I SA/Rz 409/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Tomasz Smoleń Sędziowie WSA Jarosław Szaro / spr./ SO del. Piotr Popek Protokolant specjalista Teresa Tochowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lipca 2015r. sprawy ze skargi A. S. i A. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] marca 2015r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania - oddala skargę - W zaskarżonym postanowieniu z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Jak wynika z akt sprawy, Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] określił A. i A. S. zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. w kwocie 185.630 zł. W treści decyzji organ I instancji zawarł pouczenie o trybie i terminie wniesienia odwołania do Dyrektora Izby Skarbowej. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że przesyłka zawierająca decyzję była dwukrotnie awizowana w dniu 14 i 24 listopada 2014 r. W dniu 29 grudnia 2014r. do Dyrektora UKS wpłynął wniosek A. i A. S. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji. Do wniosku dołączone stosowne odwołanie. W uzasadnieniu Podatnicy wskazali, że przesyłka zawierająca decyzję awizowana była po raz pierwszy w dniu 13 listopada 2014 r. a po raz drugi w dniu 25 listopada 2014r. Ostateczny termin odbioru przypadał więc na dzień 1 grudnia 2014r. Po tym też terminie powinien być dokonany zwrot przesyłki. W dniu 28 listopada 2014r. osoba upoważniona przez adresata między godz. 15 a 16 udała się na pocztę po odbiór awizowanej przesyłki, gdzie została poinformowana, że przesyłka została zwrócona do nadawcy. Według Stron, przesyłka została zwrócona przed upływem 14-tego dnia. Termin upływał wprawdzie w dniu 28 listopada, lecz nie w ciągu dnia pracy a dopiero z chwilą zamknięcia urzędu pocztowego. Powyższe terminy znajdują zdaniem Podatników potwierdzenie w przekazanym im przez inspektora UKS wydruku "śledzenie przesyłek -tracking" (wskazane daty powtórnego awiza - 25.11.2014 r., zwrotu - 29.11.2014 r.). Dyrektor Izby Skarbowej w piśmie z dnia 15 stycznia 2015r., zwrócił się do Dyrektora UKS o wyjaśnienie wskazywanych przez Strony wątpliwości dotyczących doręczenia przedmiotowej decyzji. Organ kontroli skarbowej przeprowadził postępowanie wyjaśniające z udziałem Poczty Polskiej S.A. oraz A. S., w wyniku którego ustalono, że decyzja z dnia [...] listopada 2014r. została skutecznie doręczona z dniem 28 listopada 2014r. (w trybie art. 150 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej O.p.). W związku z powyższym Dyrektor Izby Skarbowej, postanowieniem z dnia [...] lutego 2015r. nr [...] stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od ww. decyzji Dyrektora UKS. W dalszej kolejności, zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] marca 2015r. Dyrektor Izby Skarbowej odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu tego postanowienia wskazał, że przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ Podatnicy nie uprawdopodobnili, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło z przyczyn od nich niezależnych. Nie została zatem spełniona podstawowa przesłanka przywrócenia terminu wynikająca z art. 162 § 1 O.p. Przesłanki tej nie wykazało postępowanie wyjaśniające przeprowadzone na tę okoliczność przez organ I instancji. Nie stwierdzono, by przesyłka została zwrócona przed upływem 14-dniowego terminu, określonego w art. 150 § 1 pkt 1 O.p. a co za tym idzie, by w dniu 28 listopada 2014r. odmówiono jej wydania osobie upoważnionej przez Stronę. Organ odwoławczy wskazał przy tym, że Strona wskazuje wyłącznie na okoliczności związane z doręczeniem decyzji tj. na niezawinione nieodebranie przesyłki, nie zaś na niezawinione uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Nie są to zaś okoliczności tożsame. Dyrektor Izby Skarbowej przyjął, że ze zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji I instancji wynika, że przesyłkę zawierającą to rozstrzygnięcie nadano w placówce pocztowej w dniu [...] listopada 2014r. Z powodu niemożności jej doręczenia w sposób przewidziany w art. 148 i 149 O.p. pozostawiono ją do dyspozycji adresata na okres 14 dni w placówce pocztowej, zawiadamiając o tym po raz pierwszy adresata w dniu 14 listopada 2014r. Równocześnie na dokumencie tym zaznaczono, że zawiadomienie o pozostawieniu pisma w UP "umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata" (pkt 2 ww. potwierdzenia odbioru). Ponownego zawiadomienia o pozostawieniu pisma w ww. placówce pocztowej dokonano w dniu 24 listopada 2014r., po czym w dniu 29 listopada 2014r., z uwagi na upływ z dniem 28 listopada 2014r. terminu jej przechowywania oraz niepodjęcie awizowanej przesyłki przez adresata, zwrócono ją nadawcy z adnotacją: "ZWROT nie podjęto w terminie". Mając na względzie treść przepisów art. 148 § 1, art. 149, art. 150 O.p. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że decyzja Dyrektora UKS z dnia [...] listopada 2014r. została skutecznie doręczona z dniem 28 listopada 2014r. Odnosząc się do zarzutów Podatników, którzy swą argumentację opierali na treści wydruku "śledzenie przesyłek – Tracking" organ odwoławczy wskazał, że wynika z niego jednoznacznie, że przesyłkę zawierającą decyzję po raz pierwszy awizowano 14 listopada 2014r. zaś zwrócono w dniu 29 listopada 2014r. Dokument ten nie wskazuje zatem, by przedmiotowa przesyłka została zwrócona nadawcy przed upływem 14-dniowego terminu, wskazanego w art. 150 § 1 pkt 1 O.p. Jedyna różnica co do danych odnotowanych na kopercie i potwierdzeniu odbioru ww. decyzji oraz wydruku dotyczy daty ponownego awiza. Na kopercie wskazano dzień 24 listopada 2014 r. Z kolei na wydruku datę 25 listopada 2014r. Organ II instancji zwrócił jednak uwagę, że obydwie daty wskazują na zachowanie terminu powtórnego awizowania wynikającego z art. 150 § 1a O.p. (niepodjęcie przesyłki w terminie 7 dni od pierwszego awizo). Z kolei data doręczenia korespondencji, a w konsekwencji data wniesienia odwołania obliczana jest od pierwszego awizowania, które nie jest przez Stronę kwestionowane. Data powtórnego awizowania pozostaje bez wpływu na datę doręczenia zstępczego przesyłki, bowiem w świetle art. 150 § 2 w zw. z art. 150 § 1 pkt 1 O.p., doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia 14-dniowego okresu liczonego od daty pierwszego awiza, a ta w analizowanym przypadku jest oczywista. Ponadto Dyrektor UKS w trakcie postępowania wyjaśniającego ustalił, że powtórnego awizowania przesyłki faktycznie dokonano w dniu 24 listopada 2014r., a tylko "pracownik odpowiedzialny (...) za wystawienie zawiadomienia powtórnego na ww. przesyłkę poleconą, nie dokonał zmiany statusu przesyłki w systemie informatycznym (...). Zmiana statusu przedmiotowej przesyłki została dokonana w dniu 25 listopada 2014r. Dlatego też data 25.11.2014 r. z informacją "ponowne awizo: widnieje w systemie śledzenia dostępnym na (...) stronie internetowej". A. i A. S. zaskarżyli powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie oraz o rozstrzygnięcie o kosztach procesu i kosztach zastępstwa procesowego. Skarżący postawili zarzut naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynika sprawy, tj. art. 228 § 1 pkt 2, art. 161 § 1 i § 2 O.p. oraz norm postępowania podatkowego, tj. art. 120, art. 121 § 1 O.p. Skarżący w uzasadnieniu wyrazili przekonanie, że zlecenie postępowania wyjaśniającego organowi I instancji, w którego interesie leży, aby jego decyzja stała się prawomocna, nie wzbudza zaufania do takiego działania organu. Skarżący podnieśli, że w dniu 23 listopada 2014r. upoważniona przez Skarżących do odbioru korespondencji osoba (L. L.) udała się do placówki pocztowej przy ul. [...] i po okazaniu powtórnego awiza przy okienku od pracownika poczty, który dokonał w systemie komputerowym weryfikacji tego zawiadomienia, uzyskała informację, że przesyłka w systemie nie figuruje, została zwrócona i nie ma żadnej możliwości jej odebrania. Nie wiadomym było kto był nadawcą tej przesyłki, dlatego też nie można było wystąpić o jej odbiór w siedzibie nadawcy. Zatem przeszkoda, na którą powołuje się Strona była od niej niezależna i uniemożliwiła jej działanie nawet przy dołożeniu największego wysiłku w danych okolicznościach. W dniu 16 grudnia 2014r. Skarżący, korzystając z przysługującego im prawa do zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym w sprawie, powzięli informację, że decyzja z dnia [...] listopada 2014r. została uznana przez organ za skutecznie doręczoną w trybie art. 150 § 2 O.p. Odwołanie od tej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu Skarżący złożyli w dniu 23 grudnia 2014r. tj. w ostatnim dniu siedmiodniowego terminu do złożenia takiego żądania. W ocenie Skarżących brak ich winy w uchybieniu terminowi potwierdza pismo Poczty Polskiej S.A. z dnia 28 stycznia 2015 r., w którym stwierdzono, że pracownik odpowiedzialny w dniu 24 listopada 2014r. za wystawienie zawiadomienia powtórnego na ww. przesyłkę poleconą, nie dokonał zmiany statusu przesyłki w systemie informatycznym (faktycznie zawiadomienie zostało wygenerowane i doręczone do skrzynki pocztowej adresatów), dlatego też zmiana statusu na "ponowne awizo" przedmiotowej przesyłki została wykonana 25 listopada 2014r. Zdaniem Stron prawdopodobnym jest zatem założenie, że skoro pracownik odpowiedzialny za zmiany statusu przesyłki w systemie informatycznym nie dokonał jej w terminie, to mógł też dokonać takiej zmiany w systemie przedwcześnie. Tłumaczyłoby to przyczynę, dla której w dniu 28 listopada 2014r. w systemie ewidencyjnym przesyłka nie była uwidoczniona a pracownik odmówił jej wydania. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie rozważeniu podlegały kwestie procesowe, dotyczące przesłanek przywróceniem terminu. Kontroli Sądu zostało bowiem poddane postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Należało więc rozstrzygnąć, czy zaskarżone rozstrzygnięcie jest zgodne z treścią art. 162 i art. 163 Ordynacji podatkowej, które to przepisy wyznaczają podstawy orzekania w przedmiocie przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej (a więc również do wniesienia odwołania). Z art. 162 § 1 - § 4 O.p. wynika, że organ podatkowy wydaje postanowienie o przywróceniu terminu jeśli: - nastąpiło uchybienie terminowi, - strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi (w niniejszej sprawie Skarżący wnieśli żądanie w tym przedmiocie w ciągu 7 dni od dnia zapoznania się z treścią decyzji), - strona uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminowi, - strona dokonała czynności, dla której termin jest przewidziany (ta przesłanka została przez Skarżących spełniona). W niniejszej sprawie Skarżący we wniosku o przywrócenie terminu przedstawili okoliczności (powtórzone następnie we wniesionej skardze), które miały wykazać, że do prawidłowego doręczenia decyzji organu I instancji nie doszło, ponieważ nie zostały spełnione przesłanki wymienione w art. 150 § 2 O.p., dające podstawy do przyjęcia zastępczego skutku doręczenia. Skarżący podnosili, że w dniu 28 listopada 2014r., kiedy to upływał 14 – dniowy termin do odbioru przesyłki, wcześniej dwukrotnie awizowanej, upoważniona przez Skarżącego pracownica udała się do wyznaczonej placówki pocztowej w celu odebrania awizowanej przesyłki. Tam jednak została powiadomiona, że przesyłka została już zwrócona do nadawcy. Na tej podstawie Skarżący wywodzili, że przesyłka została zwrócona przed ostatecznym terminem odbioru a w konsekwencji, nie została odebrana przez Skarżących w terminie bez ich winy. Z treścią decyzji Skarżący zapoznali się w dniu 16 grudnia 2014r., kiedy to A. S. udał się do Urzędu Kontroli Skarbowej. W tym też dniu Skarżący dowiedzieli się, że decyzja organu I instancji się uprawomocniła. Spór między Skarżącymi a Dyrektorem Izby Skarbowej, po złożeniu wniosku o przywrócenie terminu sprowadzał się więc do tego, w jakim dniu nastąpiło skuteczne doręczenie Stronom decyzji organu I instancji. Przyjęcie, że zastępczy skutek doręczenia nastąpił z dniem 28 listopada 2014r. oznaczało tym samym, że odwołanie z dnia 20 grudnia 2014r. zostało wniesione z uchybieniem terminu. Jak wynika z treści art. 162 § 1 O.p., przywrócić termin można jedynie w razie gdy doszło do jego uchybienia. Zatem rozstrzygnięcie kwestii uchybienia terminu ma charakter podstawowy dla późniejszego rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu. O tym, że doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania stwierdza organ podatkowy w odrębnym postanowieniu, wydanym na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p. Po wydaniu takiego rozstrzygnięcia organ podatkowy, w dalszej kolejności, wydaje postanowienie w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu. W postanowieniu o stwierdzeniu uchybienia przez Stronę terminowi do wniesienia odwołania organ podstawy określa datę doręczenia decyzji oraz kiedy upłynął termin do wniesienia środka zaskarżenia. Ustaleniami dotyczącymi tych dwóch okoliczności organ jest następnie związany podczas rozpatrywania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Nie mogą więc być weryfikowane na etapie wydawania postanowienia w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu. W niniejszej sprawie Dyrektor Izby Skarbowej wydał w dniu [...] lutego 2015r. ostateczne postanowienie, w którym stwierdził, że Skarżący uchybili terminowi do wniesienia odwołania. W postanowieniu tym organ podatkowy przesądził, że decyzja organu I instancji została skutecznie doręczona w dniu 28 listopada 2014r. Przed wydaniem tego postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej przeprowadził postępowanie wyjaśniające w celu zweryfikowania twierdzeń Stron, podniesionych we wniosku o przywrócenie terminu, odnośnie nieprawidłowości popełnionych przy awizacji przesyłki. W tym celu uzyskał, poprzez Dyrektora UKS, zawiadomienie od Poczty Polskiej S.A., które miało na celu wyjaśnić rozbieżności, jakie pojawiły się pomiędzy treścią zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji organu I instancji a wyciągiem "Śledzenie przesyłek – Tracking" w zakresie daty dokonania pierwszego i powtórnego awiza oraz daty zwrotu przesyłki. Na podstawie zebranego materiału dowodowego Dyrektor Izby Skarbowej ustalił, że w dniu 14 listopada 2014r. nastąpiła próba doręczenia przesyłki, wtedy to miało też miejsce pierwsze awizo. Powtórnego awizowania dokonano 24 listopada 2014r. a więc po upływie 7 dni od dnia pierwszego awiza (zgodnie z art. 150 § 1a O.p.). Zwrot nieodebranej przesyłki nastąpił w dniu 29 listopada 2014r. Twierdzenia o tym, jakoby pracownik Poczty Polskiej błędnie poinformował w dniu 28 listopada 2014r. Stronę, że przesyłka została już zwrócona do nadawcy nie potwierdziły się. Powyższe ustalenia przyczyniły się do wydania postanowienia z dnia [...] lutego 2015r. o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. A. i A. S. wnieśli skargę na to postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, który wyrokiem z dnia 11 czerwca 2015r., sygn. akt I SA/Rz 367/15 oddalił skargę. Wyrok ten jest prawomocny. Z powyższego wynika więc, że podnoszone przez Skarżących w przedmiotowej skardze i we wniosku o przywrócenie terminu kwestie, dotyczące nieprawidłowości przy doręczaniu decyzji organu I instancji zostały już prawomocnie rozstrzygnięte. Ustalenia organu odnośnie sposobu awizacji spornej przesyłki Strony zwalczały poprzez wniesienie skargi na postanowienie o stwierdzeniu uchybienia termu do wniesienia odwołania. Jednak WSA w Rzeszowie w prawomocnym wyroku z dnia 11 czerwca 2015r. nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutów podnoszonych w tym zakresie przez Skarżących. Należy zaś podkreślić, że organ podatkowy, wydając postanowienie odnośnie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania nie jest uprawniony do powtórnej oceny kwestii dotyczącej tego, kiedy nastąpiło doręczenie decyzji. O tym rozstrzyga bowiem w postanowieniu o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W sytuacji, w której istnieje ostateczne postanowienie wydane na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p. organ, w toku postępowania o przywrócenie terminu bada jedynie, czy zaistniała druga przesłanka z art. 162 § 1 O.p. a mianowicie, czy zainteresowany uprawdopodobnił, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (tak wyrok NSA z 12 marca 2015 r., sygn. akt I GSK 1499/13, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). O braku winy w uchybieniu terminu można mówić w sytuacji, gdy mamy do czynienia z siłą wyższą tj. powódź, odcięcie od świata na skutek ataku ostrej zimy, niektóre zdarzenia losowe, np. przerwy w komunikacji, poważny wypadek samochodowy, związany z hospitalizowaniem w ostatnich dniach upływu terminu, nagła choroba, które nie pozwoliła wyręczyć się inną osobą. Okoliczności tego rodzaju powinny trwać przez okres, w którym ma być dokonana czynność procesowa (wniesienie odwołania) do upływu ostatniego dnia terminu. W przedmiotowym wniosku o przywrócenie terminu Skarżący, jak już wyżej wskazano, nie przedstawili żadnych tego rodzaju okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminowi. W zamian przedstawili argumentację, mającą wskazywać na nieprawidłowości w doręczeniu decyzji organu I instancji. Kwestia ta została już rozstrzygnięta ostatecznym postanowieniem z dnia [...] lutego 2015r., jak również została przesądzona prawomocnym wyrokiem tut. Sądu z dnia 11 czerwca 2015r. W związku z powyższym Dyrektor Izby Skarbowej, wobec braku uprawdopodobnienia, że do uchybienia terminowi doszło bez winy Skarżących, nie miał podstaw do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Mając na względzie powyższe Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.).