I SA/Rz 407/11
PostanowienieWSA w Rzeszowie2011-08-05
Skład orzekający: Małgorzata Futera
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu może zostać uwzględniony, gdy istnieją wątpliwości co do wiarygodności oświadczenia o trudnej sytuacji materialnej wnioskodawcy?Ratio decidendi
Prawo do zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu przysługuje wyłącznie osobom znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej, uniemożliwiającej pokrycie kosztów postępowania, a wnioskujący musi wiarygodnie udokumentować brak środków. W przypadku wątpliwości co do prawdziwości oświadczenia o trudnej sytuacji materialnej, a także braku pełnej dokumentacji potwierdzającej tę sytuację, wniosek o prawo pomocy należy oddalić.Stan faktyczny
Skarżący B.U. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej dotyczącą zobowiązania podatkowego z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od sprzedaży nieruchomości. Skarżący wskazał na trudną sytuację materialną, bezrobocie swoje i żony, utrzymanie rodziny przez rodziców oraz brak dochodów i oszczędności. Przedłożył dokumenty potwierdzające brak dochodów i bezrobocie, jednak nie dostarczył pełnej dokumentacji dotyczącej sytuacji majątkowej, a jego oświadczenia budziły wątpliwości, zwłaszcza że przebywał za granicą i deklarował budowę domu.Rozstrzygnięcie
Odmówił przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Małgorzata Futera po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. U. o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] maja 2011 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym z tytułu sprzedaży nieruchomości - postanawia – odmówić przyznania prawa pomocy.
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi kwocie 154 zł, na decyzję opisaną w sentencji niniejszego postanowienia, B.U. (dalej: skarżący) zwrócił się na urzędowym formularzu PPF o zwolnienie od kosztów sądowych, a także o ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu podał, że jego sytuacja materialna jest bardzo ciężka, podobnie jak jego żona jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Na utrzymaniu skarżącego pozostaje dwoje dzieci w wieku szkolnym, a utrzymanie to jak podał zapewniają skarżącemu i jego rodzinie -rodzice. Oświadczył także, że posiada dom o pow. 187,8 m², nie posiada natomiast żadnych rzeczy wartościowych ani oszczędności pieniężnych. Jedynym zadeklarowanym dochodem jest zasiłek rodzinny pobierany przez żonę skarżącego w kwocie 182 zł.
Skarżący wezwany do uzupełnienia danych zawartych we wniosku odnośnie swojej sytuacji majątkowej przedłożył kserokopie: zaświadczeń z urzędu skarbowego, z których wynika, że za 2010 r. oboje małżonkowie nie deklarowali dochodu do opodatkowania, zaświadczeń z Powiatowego Urzędu Pracy o zarejestrowaniu jako bezrobotni (oboje małżonkowie), wyciągów bankowych z rachunków żony prowadzonych w walucie polskiej i obcej (USD), decyzji o przyznaniu zasiłku rodzinnego i zasiłku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, faktur za ścieki, energię elektryczną, gaz, wystawione na rodziców skarżącego jako płatników.
Rozpoznając wniosek zważono, co następuje:
Zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu wchodzą w zakres prawa pomocy, uregulowanego w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a... Ten zakres pomocy zarezerwowany jest tylko i wyłącznie dla osób znajdujących się w wyjątkowo trudnej sytuacji, uniemożliwiającej wyłożenie jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów sądowych i takiej, w której wnioskodawca nie ma potencjalnych możliwości na zdobycie tychże środków (brak majątku i obiektywnych możliwości na jego pozyskanie). Okoliczności braku środków powinny być wiarygodnie udokumentowane, ponieważ zwolnienie od ponoszenia ciężaru postępowania sądowego stanowi w istocie przerzucenie tego ciężaru na współobywateli.
Rozpoznający wniosek referendarz sądowy zwrócił się do skarżącego o podanie informacji o sytuacji materialnej i życiowej oraz o przedłożenie dokumentów wymienionych w wezwaniu do złożeniu dodatkowego oświadczenia o stanie majątkowym.
Deklaracje o wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej budzą jednak wątpliwości co do prawdziwości złożonego oświadczenia. Skarżący zarejestrował się w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna w dacie otrzymania wezwania do przedłożenia takiego zaświadczenia, nie przedłożył wyciągów z rachunków bankowych prowadzonych na swoje nazwisko, nie określił wydatków związanych z kosztami utrzymania rodziny, nie wyjaśnił czy posiada jakiekolwiek pojazdy, np. motocykl, samochód, nie udokumentował dochodów rodziców na potwierdzenie, że mają oni możliwości finansowe do utrzymywania siebie i rodziny skarżącego. Co więcej, w aktach sprawy znajduje się informacja, że skarżący od dłuższego czasu przebywa za granicą (Stany Zjednoczone Ameryki Płn.), a także dokument przesłany pocztą elektroniczną z daty 11 kwietnia 2011 r., tj. pełnomocnictwo dla żony do reprezentowania skarżącego w postępowaniu odwoławczym dot. skarżonej decyzji, udzielone przed notariuszem Stanu New Jersey (k.27, 30, t. II akt administracyjnych).
W takiej sytuacji oświadczenie, że rodzina skarżącego utrzymywana jest wyłącznie przez jego rodziców, co do których nie wiadomo czy posiadają faktycznie takie możliwości finansowe, nawet w konfrontacji z zaświadczeniem potwierdzającym bezrobocie obojga małżonków czy brak dochodów do opodatkowania za miniony okres rozliczeniowy, wyciągami z rachunków bankowych żony skarżącego dokumentującymi wyłącznie wpływy z tytułu wypłaty zasiłku rodzinnego (łącznie 182 zł), nie jest dla rozpoznającego wniosek wiarygodne. Wątpliwości są tym większe, że przecież skarżący deklaruje budowę domu.
Co do zasady prawo pomocy ze swej istoty ma służyć stronom, którym sytuacja materialna tamuje prawo do sądu, nie zaś tym, które w jakikolwiek sposób uchylają się od obowiązku ponoszenia wymaganych opłat.
Wobec wątpliwości co do wiarygodności oświadczenia zawartego we wniosku o prawo pomocy, należy uznać, że skarżący nie wykazał przesłanek do przyznania prawa pomocy.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło