I SA/Rz 374/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Surmacz po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku R.B. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. - postanawia – oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. WSA/post.1 - sentencja postanowienia Wezwany do uiszczenia wpisu od skargi na decyzję wymienioną w sentencji niniejszego postanowienia w wysokości 100 zł, R.B. (dalej: skarżący) zawnioskował o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych, motywując wniosek wysoką kwotą opłaty, wynoszącą 10% wartości przedmiotu zaskarżenia oraz wysokimi ratami kredytu (2900 zł). Skarżący zaznaczył, że na jego i żony utrzymaniu pozostaje troje dzieci w wieku szkolnym. Wszystkie te okoliczności generują wysokie koszty utrzymania gospodarstwa domowego. Zgodnie z oświadczeniem zawartym we wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący jako majątek wspólny z żoną podał: dom o pow. 144 m², nieruchomość rolną o pow. 3,2897 ha, udział ½ w nieruchomości rolnej o pow. 1,3511 ha, udział ¼ w nieruchomości rolnej o pow. 0,0868 ha, udział 1/18 w nieruchomości o pow. 1,1724 ha. Oświadczył, że jest ponadto właścicielem lasu o pow. 0,4783 ha oraz z rzeczy ruchomych- samochodu Ford Galaxy 1,9 TDI z 2003 r. Łączne dochody rodziny według oświadczenia wynoszą kwotę 8.960 zł. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 14 czerwca 2013 r., sygn. I SA/Rz 374/13 odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Skuteczne wniesienie sprzeciwu spowodowało, że postanowienie to utraciło moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym (art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2012, poz. 270- zwanej dalej P.p.s.a.). Rozpoznając wniosek o prawo pomocy Sąd zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, o co wnosi skarżący, następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji o jakiej mowa w powołanym przepisie, ponieważ z uwagi na nadzwyczajny charakter tej instytucji, korzystanie z niej powinno ograniczać się do kręgu osób najbardziej potrzebujących pomocy, tj. rzeczywiście ubogich, pozbawionych środków do życia bądź posiadających takie środki, ale w bardzo ograniczonym zakresie. Oświadczenie skarżącego złożone w związku z ubieganiem się o przyznanie prawa pomocy, w zestawieniu z aktami sprawy, doświadczeniem życiowym i zasadami logiki, pozostaje dla Sądu niewiarygodne. Skarżący w żaden sposób nie wykazał, że uiszczenie kwoty 100 zł, a ewentualnie na późniejszym etapie sprawy innych kosztów, które nie przekroczą również 100 zł, odbyłoby się z jakimkolwiek uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla skarżącego i rodziny. Skarżący nie powołał się na jakąkolwiek sytuację życiową, losową czy ogólnie nazywając nadzwyczajną, która byłaby uzasadnieniem dla jego wniosku. Samo ograniczenie się do ogólnikowego stwierdzenia o wysokich kosztach utrzymania gospodarstwa domowego z uwagi na wychowywanie trojga dzieci, konieczności spłacania kredytu (rata 2900 zł) przy uwzględnieniu dochodów rodziny w kwocie 8.960 zł (brutto) i majątku nieruchomym, jaki zadeklarował skarżący, nie pozwala uznać, że zostało wykazane, iż żądanie przyznania prawa pomocy zasługuje na uwzględnienie. Obciążenia finansowe powstałe poprzez zaciągnięcie zobowiązań kredytowych są indywidualną decyzją strony i konieczność ponoszenia kosztów powstałych z tytułu prowadzenia jakichkolwiek postępowań sądowych w żadnym razie nie może w takiej sytuacji skutkować automatycznym przerzuceniem na Skarb Państwa ciężaru ich ponoszenia, bez wykazania argumentów związanych z zagrożeniem bytu skarżącego i jego rodziny. Według rozpoznającego sprawę Sądu, takich argumentów skarżący nie zawarł we wniosku, nie powołał ich również w sprzeciwie od ww. postanowienia referendarza sądowego w reakcji na racje orzeczenia o odmowie udzielenia prawa pomocy. Mając zatem na uwadze stan majątkowy skarżącego i jego rodziny, wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, zdaniem Sądu, sprowadza się w tym wypadku do subiektywnej oceny swojej sytuacji materialnej przez skarżącego i próby swego rodzaju optymalizacji kosztów sporu sądowego. Podkreślić należy, że społeczna funkcja instytucji prawa pomocy nie powinna być nadużywana, w sytuacji gdy możliwości finansowe zobowiązanego na to pozwalają, nawet gdy stałoby się to z uszczerbkiem dla utrzymania koniecznego. Nie znajdując przesłanek do zastosowania wobec skarżącego instytucji prawa pomocy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.