I SA/Rz 377/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bożena Wieczorska Sędzia NSA Jacek Surmacz /spr./ Asesor WSA Małgorzata Niedobylska Protokolant sek.sąd. T.Tochowicz po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2005r. na rozprawie- sprawy ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] sierpnia 2004r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej 1. oddala skargę, 2. zwraca skarżącemu J. S. nadpłacony wpis w kwocie 244 złotych (słownie: dwieście czterdzieści cztery). Decyzją z dnia (...) czerwca 2004 r. ((...)) Naczelnik Urzędu Skarbowego, po rozpatrzeniu wniosku J. S., odmówił umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od towarów i usług za miesiąc sierpień i wrzesień 2000 r. oraz lipiec, listopad i grudzień 2001 r. Jako podstawę prawną tego rozstrzygnięcia wskazano art. 67 § 1, § 1 a i art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) oraz art. 1, art. 11, art. 37 ust. 1, art. 70 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. Nr 123, poz. 1291), art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 19 września 2003 r. o zmianie ustawy o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy dla przedsiębiorców (Dz. U. Nr 189, poz. 1850), § 1 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania pomocy w zakresie niektórych ulg i zwolnień podatkowych w ramach pomocy de minimis (Dz. U. Nr 90, poz. 900). Uzasadniając swoje stanowisko organ podatkowy podał, iż w toku przeprowadzonego postępowania ustalono, że zaległość podatkowa umorzenia której domagał się wnioskodawca, powstała w okresie kiedy prowadził on działalność gospodarczą i gdyby w tym okresie należycie wywiązywał się ze swoich obowiązków podatnika podatku od towarów i usług to nie doszłoby do jej powstania. W ocenie organu I instancji w rozpatrywanym przypadku nie wystąpiły żadne okoliczności losowe, które uzasadniałyby umorzenie zaległości podatkowej. Konkludując stwierdzono, że niepowodzenia finansowe związane z prowadzoną działalnością gospodarczą nie mogą skutkować przyznaniem żądanej ulgi. Od wskazanej decyzji J. S. odwołał się i wskazał, że do powstania zaległości podatkowej doszło wyłącznie z powodu niesolidności kontrahentów - inwestorów, którzy niejednokrotnie wykorzystując swoją uprzywilejowaną sytuację doprowadzili do powstania zaległości. Ponadto stwierdził że, zaskarżona decyzja jest dla niego krzywdząca, bowiem bierze ona pod uwagę jedynie fakt prowadzenia przez niego w przeszłości działalności gospodarczej, pomijając inne występujące w sprawie okoliczności. Skarżący uważa, że w sytuacji, w jakiej się obecnie znajduje, zachodzą przesłanki do spełnienia żądania jego wniosku. Dyrektor Izby Skarbowej, decyzją z dnia (...) sierpnia 2004 r. ((...)), zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. Organ odwoławczy wskazał, że decyzja o umorzeniu zaległości podatkowej na podstawie przepisu art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej, jest decyzją opartą na zasadzie uznania administracyjnego, której wydanie poprzedzone być musi wnikliwą oceną stanu faktycznego sprawy. Zatem w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika organ podatkowy może, lecz nie musi, umorzyć zaległość podatkową. Wskazano, że powoływanie się przez skarżącego na trudną sytuację finansową powstałą na skutek podejmowanych w przeszłości przedsięwzięć w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, nie może być traktowane jako przesłanka wystarczająca do udzielenia ulgi podatkowej w postaci umorzenia zaległości podatkowej. W ocenie organu odwoławczego brak jest zatem po stronie podatnika przesłanek uzasadniających udzielenie wnioskowanej ulgi podatkowej. Z tych też powodów nie podzielono racji podatnika zawartych w jego odwołaniu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie J. S. zarzucił, iż organ odwoławczy rozpatrując sprawę skoncentrował się na fakcie prowadzenia przez niego działalności gospodarczej i dysponowania przez niego z tego tytułu dochodami. Pominięte całkowicie zostały szczególne okoliczności występujące w sprawie takie jak brak zapłaty skarżącemu za wykonane prace przez jego kontrahentów. Ponadto skarżący podkreśla, iż podejmował czynności zmierzające do wyegzekwowania od niesolidnych kontrahentów należnych mu kwot, ze względu jednak między innymi na wysokie koszty postępowania sądowego zmuszony był do chwilowego zawieszenie swych działań w tym kierunku. Wskazał także, że nie jest pracownikiem "A" S.A., także jego syn nie pracuje w tej Spółce. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i w całej rozciągłości podtrzymał swoje stanowisko i argumentację zaprezentowaną na jego poparcie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wskazał, iż z poczynionych w sprawie ustaleń wynika, że brak było podstaw do udzielenia żądanej ulgi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Wojewódzki Sąd Administracyjny, stosownie do przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), dokonuje kontroli pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, przy czym nie jest związany granicami skargi. Granice rozpoznania sprawy z jednej strony stanowią wspomniane ustawowe unormowania (kontrola legalności zaskarżonej decyzji), a z drugiej zaś strony przedmiot zaskarżonej decyzji (odmowa umorzenia zaległości podatkowej). Zasadnie organy obu instancji wskazały, że do wniosku o umorzenie zaległości podatkowej ma zastosowanie przepis art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe. Decyzje organów podatkowych w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych są decyzjami o charakterze uznaniowym. Uprawnienie organu do wydania decyzji uznaniowej nie zwalnia tego organu z obowiązku zbadania czy zachodzą w rozpatrywanej sprawie przewidziane ustawą okoliczności uzasadniające umorzenie zaległości podatkowych. Decyzje uznaniowe muszą bazować na kryteriach w ustawie określonych. Zaniechanie przez organ wyjaśnienia istotnych okoliczności, które mają znaczenie dla rozpatrzenia stosownego wniosku powoduje, że wydana decyzja nie ma charakteru uznaniowego, lecz jest rozstrzygnięciem dowolnym i w konsekwencji narusza prawo w takim stopniu, że uprawnia to Wojewódzki Sąd Administracyjny do wyeliminowania takiej decyzji z obrotu prawnego. Nie podlega ocenie Sądu samo rozstrzygnięcie, które jest zagadnieniem natury słusznościowej i to zarówno wówczas, gdy w ocenie organów podatkowych nie wystąpiły przesłanki uzasadnione interesem podatnika lub interesem publicznym i odmówiły one umorzenia zaległości, jak i wówczas gdy powyższe przesłanki wystąpiły, ale mimo to organy podatkowe odmówiły umorzenia zaległości podatkowych. Sąd natomiast poddaje kontroli to, czy decyzja uznaniowa, wydana w wyniku rozpatrzenia wniosku o umorzenie zaległości podatkowej, wydana została po wcześniejszym ustaleniu i rozważeniu tych okoliczności i kryteriów, które ustawodawca wskazał w przepisach stanowiących podstawę dla rozpatrzenia tego rodzaju wniosków. W przedmiotowej sprawie organy obu instancji dokonały niezbędnych ustaleń w wymienionym zakresie i rozważyły wszystkie okoliczności mające wpływ na rozpatrzenie wniosku. Rozważania organu odwoławczego są szczegółowe i konkretne; jednoznacznie wskazują, że decyzja w przedmiocie odmowy zaległości podatkowej nie jest decyzją dowolną, ale decyzją opartą na uznaniu administracyjnym. Podkreślić należy, że sama skarga nie wskazuje żadnych okoliczności czy też na żadne niedostatki postępowania przed organami podatkowymi, które mogłyby prowadzić do wniosku, że zaskarżona decyzja narusza prawo i to w takim stopniu, iż obligowałoby to Sąd do jej wyeliminowania z obrotu prawnego. W skardze przytoczono te okoliczności dotyczące sytuacji rodzinnej i majątkowej, które były podnoszone w toku postępowania przed organami i które to okoliczności organy poddały ocenie. Skarga eksponuje, że ocena organów podatkowych tych okoliczności w aspekcie przepisu art. 67 Ordynacji podatkowej jest nieuprawniona, gdyż te okoliczności w ocenie skarżącego są okolicznościami nadzwyczajnymi, uzasadniającymi zastosowanie ulgi podatkowej. To twierdzenie skargi nie może prowadzić do przyjęcia, że zaskarżona decyzja narusza prawo, organy rozważyły te okoliczności i nie przekraczając zasady swobodnej oceny dowodów, a także zasady uznaniowości skonstatowały, że wspomniane okoliczności, chociaż wskazują na trudną sytuację materialną, rodzinną skarżącego, nie mogą skutkować umorzeniem zaległości. W tej sytuacji należało skargę oddalić - na podstawie art. 151 p.p.s.a.