I SA/Rz 391/18

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Andrzej Tokarz po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2018 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku JP – Syndyka Masy Upadłości U. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi JP – Syndyka Masy Upadłości U. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [.] z dnia [.] marca 2018 r. nr [.] w przedmiocie podatku od towarów i usług - p o s t a n a w i a - I. przyznać JP – Syndykowi Masy Upadłości U. prawo pomocy poprzez zwolnienie od opłat sądowych, każdorazowo ponad kwotę 500 zł (słownie: pięćset złotych), II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. JP - Syndyk Masy Upadłości U., wnosząc skargę na opisaną w sentencji decyzję, wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym oświadczeniu podał, że Spółka od października 2017 r. znajduje się w stanie upadłości, co samo w sobie świadczy o złym stanie finansów masy upadłości. Podstawą ogłoszenia upadłości jest bowiem stan niewypłacalności, a celem postępowania upadłościowego spłata wierzycieli. Z udziałem Spółki, a obecnie Syndyka, toczy się wiele postępowań. Po około 5 miesiącach od ogłoszenia upadłości doręczono mu około 600 decyzji administracyjnych pierwszej instancji, dotyczących należności celno-podatkowych. Z uzyskanych od organów informacji wynika, że przedmiotem ich analizy jest około 1000 zgłoszeń celnych dokonanych przez Spółkę, co determinuje możliwość wydania około 2000 decyzji. Przed WSA w Rzeszowie w listopadzie i grudniu 2017 r. zakończono postępowania w 46 sprawach. Z analiz Syndyka wynika, że łączna wartość przedmiotu sporu w tych sprawach może przekroczyć 8,5 mln zł, a wartość opłat sądowych może wahać się od 100 zł do przeszło 1000 zł. Konieczność pokrycia wszystkich możliwych opłat może zniweczyć cele postępowania upadłościowego. Według bilansu sporządzonego dla celów postępowania upadłościowego na dzień 29 października 2017 r. strata w działalności Spółki wynosiła 438193,22 zł. Stan rachunku bankowego wynosi obecnie około 3000000 zł, wartość kapitału zakładowego 500 000 zł. Upadły nie osiąga dochodu, stan upadłości agencji celnej wyklucza prowadzenie jej przedsiębiorstwa. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z 24 maja 2018 r. wartość przedmiotu zaskarżenia określono na 37218 zł; wpis od skargi wynieść powinien 1117 zł, od skargi kasacyjnej połowę tej kwoty (559 zł). Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.) zwanej dalej: "Ppsa", osobie prawnej prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W ocenie referendarza sądowego, jeżeli oceniać by rozpatrywany wniosek wyłącznie przez pryzmat kosztów sądowych niniejszego postępowania, to w pełni znajdują one pokrycie w środkach masy upadłości. Niemniej, w relatywnie krótkim czasie tego roku do Sądu wpłynęło kilkadziesiąt skarg Syndyka (od stycznia do 28 maja 2018 r. zarejestrowano 52), w tym 46 dotyczących uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawach celnych. Ponadto wiele spraw z wcześniejszego okresu jest w toku, a z nimi także wiązała się lub wiąże konieczność regulowania opłat sądowych w różnych kwotach. Z uwagi więc na przewidywaną kumulację wydatków uznałem za zasadne przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie częściowym odnoszącym się do opłat sądowych. Poniesienie pełnych kosztów postępowania mogłoby bowiem negatywnie wpłynąć na prowadzone postępowanie upadłościowe. Jednak wydatek 500 zł, w tym tytułem wpisu od skargi na obecnym etapie postępowania, jest w zasięgu możliwości masy upadłości. Nie można bowiem nie zauważyć, że w stosunku do stanu z października 2017 r. została ona zasilona znacznymi nowymi środkami, dzięki którym nie została wykluczona ekonomiczna dopuszczalność dalszego prowadzenia postępowania upadłościowego, i to pomimo regulowania części opłat sądowych w wielu innych sprawach, a jedynym kryterium oceny wniosku o prawo pomocy jest stan finansowy wnioskodawcy. Syndyk posiada więc możliwość częściowemu zadośćuczynieniu wymaganiu określonemu w art. 199 Ppsa, tj. pokrycia (części) kosztów postępowania związanych z jego udziałem w nim. Aby nie zniweczyć celów postępowania upadłościowego (konieczności pokrywania bieżących wydatków związanych z likwidacją oraz prowadzeniem przedsiębiorstwa upadłego) i zapewnić Syndykowi/upadłej Spółce dostęp do sądu, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 i 4 oraz art. 258 § 2 pkt 7 Ppsa, postanowiłem uwzględnić wniosek w części i zwolnić go od opłat sądowych, każdorazowo ponad kwotę 500 zł, mając na uwadze wartość przedmiotu zaskarżenia, zadeklarowany stan środków na rachunku bankowym oraz ciężary fiskalne w innych sprawach. W pozostałym zakresie wniosek podlegał oddaleniu. Syndyk nie przedstawił bowiem dowodów na istnienie zobowiązań, które uzasadniałyby odmienną ocenę od wyrażonej wyżej. Zbędne jednak było kierowanie do niego wezwania w trybie art. 255 Ppsa (np. o przedstawienie sprawozdania rachunkowego przedłożonego sędziemu komisarzowi, wyciągu z rachunków bankowych, spisu inwentarza i oszacowania masy upadłości oraz planu likwidacyjnego, czy wykazu planowanych wydatków), ponieważ informacje zawarte w formularzu oraz fakty znane referendarzowi z urzędu były wystarczające do oceny wniosku. Podkreślić przy tym należy, że instytucja prawa pomocy nie może być wykorzystywana do ochrony prywatnego majątku, a koszty postępowania sądowego traktować należy na równi z innymi wydatkami ponoszonymi w toku postępowania upadłościowego. Z tej m.in. przyczyny upadły nie korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych. Wydatek na ten cel można natomiast zaliczyć do kosztów postępowania upadłościowego na mocy art. 230 ust. 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 2344). Jeżeli chodzi o deklarowaną liczbę spraw prowadzonych przez organy administracji skarbowej z udziałem upadłej Spółki/ Syndyka, to nie przekłada się ona wymiernie na aktualne obciążenia fiskalne masy upadłości zwłaszcza, że są to decyzje wydane w pierwszej instancji. Jeżeli zajdzie konieczność wniesienia w tamtych sprawach skarg do sądu administracyjnego, Syndyk rozważy wówczas potrzebę wystąpienia z należycie uzasadnionym wnioskiem o prawo pomocy.