I SA/Rz 42/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bożena Wieczorska Sędzia NSA Jacek Surmacz Asesor WSA Małgorzata Niedobylska /spr./ Protokolant sek.sąd. T.Tochowicz po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2006r. na rozprawie- sprawy ze skargi Ł. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2004r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia [...] czerwca 2004r. nr [...], II. określa, że powyższe decyzje nie mogą być wykonane do chwili uprawomocnienia się wyroku. Uzasadnienie. W dniu 4 maja 2004r. Ł. P. wystąpiła do Wójta Gminy z prośbą o zwolnienie z obowiązku uregulowania zaległości podatkowych, gdyż przekracza on jej możliwości finansowe. Podała, że nie mogła wcześniej zwrócić się o pomoc, ponieważ odbywała leczenie na Oddziale Okulistycznym w szpitalu w P. Decyzją z dnia [...] czerwca 2004r. nr [...]Wójt Gminy zawiadomił, że podanie wnioskodawczym z dnia 4 maja 2004r. załatwił odmownie, a powodem odmowy umorzenia jest to, że zobowiązana nie pozostaje bez środków do życia, bo pobiera rentę z KRUS. Ponadto część gruntu stanowi działki budowlane, które podatnik może sprzedać. Od powyższej decyzji Ł. P. złożyła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wnosząc o ponowne rozpatrzenie jej wniosku o umorzenie zaległości podatkowych. Dodała też, że jest osobą schorowaną, w późnym wieku, a przy tym dźwigającą obowiązek opieki nad porzuconymi zwierzętami. Decyzją z dnia [...] maja 2005r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium podkreśliło uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych stwierdzając, że nawet w przypadku zaistnienia okoliczności określonych w art.67§l ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz.926 ze zm.), zwanej dalej Ordynacją podatkową, organ podatkowy może, lecz nie musi umorzyć zaległości podatkowych. Organ odwoławczy uznał za prawidłowe postępowanie przeprowadzone przez organ I instancji, stwierdził, że strona brała czynny udział w czynnościach dowodowych i miała możliwość zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym. Kolegium uznało również za zasadne argumenty podane w uzasadnieniu rozstrzygnięcia Wójta Gminy, a w szczególności ten, że strona posiada nieruchomości mające określoną wartość finansową, których spieniężenie pozwoliłoby uregulować zobowiązania podatkowe. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożyła Ł.P. stwierdzając, że decyzja Kolegium rażąco narusza prawo, nie uwzględnia podeszłego wieku i złego stanu zdrowia podatniczki, która wychowała trzy sieroty. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2001r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269) i art.134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270), określanej dalej jako ustawa p.p.s.a., Sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem i nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga jest uzasadniona. Na wstępie należy stwierdzić, że postępowanie podatkowe w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych ma charakter szczególny. Stosownie do przepisu art.67 § 1 Ordynacji podatkowej, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. Treść powołanego przepisu wskazuje na uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie umorzenia, a to oznacza, że organy posiadają pewien luz decyzyjny -mogą umorzyć zaległość, choć nie muszą, ale swobodne uznanie organów ograniczone jest jedynie do etapu podejmowania decyzji. Natomiast w trakcie postępowania podatkowego na organach podatkowych ciążą szczególne obowiązki wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, zebrania pełnego materiału dowodowego, wnikliwego rozpatrzenia sytuacji podatnika i dokonania oceny, czy istnieje ważny interes podatnika lub interes publiczny, który uzasadniałby umorzenie zaległości, w całości lub w części. W ocenie Sądu postępowanie przeprowadzone przez organy podatkowe w niniejszej sprawie wymogów tych nie spełniło. Na wstępie należy zauważyć, że wniosek podatnika z dnia 4 maja 2004r. dotyczył "zwolnienia z obowiązku uregulowania zaległości podatkowych". Pomimo tak lakonicznego sformułowania organ podatkowy nie wezwał podatnika do sprecyzowania, jakiego podatku i za jaki okres dotyczy prośba. W tej sytuacji należało podatnika odpowiednio pouczyć i wezwać do sprecyzowania podania, bo w istocie nie wiadomo, czego dotyczy wniosek. W konsekwencji nie jest jasna również treść rozstrzygnięcia, bo organ I instancji sporządzając decyzję na formularzu nie wskazał, czy decyzja dotyczy rozłożenia na raty, odroczenia płatności czy umorzenia zaległości podatkowych. Jedynie z uzasadnienia decyzji można wnosić, że organ rozstrzygał o odmowie umorzenia zaległości podatkowych. Organ I instancji nie przeprowadził żadnego postępowania wyjaśniającego, ani nie zebrał materiału dowodowego, który pozwoliłby na wszechstronne wyjaśnienie okoliczności faktycznych. W aktach sprawy brak decyzji wymiarowych, a organ I instancji nawet w decyzji nie podał, jakich zaległości dotyczy rozstrzygnięcie. Organ nie ustalił w ogóle sytuacji rodzinnej i majątkowej podatniczki, (enigmatyczny protokół o stanie majątkowym został sporządzony dopiero po wpłynięciu odwołania), nie została wykazana nawet wysokość renty pobieranej przez podatniczkę. Gołosłowne są również twierdzenia organów obu instancji o posiadaniu przez podatniczkę działek budowlanych, które mogłaby sprzedać w celu uregulowania zobowiązań podatkowych. W aktach sprawy brak jakichkolwiek dowodów na to. Z protokołu o stanie majątkowym wynika jedynie, że Ł. P. posiada gospodarstwo rolne o pow.1,96 ha i dom drewniany (rozwalający się). Organ w żaden sposób nie odniósł się do sygnalizowanej przez podatniczkę trudnej sytuacji zdrowotnej i materialnej (niska renta, duże koszty leczenia). Biorąc pod uwagę powyższe należy stwierdzić, że organ podatkowy I instancji prowadził postępowanie, mimo że przedmiot tego postępowania nie został prawidłowo ustalony, a w trakcie tego postępowania nie dokonał żadnych ustaleń niezbędnych do wyjaśnienia sprawy. Działaniem tym naruszył przepisy procedury podatkowej, w szczególności art.67§l, art.122, art.180, art.187 i art.191 Ordynacji podatkowej. Powyższe uchybienia nie zostały usunięte w postępowaniu odwoławczym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało za prawidłowe postępowanie przeprowadzone przez Wójta Gminy, a także zasadność argumentów podanych w uzasadnieniu decyzji tego organu. Pomimo podniesionych w odwołaniu okoliczności wskazujących na ważny interes podatnika w umorzeniu zaległości podatkowych Kolegium nie podjęło żadnych czynności wyjaśniających, a w uzasadnieniu powtórzyło gołosłowne twierdzenia o posiadanych przez podatniczkę nieruchomościach, które mogłaby sprzedać. Uwzględniając powyższe okoliczności Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit.c i art. 152 ustawy p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.