchomości stanowi odpowiednio kwoty 2.174.000zł i 3.101.400zł. W ocenie Sądu, zasadna jest dokonana przez Agencję ocena, że proponowane zabezpieczenie jest niewystarczające.
Deklaracje Spółki, co do przedstawienia innej nieruchomości na zabezpieczenie pożyczki czy też natychmiastowej spłaty istniejących zobowiązań, w celu zwolnienia zabezpieczenia hipotecznego, nie zostały wykonane w trakcie postępowania. Zdaniem Sądu, należy przyznać rację Agencji, że spłata zobowiązań wraz ze zwolnieniem zabezpieczeń hipotecznych jest długotrwałym procesem, przekraczającym ramy czasowe postępowania o udzielenie pożyczki. Spółka nie wskazała żadnej innej, konkretnie oznaczonej nieruchomości, która mogłaby stanowić zabezpieczenie pożyczki, stąd jej zapewnienia należy ocenić jako gołosłowne. Jednocześnie trzeba wskazać, że to wnioskodawca ma obowiązek przedstawić adekwatne zabezpieczenie pożyczki, a o tym, jakie zabezpieczenie jest wymagane, decyduje zarząd Pośrednika Finansowego (§ 8 ust.9 Regulaminu), przy czym ostateczna forma zabezpieczenia ustalana jest po indywidualnych uzgodnieniach z Pożyczkobiorcą, a więc już na etapie podpisywania umowy. Przepisy Regulaminu nie dają podstaw do przyjęcia, że to na etapie naboru wniosków prowadzone są negocjacje z wnioskodawcami, co do proponowanego zabezpieczenia pożyczki.
Sąd nie podziela zarzutów skargi o nierzetelnym czy stronniczym przeprowadzeniu naboru. Ocena wniosku Spółki dokonana została zgodnie z obiektywnymi wskaźnikami określonymi w Metodyce – Zasady oceny przedsiębiorców, uzasadnienie negatywnej oceny jest jasne i konkretne. Nie ma żadnych podstaw, aby dokonaną ocenę uznać za nierzetelną czy stronniczą. Sąd nie jest władny, aby dokonać kontroli naboru w odniesieniu do innych wnioskodawców, jednakże trzeba podkreślić, że sam fakt umieszczenia hipoteki na rzecz Pośrednika Finansowego na drugim i kolejnych miejscach nie dyskwalifikuje wniosku, o ile wartość nieruchomości pozwala na pełne zabezpieczenie kwoty pożyczki. Zresztą to nie dalsza kolejność ustanowienia hipoteki była powodem odmowy udzielenia pożyczki, lecz zbyt niska wartość nieruchomości, po uwzględnieniu istniejących obciążeń, w stosunku do wnioskowanej kwoty pożyczki.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi Sąd stwierdza, że przepisy Regulaminu nie nakładają na Pośrednika Finansowego obowiązku prowadzenia z wnioskodawcami negocjacji i proponowania niższej kwoty pożyczki, odpowiedniej do posiadanego zabezpieczenia. Ponadto przepis § 10 Regulaminu przyznaje Pośrednikowi Finansowemu prawo do odmowy udzielenia pożyczki, nawet w przypadku pozytywnej oceny wniosku, a uprawnienie to jest konsekwencją ukształtowania odpowiedzialności finansowej Pośrednika w przypadku, gdyby pożyczkobiorca nie wywiązał się z obowiązku spłaty pożyczki.
Skarżący w żaden sposób nie uzasadnił zarzutów nierzetelnego przeprowadzenia analizy finansowej przedsiębiorstwa, dlatego zarzuty w tym zakresie należy uznać za gołosłowne.
Zgodnie z § 10 ust.16 Regulaminu, podjęcie decyzji co do udzielenie pożyczki odbywać się będzie w sposób przejrzysty i obiektywnie uzasadniony tak, aby nie powodował konfliktu interesów. W rozpoznawanej sprawie Sąd nie znalazł podstaw, aby zarzucić brak obiektywizmu i przejrzystości.
Biorąc powyższe po uwagę Sąd uznał, że zaskarżony akt nie narusza przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, dlatego, na podstawie art.151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Wobec braku podstaw prawnych Sąd nie uwzględnił zawartego w odpowiedzi na skargę wniosku o zasądzenie kosztów postępowania na rzecz Pośrednika Finansowego. Stosownie do art.200 P.p.s.a. zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt, w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło