I SA/Rz 428/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia SO del. Piotr Popek po rozpoznaniu w dniu 10 sierpnia 2015 r. w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku E. J. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia (...) marca 2015 r. nr (...) w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych od przychodów z tytułu udziału w zyskach osób prawnych za 2009 r. postanawia I. zwolnić skarżącą od kosztów sądowych ponad kwotę 500 (słownie: pięćset ) złotych, II. oddalić wniosek w pozostałym zakresie. Skarżąca w niniejszej sprawie wniosła o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, argumentując wniosek tym, że jej głównym źródłem utrzymania jest prowadzona działalność gospodarcza (dochód ok. 1500 zł), zaś stałe koszty utrzymania wynoszą kwotę ok. 1000 zł miesięcznie, na co składają się wydatki na wyżywienie, środki czystości, opłaty za media, czynsz itp. Skarżąca uzupełniła informacje o swojej sytuacji finansowej dodając, że spłaca pożyczkę, której rata wynosi 153,73 zł miesięcznie oraz zaznaczyła, że na jej sytuację majątkową wpływają inne okoliczności – opisane we wniosku - związane pośrednio ze sprawą będącą przedmiotem skargi, tworząc konieczne wydatki. Skarżąca nie posiada, jak podała żadnych oszczędności, cennych przedmiotów, nie dysponuje również gotówką pozwalająca na pokrycie kosztów sprawy. Jako jedyny majątek oświadczyła mieszkanie o pow. 49 m². Skarżąca w oświadczeniu wskazała, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Do wniosku dołączyła m.in. kopie zeznania PIT-36L za 2013 i 2014 r., umowy pożyczki na kwotę 9.500 zł, upomnienia do uregulowania zaległości podatkowych, zawiadomienia o wpisie hipoteki przymusowej, opłat za mieszkanie (czynsz, gaz, energia elektryczna, woda). Na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – zwana dalej P.p.s.a., skarżąca została wezwana do przedłożenia dokumentów i złożenia wyjaśnień. Skarżąca wywiązała się z nałożonego obowiązku nadsyłając szereg dokumentów obrazujących sytuację finansową i życiową, w tym: wyciągi z rachunków bankowych prywatnych jak i związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, wyciągi z rachunku kart kredytowych, dokumenty dotyczące umowy pożyczki i jej wykorzystania na spłatę zobowiązań podatkowych, dokumentację medyczną dot. stanu zdrowia, deklaracje VAT-7K za IV kwartał 2014 r. i I kwartał 2015 r. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 6 lipca 2015 r., sygn. I SA/Rz 428/15 odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Skuteczne wniesienie sprzeciwu spowodowało, że postanowienie to utraciło moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym (art. 260 P.p.s.a.). Rozpoznając wniosek o prawo pomocy Sąd zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, o co wnosi skarżąca, następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji o jakiej mowa w powołanym przepisie, ponieważ z uwagi na nadzwyczajny charakter tej instytucji, korzystanie z niej powinno ograniczać się do kręgu osób najbardziej potrzebujących pomocy, tj. rzeczywiście ubogich, pozbawionych środków do życia bądź posiadających takie środki, ale w bardzo ograniczonym zakresie. Oświadczenie skarżącej złożone w związku z ubieganiem się przez nią o przyznanie prawa pomocy w zestawieniu z aktami sprawy, doświadczeniem życiowym i zasadami logiki, pozwala Sądowi na przyznanie prawa pomocy w orzeczonym zakresie, tj. Sąd zwolnił skarżącą od wszystkich kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie powyżej kwoty 500 zł, co zdaniem Sądu w zupełności odpowiada możliwościom finansowym skarżącej. Skarżąca prowadzi działalność gospodarczą. W 2014 r. uzyskała z tego tytułu przychód w kwocie 127.788,3 zł, z deklaracji dla podatku od towarów i usług VAT-7K za IV kwartał 2014 r. i I 2015 r. wynika, że podstawa opodatkowania tym podatkiem wynosiła odpowiednio 58.578 zł i 31.174 zł. Zaznaczyć należy, że uzyskanie straty podatkowej na co powołuje się skarżąca, nie oznacza utraty możliwości płatniczych; powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, skutkując brakiem dochodu do opodatkowania, tj. brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego i w żadnym wypadku nie stanowi automatycznie o braku środków. Nie można uwzględnić, jak chciałaby tego skarżąca, i zaliczyć do kosztów mających pierwszeństwo przez obowiązkiem ponoszenia kosztów sądowych, opłat z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, kosztów opłat związanych z utrzymaniem mieszkania, kosztów zakupu ubrania. Te ostatnie potrzeby można ograniczyć, mając na uwadze konieczność ponoszenia kosztów postępowania sądowego, które z kolei są konsekwencją podejmowanych wcześniej przez skarżącą decyzji w kwestiach zawodowych i majątkowych. Zwalniając częściowo skarżącą od ponoszenia kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie Sąd dał pierwszeństwo wydatkom skarżącej na ochronę zdrowia, biorąc pod uwagę także zobowiązania skarżącej, która stara się uregulować ciążące na niej zobowiązania podatkowe wobec budżetu państwa. Zdaniem Sądu częściowe zwolnienie od kosztów sądowych pozostaje na poziomie zapewniającej skarżącej dostęp do sądu, a w okolicznościach faktycznych łączących się ze sprawami, uiszczenie opłaty równej wpisowi stałemu - 500 zł, należnej w sprawach z zakresu zobowiązań podatkowych, jest uzasadnione. Konstatując, powtórzyć wypada , że społeczna funkcja instytucji prawa pomocy nie powinna być nadużywana, w sytuacji gdy możliwości finansowe zobowiązanego na to pozwalają, nawet gdy stałoby się to z uszczerbkiem dla utrzymania koniecznego. Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.