I SA/Rz 408/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.WSA Piotr Popek, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska /spr./, Sędzia WSA Jarosław Szaro, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 lipca 2021 r. sprawy ze skargi M.R. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2021 r., nr [...] w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych oddala skargę. I SA/Rz 408/21 Uzasadnienie Przedmiotem skargi jest postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS/Wierzyciel) z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...], którym utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów egzekucyjnych. Z akt sprawy wynika, że Dyrektor Oddziału ZUS w X., na wniosek wierzyciela – ZUS w X. - wszczął wobec M.R. (dalej: Zobowiązany/ Skarżący) postępowanie egzekucyjne, które dotyczyło zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy za okres od lutego 2016r. do maja 2018r. Zaległe składki objęte zostały tytułami wykonawczymi z dnia 14 stycznia 2021r., a w dniu 15 stycznia organ dokonał zajęcia rachunku bankowego Zobowiązanego Zobowiązany złożył zarzuty wobec prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 33 § 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm. – dalej: u.p.e.a.), twierdząc, że składki za wskazany okres zostały terminowo odprowadzone na terenie Słowacji, w związku z jego zatrudnieniem u słowackiego pracodawcy S. s.r.o. Przedłożył pismo z dnia 4 listopada 2020 r., nr [...], w którym, jak twierdzi, instytucja słowacka Socialna Poistovna potwierdziła jego ubezpieczenie w okresie od lutego 2016 r. do czerwca 2018 r. Zdaniem Zobowiązanego prowadzenie w tej sytuacji egzekucji pozostaje w sprzeczności z art. 11 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.U.UE.L.2004.166.1 ze zm.), zgodnie z którym wykluczone jest podleganie oraz opłacanie składek na ubezpieczenie społeczne w dwóch państwach jednocześnie. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2021 r. Wierzyciel uznał zarzuty za niezasadne. Według ustaleń Zakładu Ubezpieczeń Społecznych instytucja słowacka zawiadomiła Oddział w X., że nie można zastosować wobec Zobowiązanego ustawodawstwa słowackiego, ponieważ wykonana przez niego praca najemna na terytorium Republiki Słowackiej ma cechy pracy marginalnej. Tym samym na podstawie art. 16 ust. 4 zd. 2 w zw. z art. 6 ust. 1 lit. b rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 organ stwierdził, że Zobowiązany podlega tymczasowo ustawodawstwu polskiemu. W związku z brakiem złożenia przez Zobowiązanego wymaganych dokumentów ubezpieczeniowych, Zakład Ubezpieczeń Społecznych, sporządził dokumenty z urzędu, a następnie w dniu [...] sierpnia 2018 r. wydał decyzję nr [...] o zadłużeniu za okres od lutego 2016 r. do maja 2018 r. Decyzja stała się prawomocna, ponieważ Sąd Okręgowy w Rzeszowie, IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z 7 października 2020 r., sygn. akt IV U [.]/18 oddalił odwołanie Zobowiązanego od tej decyzji. Jednocześnie ZUS poinformował Zobowiązanego, że powyższa decyzja zgodnie z § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 października 2014 r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia (Dz.U. z 2017 r. poz. 131), stanowi podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego, bez uprzedniego doręczenia upomnienia. Organ wyjaśnił również, że Socialna Poistovna ustredia w B., pismem z 6 stycznia 2021 r., znak: [...] wystąpiła z wnioskiem o rozpoczęcie pierwszego etapu procedury dialogu i koncyliacji na podstawie decyzji A1 z dnia 12 czerwca 2019 r. w sprawie ustanowienia procedury dialogu i koncyliacji w zakresie ważności dokumentów, określenia ustawodawstwa właściwego oraz udzielenia świadczeń na mocy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004, na okres od 1 lutego 2016 r. do 31 stycznia 2017 r. i od 1 lutego 2017 r. do 30 czerwca 2018 r. Zdaniem organu, do czasu definitywnego rozstrzygnięcia właściwego ustawodawstwa, Zobowiązany podlega tymczasowo ustawodawstwu polskiemu. Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie znalazł podstaw do uwzględnienia zgłoszonych zarzutów, skoro zadłużenie Zobowiązanego wobec ZUS stwierdzone zostało prawomocną decyzją ustalającą wysokość zadłużenia, a we wdrożonym do egzekucji okresie podlegał on ustawodawstwu polskiemu i nie opłacił należnych składek. Na powyższe postanowienie Zobowiązany złożył zażalenie, wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2021r. Wierzyciel utrzymał w mocy postanowienie wydane w I instancji, popierając dotychczasową argumentację. W skardze do tut. Sądu na powyższe postanowienie Zobowiązany zarzucił: 1. oparcie na błędnym założeniu, że w spornym okresie podlegał on ustawodawstwu polskiemu, a w konsekwencji uznanie, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej podlega on ubezpieczeniom społecznym na terenie Polski, 2. naruszenie art 11 ust. 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. U. UE.L.2004. 166.1 ze zm.) przez jego niezastosowanie, co w przypadku uprawomocnienia się zaskarżonej decyzji skutkowało będzie złamaniem zasady wykluczającej odprowadzanie składek i objęcie zabezpieczeniem społecznym w kilku państwach jednocześnie, 3. naruszenie art 13 ust 3 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.U,UE.L.2004.166.1 ze zm.) przez jego niezastosowanie i przyjęcie tym samym, że w rozpoznawanej sprawie są podstawy do objęcia odwołującego się ustawodawstwem polskim w spornym okresie, 4. naruszenie art 58 § 1 i 2 kodeksu cywilnego, przez wykreowanie stanu faktycznego niezgodnego z ustawą, tj. objęcie wnioskodawcy zabezpieczeniem społecznym w dwóch różnych Państwach Członkowskich w rym samym okresie, 5. naruszenie pkt 4 decyzji nr A1 z dnia 12 czerwca 2009 r. w sprawie ustanowienia procedury dialogu i koncyliacji w zakresie ważności dokumentów, określania ustawodawstwa właściwego oraz udzielania świadczeń na mocy rozporządzenia nr 883/2004, przez jego niezastosowanie, a w konsekwencji brak zawieszenia postępowania z uwagi na brak prawomocnego wyłączenia wnioskodawcy z ubezpieczeń na terenie Słowacji, 6. naruszenie art. 10 ust 1 i 2 oraz art. 12 ustawy z dnia 6 marca 2018r. Prawo przedsiębiorców, przez ich niezastosowanie w niniejszej sprawie, 7. naruszenie art. 6 ust 1 b Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r, dotyczącego wykonywania rozporządzenia. (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego poprzez jego nieuzasadnione zastosowanie w niniejszej sprawie. Skarżący wniósł o: a) dopuszczenie i przeprowadzenie w postępowaniu sądowym następujących dowodów: - z dokumentów zawartych w aktach Zakładu dotyczących wnioskodawcy, - z kserokopii sprawozdania z podróży służbowej do B. w dniu 12 marca 2015 r,, - z informacji dotyczącej aktualnego statusu ubezpieczeniowego wnioskodawcy na terenie Słowacji - z informacji dotyczącej działań podjętych przez organy polski i słowacki w zakresie rzekomego sporu odnośnie ustawodawstwa właściwego, na okoliczność ustalenia, iż brak jest podstaw do stwierdzenia, aby odwołujący się w spornym okresie podlegał w zakresie ubezpieczeń społecznych ustawodawstwu polskiemu, a w każdym razie na okoliczność ustalenia, że zaskarżona decyzja organu rentowego jest przedwczesna. W uzasadnieniu Skarżący zakwestionował podleganie ubezpieczeniu na terenie Polski w spornym okresie, zarzucił brak podstaw do uznania, że tymczasowo podlega on ustawodawstwu polskiemu. Podniósł, że słowaccy pracodawcy w związku z wykonywaną na ich rzecz pracą na podstawie umów o pracę zgłosili go do ubezpieczeń na terenie Słowacji i za sporny okres odprowadzali stosowne składki. Co więcej, on sam nie zgłaszał się w spornym okresie do ubezpieczeń na terenie Polski i przez cały okres zatrudnienia był przekonany, że podlega ustawodawstwu słowackiemu. Nie została w stosunku do niego wydana żadna prawomocna na gruncie prawa słowackiego decyzja wyłączająca z ubezpieczeń. Tym samym zaskarżone rozstrzygnięcie pozostaje w sprzeczności z podstawowymi zasadami określonymi w przepisach ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców, tj. z zasada zaufania i zasada rozstrzygania wątpliwości co do stanu faktycznego na korzyść przedsiębiorcy. Z uwagi na to, że w spornym okresie Skarżący wykonywał na terenie Słowacji pracę najemną, zaś równolegle w Polsce prowadził działalność gospodarczą, przyjęcie iż winien on podlegać ustawodawstwu polskiemu stanowi jaskrawe naruszenie norm kolizyjnych zawartych w art. 13 ust 3 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.U.UE.L.2004.166.1 ze zm.), a także wyczerpuje przesłanki określone w art 58 § 1 i 2 kodeksu cywilnego. W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - dalej: P.p.s.a.) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne, przy czym w myśl art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na wstępie Sąd stwierdza, że dopuścił jako dowód w sprawie odpis wyroku Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 7 października 2020r. sygn.. akt IV [.]/18, oddalił natomiast wnioski dowodowe strony skarżącej z uwagi na brak spełnienia przesłanek z art.106 § 3 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Wnioskowane przez Skarżącego dokumenty dotyczą statusu ubezpieczeniowego Zobowiązanego, lecz nie odnoszą się do przedmiotu niniejszego postępowania. Przedmiotem postępowania prowadzonego wobec Skarżącego było rozpatrzenie zarzutu nieistnienia egzekwowanego obowiązku (art.33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.) Obowiązek ten dotyczy należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i fundusz pracy za okres od lutego 2016r. do maja 2018r. Ze swej istoty postępowanie egzekucyjne ma ograniczony charakter, bowiem w jego trakcie nie podlega badaniu zasadność i wymagalność obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W niniejszej sprawie Skarżący zarzucił prowadzenie przedmiotowego postępowania w sytuacji nieistnienia egzekwowanego obowiązku, tj. bezpodstawne żądanie przez wierzyciela zapłaty zaległych składek ubezpieczeniowych w sytuacji, gdy Zobowiązany – jak twierdzi – nie podlegał ubezpieczeniu na terenie Polski w okresie od lutego 2016r. do maja 2018r. W przekonaniu Sądu podniesione zarzuty słusznie zostały uznane za niezasadne. Skarżący kwestionuje istnienie obowiązku, tymczasem obowiązek ten wynika z decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [.] sierpnia 2018 r. stwierdzającej zadłużenie Zobowiązanego za okres od lutego 2016 r. do maja 2018 r. Sąd Okręgowy w Rzeszowie, IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z 7 października 2020 r., sygn. akt IV U [.]/18 oddalił odwołanie od tej decyzji, więc stała się ona prawomocna i podlega egzekucji. Dopóki decyzja ta pozostaje w obrocie prawnym, dopóty istnieje obowiązek, który z tej decyzji wynika. Zasadnie zatem na jej podstawie zostały wystawione tytuły wykonawcze. Z powyższych względów, nie można uznać zarzutu nieistnienia obowiązku za zasadny. W tym stanie sprawy toczące się procedury dialogu i koncyliacji nie mają wpływu na istnienie obowiązku, skoro wynika on z prawomocnej decyzji. W związku z tym brak podstaw do uwzględnienia podnoszonych w skardze zarzutów naruszenia przepisów dotyczących koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego i ustalenia właściwego ustawodawstwa. Powinny być one przedmiotem rozważań na etapie określania obowiązku, a nie jego egzekucji. Nietrafny jest zarzut naruszenia art.58 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego, który dotyczy przesłanek nieważności czynności cywilnoprawnej, jak też zarzut naruszenia art. 10 ust.1 i 2 i art.12 ustawy Prawo przedsiębiorców, bowiem nie było w sprawie wątpliwości co do tego, że obowiązek stwierdzony prawomocną decyzją stanowi podstawę do wystawienia tytułów wykonawczych i prowadzenia egzekucji administracyjnej. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.