I SA/Rz 376/16
PostanowienieWSA w Rzeszowie2016-09-20
Skład orzekający: Tomasz Smoleń
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o zmianę prawomocnego postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy może zostać uwzględniony, jeśli skarżący nie wykazał istotnej zmiany okoliczności faktycznych lub prawnych od daty wydania poprzedniego postanowienia?Ratio decidendi
Sąd nie może zmienić ani uchylić swojego postanowienia, nawet jeśli doszedł do wniosku, że jego poprzednia ocena okoliczności była błędna, jeśli nie nastąpiła zmiana okoliczności sprawy. Wniosek o zmianę postanowienia o przyznaniu prawa pomocy może być uwzględniony tylko w przypadku, gdy skarżący wykaże istotną zmianę swojej sytuacji majątkowej, rodzinnej lub prawnej, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. W braku takiej zmiany, wniosek o zmianę prawomocnego postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy podlega oddaleniu.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem. Wniosek ten został potraktowany jako wniosek o zmianę prawomocnego postanowienia z dnia 19 sierpnia 2016 r., którym odmówiono mu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Skarżący przedstawił swoją trudną sytuację materialną, wskazując na posiadany dom, gospodarstwo rolne, dochody z gospodarstwa i działalności gospodarczej, a także dochody żony i córki, oraz ponoszone wydatki i zobowiązania kredytowe. Sąd porównał obecną sytuację skarżącego z tą przedstawioną we wcześniejszym wniosku i stwierdził brak istotnych zmian.Rozstrzygnięcie
Odmówiono zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 19 sierpnia 2016 r. sygn. I SA/Rz 376/16 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Smoleń po rozpoznaniu w dniu 20 września 2016 r. w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym wniosku A.C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi A.C. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości za 2014 r. postanawia - odmówić zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 19 sierpnia 2016 r. sygn. I SA/Rz 376/16 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.
A.C. (dalej: skarżący), wezwany do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzonym na wniosek w sprawie ze skargi na decyzję opisaną w sentencji postanowienia, ponowił wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienie od ww. opłaty kancelaryjnej. Uzasadniając pisemnie tenże wniosek skarżący wskazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów opłaty kancelaryjnej bez uszczerbku utrzymania siebie i rodziny, ponieważ jest w trudnej sytuacji materialnej; jest rolnikiem, na utrzymaniu ma czworo dzieci, zięcia oraz dwoje wnucząt. Skarżący oświadczył, że posiada dom o pow. 135m² o wartości ok. 150.000 zł oraz gospodarstwo rolne składające się z gruntów rolnych i leśnych (5,82 ha), budynku gospodarczego i inwentarskiego (łączna zadeklarowana wartość obu to 100000 zł). Jest także posiadaczem ciągnika rolniczego o wartości 5000 zł. Skarżący zadeklarował dochód z gospodarstwa w kwocie 1510 zł miesięcznie, za prowadzony skup owoców uzyskał za poprzedni rok 19721,30 zł, żona pobiera zasiłek rodzinny i opiekuńczy w kwocie 1000 zł miesięcznie, zaś córka zasiłek macierzyński - również w takiej samej kwocie. Skarżący przeznacza miesięcznie na media 700 zł, a na utrzymanie rodziny, w tym leczenie 2500 zł. Oprócz poniższych wydatków skarżący podał, że posiada zobowiązania kredytowe 32.000 zł, 12700 zł i 59,400 zł (kwoty zaciągniętych kredytów), które spłaca w stosunku rocznym z dochodów uzyskanych za prowadzenie skupu owoców.
Sąd potraktował nadesłany wniosek jako wniosek o zmianę postanowienia z dnia 19 sierpnia 2016 r. sygn. I SA/Rz 376/16 odmawiającego przyznania prawa pomocy (wniosek ten złożony został na niewłaściwym wzorze, ale z uwagi na identyczność podanych informacji, Sąd nie wzywał o nadesłanie prawidłowego formularza).
Żądanie o przyznanie prawa pomocy złożone na wezwanie o opłacenie wniosku o uzasadnienie rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie jest drugim żądaniem w zakresie przyznania prawa pomocy, identycznym w swojej treści, w zakresie wyjaśnień odnośnie sytuacji finansowej, jak wniosek rozpoznany postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2016 r. i w związku z tym dla jego rozpoznania nie było koniecznym zwrócenie się o dodatkowe informacje i dokumenty, uprawdopodobniające brak możliwości finansowych w partycypowaniu w kosztach sądowych, a na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego jest to opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzonym na wniosek
W rozpoznawanej sprawie należało dokonać porównania sytuacji majątkowej i możliwości finansowych istniejących w dacie zgłoszenia pierwszego wniosku z sytuacją przedstawioną w niniejszym wniosku, ponieważ aktualny wniosek skarżącego, co już zostało nadmienione, należało potraktować jako wniosek o zmianę prawomocnego postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy.
W takiej sytuacji, skoro dane zawarte w treści aktualnego wniosku – oświadczenia są zgodne z treścią uprzednio rozpoznanego wniosku, informacje o sytuacji materialnej i majątkowej, w tym użyte w nich sformułowania językowe są niemal identyczne, zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ma art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.)- zwanej dalej P.p.s.a.
Zgodnie z tym przepisem postanowienia niekończące postępowania w sprawie – a do takiej kategorii należy zaliczyć postanowienia w przedmiocie prawa pomocy- mogą być uchylane lub zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Należy podkreślić, że bez zmiany okoliczności sprawy sąd nie może zmienić lub uchylić swego postanowienia, nawet gdyby doszedł do wniosku, że jego poprzednia ocena tych okoliczności była błędna (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 listopada 1970 r. , sygn. II CZ 139/70, OSPiKA 1971, nr 10, poz. 178). Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy", zgodnie z orzecznictwem i doktryną, należy rozumieć wszelkie zmiany w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i obowiązujących przepisach prawnych, które uzasadniają wydanie postanowienia odmiennej treści niż uprzednio wydane (zob. B. Dauter w:B.Dauter, B.Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 382-383). W przypadku sprawy dotyczącej prawa pomocy zmiana musiałaby być tego rodzaju, by przyznanie prawa pomocy stało się zasadne.
W rozpoznawanej sprawie, skarżący nie wskazał na okoliczności, które mogłyby zostać ocenione w taki sposób, że uzasadniałyby wzruszenie prawomocnego postanowienia z dnia 19 sierpnia 2016 r. Z porównania wniosków, tj. wniosku z dnia 29 lipca 2016 r. (k. 90) i 9 września 2016 r. (k. 122 i następne) wynika, że zarówno stan majątkowy, sytuacja rodzinna jak też wysokość dochodów skarżącego nie uległy zmianie.
Powyższe stanowi przeszkodę do zmiany prawomocnego postanowienia z dnia 19 sierpnia 2016 r., sygn. I SA/Rz 376/16 i przyznania prawa pomocy, ponieważ w ocenie Sądu brak jest okoliczności, które dawałyby podstawę do przyjęcia, że wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 165 P.p.s.a.
W rozpoznawanej sprawie skarżący nie wykazał bowiem, by w okresie od wydania ww. prawomocnego postanowienia do chwili obecnej, tj. do dnia wydania niniejszego postanowienia nastąpiła istotna zmiana okoliczności dotyczących jego sytuacji życiowej determinującej w istotny sposób sytuację majątkową, co uzasadniałoby wydanie postanowienia o treści innej, niż treść postanowienia z dnia 19 sierpnia 2016 r. Skarżący nie powołał się na ponoszenie nowych wydatków, np. związanych z leczeniem, okoliczności nadzwyczajnych w wyniku których istniałaby konieczność przekierowania środków utrzymania na tenże nadzwyczajny cel, a nawet zaciągnięcia zobowiązań finansowych. Skarżący nie wyjaśnił, w jaki sposób na niekorzyść zmieniła się jego sytuacja, skoro uprzednio był w stanie uiścić na wezwanie zarówno wpis od skargi jaki również od zażalenia, przy takich samych dochodach. Wnioskując o przyznanie prawa pomocy skarżący każdorazowo wskazywał dorosłą córkę, jej dzieci i męża jako osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym, ale nie podawał zarobków męża córki i nie wyjaśnił czy osiąga jakiekolwiek dochody, a jeśli nie – dlaczego.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że w sprawie nie zachodzą okoliczności, które stanowiłyby podstawę do zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 19 sierpnia 2016 r.
Z powyższych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 165 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło