I SA/Rz 375/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Grzegorz Panek /spr./, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Piotr Popek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 grudnia 2025 r. spraw ze skarg K. spółka z o.o. w T. na postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 27 maja 2025 r. - nr 1801-IEE.7192.22.2025, - nr 1801-IEE.7192.23.2025, - nr 1801-IEE.7192.24.2025, - nr 1801-IEE.7192.25.2025, - nr 1801-IEE.7192.26.2025 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia oddala skargi. K.Sp. z o.o. z siedzibą w T. (dalej: "spółka") poddała kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie (dalej: "Dyrektor IAS"): - z dnia 27 maja 2025 r. nr 1801-IEE.7192.22.2025 o stwierdzeniu niedopuszczalności zażalenia na postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 19 marca 2025 r. nr 1822-SEE.7113.1.2025.141 w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, - z dnia 27 maja 2025 r. nr 1801-IEE.7192.23.2025 o stwierdzeniu niedopuszczalności zażalenia na postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 19 marca 2025 r. nr 1822-SEE.7113.1.2025.140 w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, - z dnia 27 maja 2025 r. nr 1801-IEE.7192.24.2025 o stwierdzeniu niedopuszczalności zażalenia na postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 19 marca 2025 r. nr 1822-SEE.7113.2.2025.1711 w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, - z dnia 27 maja 2025 r. nr 1801-IEE.7192.25.2025 o stwierdzeniu niedopuszczalności zażalenia na postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 19 marca 2025 r. nr 1822-SEE.7113.2.2025.1712 w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, - z dnia 27 maja 2025 r. nr 1801-IEE.7192.26.2025 o stwierdzeniu niedopuszczalności zażalenia na postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 19 marca 2025 r. nr 1822-SEE.7113.2.2025.1713 w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Wymienione sprawy Sąd postanowieniem z dnia 4 grudnia 2025 r., wydanym na posiedzeniu niejawnym, połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygn. akt I SA/Rz 375/25, uznając, że pozostają one w związku, o którym mowa w art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm. - dalej: "p.p.s.a."). Zaskarżone rozstrzygnięcia zostały oparte na następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Postanowieniem z dnia 19 marca 2025 r. nr 1822-SEE.7113.1.2025.141 Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w [...] umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone przeciwko spółce na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. Postanowieniem z dnia 19 marca 2025 r. nr 1822-SEE.7113.1.2025.140 Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w [...] umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone przeciwko spółce na podstawie tytułów wykonawczych nr [...]. Postanowieniem z dnia 19 marca 2025 r. nr 1822-SEE.7113.2.2025.1711 Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w [...] umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone przeciwko spółce na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. Postanowieniem z dnia 19 marca 2025 r. nr 1822-SEE.7113.2.2025.1712 Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w [...] umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone przeciwko spółce na podstawie tytułów wykonawczych nr [...]. Postanowieniem z dnia 19 marca 2025 r. nr 1822-SEE.7113.2.2025.1713 Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w [...] umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone przeciwko spółce na podstawie tytułów wykonawczych nr [...]. Spółka wniosła zażalenia na powyższe postanowienia, domagając się ich uchylenia i dalszego prowadzenia postępowań egzekucyjnych. Postanowieniami z dnia 27 maja 2025 r.: nr 1801-IEE.7192.22.2025, nr 1801-IEE.7192.23.2025, nr 1801-IEE.7192.24.2025, nr 1801-IEE.7192.25.2025, nr 1801-IEE.7192.26.2025 Dyrektor IAS stwierdził niedopuszczalność zażaleń. W uzasadnieniach postanowień Dyrektor IAS wskazał, że jak wynika z art. 110 § 1 w zw. z art. 126 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691, dalej: "k.p.a."), postanowienie zaczyna funkcjonować w obrocie prawnym od momentu jego skutecznego doręczenia. Oznacza to, że postanowienie niedoręczone stronie jest postanowieniem nieistniejącym w obrocie prawnym, nie określa praw ani obowiązków strony, w tym prawa do wniesienia zażalenia, skutkiem czego termin przewidziany do jego wniesienia nie rozpoczyna biegu. Następnie Dyrektor IAS wyjaśnił, że zgodnie z art. 17c § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025 r., poz. 132 ze zm. - dalej: "u.p.e.a."), organ egzekucyjny doręcza pisma na adres do doręczeń elektronicznych, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 285 i 1860), chyba że doręczenie następuje na konto w systemie teleinformatycznym organu albo przez pracownika obsługującego organ. W przypadku braku możliwości doręczenia w sposób, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny doręcza pisma za pokwitowaniem przez operatora wyznaczonego z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (art. 17c § 2 u.p.e.a.). W przypadku braku możliwości doręczenia w sposób, o którym mowa w § 1 i 2, organ egzekucyjny doręcza pisma przesyłką rejestrowaną, o której mowa w art. 3 pkt 23 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2023 r. poz. 1640 oraz z 2024 r. poz. 467, 1222 i 1717) - (art. 17c § 3 u.p.e.a.). Kolejno Dyrektor IAS wskazał, że zgodnie z art. 155 ust. 1 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1025 ze zm.), organy administracji rządowej oraz jednostki budżetowe obsługujące te organy są obowiązane stosować przepisy ustawy w zakresie doręczania korespondencji z wykorzystaniem publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego lub publicznej usługi hybrydowej od dnia określonego w komunikacie wydanym na podstawie ust. 10. Jak natomiast wynika z komunikatu Ministra Cyfryzacji z dnia 29 maja 2023 r. w sprawie określenia terminu wdrożenia rozwiązań technicznych niezbędnych do doręczania korespondencji z wykorzystaniem publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego lub publicznej usługi hybrydowej oraz udostępnienia w systemie teleinformatycznym punktu dostępu do usług rejestrowanego doręczenia elektronicznego w ruchu transgranicznym (Dz. U. z 2023 r., poz. 1077 ze zm.), termin ten określono na dzień 1 stycznia 2025 r. Dyrektor IAS stwierdził więc, że w niniejszej sprawie organ egzekucyjny pierwszej instancji miał obowiązek doręczyć zaskarżona rozstrzygnięcia w sposób oraz w kolejności wskazanej w art. 17c u.p.e.a. Zaskarżone przez spółkę postanowienia zostały wysłane tradycyjną przesyłką rejestrowaną - za zwrotnym potwierdzeniem odbioru za pośrednictwem operatora pocztowego. Z akt sprawy nie wynika natomiast, aby doręczanie zgodnie z art. 17c § 1 lub § 2 u.p.e.a. było z jakiś przyczyn niemożliwe lub bezskuteczne. Skutkiem błędnego przekazania ww. postanowień spółce - nie weszły one do obrotu prawnego, zaś w konsekwencji zachodzi brak możliwości złożenia skutecznie od nich środków zaskarżenia. W ustawowym terminie spółka wniosła skargi na powyższe postanowienia, zaskarżając je w całości, wnosząc o ich uchylenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonym postanowieniom zarzuciła naruszenie art. 17 § 1, art. 59 § 2 i 4 u.p.e.a. (poprzez ich zastosowanie) oraz art. 141 i 142 k.p.a., art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., art. 6, art. 7, art. 9, art. 12 § 1 i 2, art. 13 k.p.a. (poprzez błędne niezastosowanie). W uzasadnieniu skarg spółka stwierdziła, że postanowienia zostały doręczone tradycyjną przesyłką rejestrowaną i odebrane, a zatem skutecznie doręczone w rozumieniu przepisów k.p.a. i u.p.e.a., mimo że organ nieprawidłowo przyjął tryb doręczenia. Zdaniem spółki, ewentualne uchybienia formalne nie mogą obciążać strony, która pismo odebrała i podjęła czynności procesowe, tj. skutecznie wniosła zażalenie w terminie 7 dni od doręczenia odpisów postanowień. W odpowiedzi na skargi Dyrektor IAS wniósł o ich oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonych postanowieniach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a. sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 - 2 p.p.s.a.). W wyniku przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonych postanowień Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które uzasadniałyby ich wyeliminowanie z obrotu prawnego. Dyrektor IAS prawidłowo wskazał, że zasady doręczania pism w postępowaniu egzekucyjnym w administracji regulują przepisy art. 17c § 1 - 3 u.p.e.a. Zgodnie z art. 17c § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny doręcza pisma na adres do doręczeń elektronicznych, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 285 i 1860), chyba że doręczenie następuje na konto w systemie teleinformatycznym organu albo przez pracownika obsługującego organ. Zgodnie z art. 17c § 2 u.p.e.a., w przypadku braku możliwości doręczenia w sposób, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny doręcza pisma za pokwitowaniem przez operatora wyznaczonego z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych. Natomiast zgodnie z art. 17c § 3 u.p.e.a., w przypadku braku możliwości doręczenia w sposób, o którym mowa w § 1 i 2, organ egzekucyjny doręcza pisma przesyłką rejestrowaną, o której mowa w art. 3 pkt 23 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2023 r. poz. 1640 oraz z 2024 r. poz. 467, 1222 i 1717). Ze wskazanej wyżej regulacji Dyrektor IAS wyciągnął trafny wniosek, że doręczenie, o którym mowa w art. 17c § 3 u.p.e.a. dopuszczalne jest tylko w przypadku braku możliwości albo skuteczności uprzedniego doręczenia w sposób przewidziany w art. 17c § 1 oraz art. 17c § 2 u.p.e.a. Przepis art. 17c u.p.e.a. wprost bowiem wskazuje na kolejność i zasady wykluczenia kolejno w nim wskazanych sposobów doręczenia korespondencji stronie w postępowaniu egzekucyjnym. W postępowaniu egzekucyjnym w administracji zasadą jest więc, że doręczenie następuje na adres do doręczeń elektronicznych, chyba że doręczenie następuje na konto w systemie teleinformatycznym organu albo przez pracownika obsługującego organ. W przypadku braku takiej możliwości doręczenia winny być dokonywane za pokwitowaniem przez operatora wyznaczonego z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej. Dopiero jeżeli powyższy sposób jest niemożliwy, organ egzekucyjny uprawniony jest doręczyć pismo przesyłką rejestrowaną. Dyrektor IAS trafnie stwierdził, że akt sprawy nie wynika, aby w rozpoznawanej sprawie zaistniały jakiekolwiek okoliczności uniemożliwiające organowi egzekucyjnemu pierwszej instancji doręczenie postanowień w sposób opisany w art. 17c § 1 i 2 u.p.e.a. Prawidłowo więc przyjął, że zaskarżone postanowienia wydane przez organ egzekucyjny pierwszej instancji jako nieprawidłowo doręczone, nie mogły zostać uznane za wprowadzone do obrotu prawnego. W konsekwencji, nie rozpoczął biegu termin przewidziany do wniesienia zażaleń na te postanowienia. Z kolei wniesienie zażaleń na postanowienia, które nie zostały doręczone stronie, a zatem nie weszły do obrotu prawnego, obliguje organ do stwierdzenia niedopuszczalności zażaleń. Sąd podkreśla, że jeżeli środek zaskarżenia zostanie wniesiony przedwcześnie, to organ odwoławczy zobligowany jest stwierdzić niedopuszczalność tego środka na podstawie art. 134 k.p.a. Jednakże ową "przedwczesność" należy odnosić nie do daty sformalizowanego doręczenia decyzji danej stronie, lecz do daty wejścia tej decyzji do obrotu prawnego, co następuje zasadniczo z dniem dokonania pierwszego skutecznego doręczenia decyzji którejkolwiek ze stron postępowania. W tym stanie rzeczy Sąd skargi oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.