I SA/Rz 437/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Grzegorz Panek Sędziowie WSA Jarosław Szaro / spr./ WSA Kazimierz Włoch Protokolant sekr. sąd. Eliza Kaplita-Wójcik po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 września 2013r. sprawy ze skargi A. R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] kwietnia 2012r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego 1) oddala skargę, 2) zasądza od Skarbu Państwa - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie na rzecz adwokata Ł. K. – Kancelaria Adwokacka w Rzeszowie kwotę 295,20 złotych ( słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100 ), w tym 55,20 zł. VAT, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. I SA/Rz 437/13 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej k.p.a.) w związku z art. 18 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1015, dalej p.e.a.), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...] w sprawie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia i akt sprawy wynika, że Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny w W. wystawił na zobowiązanego A.R. tytuł wykonawczy z dnia 16.12.2011 r., nr [...] na należności z tytułu opłaty za niespełnienie obowiązku zawarcia obowiązkowej umowy OC. Po wszczęciu postępowania egzekucyjnego wobec ww. zobowiązanego, Naczelnik Urzędu Skarbowego podjął próbę zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie u dłużnika zajętej wierzytelności, będącego pracodawcą. Przedmiotowe zawiadomienie o zajęciu doręczono zobowiązanemu wraz z odpisem tytułu wykonawczego w dniu 2 lutego 2012 r. W piśmie z dnia 28 stycznia 2013 r. Pan A.R. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego z wnioskiem o "przedłużenie terminu okazania wyroku Sądu Rejonowego w K. (umorzenie), (bezterminowo), do wyjaśnienia przez Prokuraturę Rejonową w K. ze względu na zajście jakie zaistniało". W kolejnym piśmie, stanowiącym odpowiedź na wezwanie organu egzekucyjnego o sprecyzowanie żądania, A.R. wyjaśnił, że złożył do Sądu Rejonowego w M. wniosek o umorzenie należności objętej tytułem wykonawczym nr [...] z dnia [...] grudnia 2011 r., wystawionym przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny w W. Wcześniej toczyło się w tej sprawie postępowanie prokuratorskie, jednak w sądzie zaginęły akta w tej sprawie i trwa wyjaśnianie tego zdarzenia. W związku z powyższym zobowiązany ponownie zwrócił się o przychylenie się do wniosku zawartego w piśmie z dnia 28 stycznia 2013 r. W następstwie wezwania organu egzekucyjnego do złożenia wyjaśnień, wierzyciel - Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny w W. poinformował, iż w sprawie należności dochodzonej przedmiotowym tytułem wykonawczym nie było prowadzone żadne postępowanie przed Sądem Rejonowym w K. ani przed innym organem i nie wydano orzeczenia w tej sprawie. Z pisma Sądu Rejonowego w M. - VII Zamiejscowego Wydziału Karnego z siedzibą w K. wynika, że w Wydziale II Karnym Sądu Rejonowego w K. w lutym 2012 r. nie zapadł żaden wyrok w sprawie zobowiązanego, jak również obecnie w SR w M. nie toczy się żadne postępowanie w jego sprawie. W związku z powyższym, postanowieniem z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec A.R. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ egzekucyjny wskazał, że w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym nie zachodzi żadna z przesłanek określonych w art. 56 § 1 p.e.a., na podstawie której może dojść do zawieszenia toczącego się postępowania egzekucyjnego. Na to postanowienie A.R. wniósł zażalenie, w którym ponownie powołał się na sprawę sądową w przedmiocie umorzenia należności objętej przedmiotowym tytułem wykonawczym oraz na zaginięcie akt i zwrócił się o przedłużenie terminu, celem dostarczenia odpowiednich dowodów mających wyjaśnić sprawę. Dyrektor Izby Skarbowej, opisanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013 r. utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy . W uzasadnieniu wskazał, że katalog okoliczności określonych w art. 56 § 1 p.e.a., które warunkują zawieszenie postępowania egzekucyjnego ma charakter zamknięty. Przesłanki umożliwiające podjęcie takiego rozstrzygnięcia uregulowano również w innych przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 34 § 3, art. 110p § 3, art. 114d) a także w: • art. 34 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 03.02.1993 o restrukturyzacji finansowej przedsiębiorstw i banków oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 18, poz. 82 ze zm.), • art. 35 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 21.06.2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 ze zm.), • art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 30.08.2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz. U. Nr 155, poz. 1287 ze zm.), • art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 15.04.2005 r. o pomocy publicznej i restrukturyzacji publicznych zakładów opieki zdrowotnej (Dz. U. Nr 78, poz. 684 ze zm.), • art. 159 ust 2 ustawy z dnia 29.08.1997 r. Prawo bankowe (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 72, poz. 665 ze zm.), • art. 54 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 01.08.1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.U. Nr 102, poz. 643 ze zm.), • art. 10 ustawy z dnia 24.08.2001 r. o restrukturyzacji hutnictwa żelaza i stali (Dz. U. Nr 111, poz. 1196 ze zm.), • art. 15 ust. 3 ustawy z dnia 07.10.1999 r. o wspieraniu restrukturyzacji przemysłowego potencjału obronnego i modernizacji technicznej Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 83, poz. 932 ze zm.), • art. 140 ust. 1, art. 146 ust. 1, art. 397 ust. 1 pkt 1, art. 498 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28.02.2003 r. prawo upadłościowe -tekst jednolity: Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1361 ze zm.), Dyrektor Izby Skarbowej podniósł, że pomimo odesłania w art. 18 p.e.a. do odpowiedniego stosowania przepisów k.p.a., zawieszenie postępowania egzekucyjnego w administracji nie może nastąpić na podstawie przesłanek wymienionych w Kodeksie postępowania administracyjnego. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej, podana przez zobowiązanego podstawa zawieszenia, którą miałoby być toczące się przed Sądem Rejonowym w K. postępowanie sądowe w przedmiocie umorzenia należności objętej tytułem wykonawczym z dnia [...].12.2011 r., nr [...] oraz wyjaśnianie sprawy zaginięcia akt sądowych przez Prokuraturę Rejonową w K., nie stanowi żadnej z przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego, o której mowa w art. 56 § 1 p.e.a. i w innych regulacjach. W związku z powyższym Dyrektor Izby Skarbowej za zasadne uznał rozstrzygnięcie Naczelnika Urzędu Skarbowego, odmawiające zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec A.R. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. A.R. zaskarżył postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej do sądu administracyjnego wskazując, że mimo, iż Prokuratura Rejonowa w K. utrzymuje, że nie prowadziła jego sprawy, to jednak do chwili obecnej w Sądzie Rejonowym w K. toczy się postępowanie pod sygn. akt II Kp 45/12. Skarżący podniósł, że po jego interwencjach w organach wymiaru sprawiedliwości odnaleziono akta sprawy, które miały się w ww. Sądzie zgubić. W dalszej kolejności skarżący wyraził swoją dezaprobatę co do sposobu, w jakim toczyły się postępowania w jego sprawie. Zakwestionował również zasadność obciążania go kwotą, na którą wystawiono tytuł wykonawczy. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia zaznaczając dodatkowo, że w postępowaniu egzekucyjnym organ egzekucyjny nie bada zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Zakaz taki wynika bezpośrednio z art. 29 § 2 p.e.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. W niniejszej sprawie należało rozstrzygnąć, czy powołane przez A.R. we wniosku z dnia 28 stycznia 2013 r., (uzupełnionego kolejnym pismem z dnia 26 lutego 2013 r.) okoliczności, mogły stanowić podstawę zawieszenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...]. Jak wynika z akt sprawy, skarżący uznał, że toczące się postępowanie w sprawie o umorzenie należności objętej przedmiotowym tytułem wykonawczym a także fakt zaginięcia akt postępowania prokuratorskiego i toczące się w związku z tym zdarzeniem postępowanie wyjaśniające, stanowią przyczynę, uzasadniającą zawieszenie postępowania egzekucyjnego. W pierwszej kolejności należy wskazać, że ustawodawca przewidział zamknięty katalog przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z art. 56 § 1 p.e.a. postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu: 1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej; 2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego 3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego; 4) na żądanie wierzyciela; 5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie nie zachodzą podstawy zawieszenia, o których mowa w art. 56 § 1 pkt 1-4 p.e.a. Jeśli chodzi o przesłankę zawartą w pkt 5 to należy wskazać, że zawieszenie postepowania egzekucyjnego jest możliwe jedynie w razie zaistnienia sytuacji sprecyzowanej bądź w samej ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (jak ma to miejsce np. w art. 114d) bądź też w innej ustawie (np. w art. 140 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze – tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 112 ze zm.). Podana przez skarżącego okoliczność dotycząca toczącego się postępowania w sprawie o umorzenie należności z tytułu niespełnienia obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia OC nie wchodzi w zakres katalogu przesłanek warunkujących zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Ustawodawca bowiem w żadnym przepisie prawa nie przewidział możliwości zawieszenia postępowania egzekucyjnego z podanej przez skarżącego przyczyny. W rozpoznawanej przez Sąd sprawie wykluczona jest również możliwość zawieszenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 97 § pkt 4 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zgodnie z art. 18 p.e.a. w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Odpowiednie stosowanie oznacza, że przepisy k.p.a. mogą stanowić podstawę prawną działania organu egzekucyjnego jedynie w odniesieniu do tych kwestii, które nie zostały samodzielnie uregulowane w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W przypadku zawieszenia postepowania egzekucyjnego ustawodawca w sposób wyczerpujący wskazał przesłanki warunkujące wydanie takiego rozstrzygnięcia. Zawieszenia postępowania egzekucyjnego na podstawie przepisów k.p.a. nie można również uzasadnić treścią art. 56 § 1 pkt 5 p.e.a. Należy bowiem uznać, że przepis ten odsyła do tych regulacji ustawowych, które wyraźnie dotyczą zawieszenia postępowania egzekucyjnego, nie zaś postępowania administracyjnego jako takiego (por. P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2011, kom. do art. 18 p.e.a.). W związku z powyższym należy ocenić jako prawidłowe postanowienie organu egzekucyjnego oraz Dyrektora Izby Skarbowej wobec nie zaistnienia w niniejszej sprawie przesłanki umożliwiającej zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Należy także podkreślić, że zgodnie z art. 29 p.e.a. organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Oznacza to, że organ egzekucyjny, jakim w niniejszej sprawie jest Naczelnik Urzędu Skarbowego, nie jest uprawniony do merytorycznego badania egzekwowanej należności, a tym samym do przeprowadzania postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia, czy dochodzona w postępowaniu egzekucyjnym należność nadal istnieje. Należy również wyjaśnić, że jak wynika z akt sprawy, Sąd Rejonowy w K. nie wydał wyroku w sprawie umorzenia należności wobec Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego. Z dołączonego do skargi postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] kwietnia 2012 r. (sygn. akt II Kp 45/12) wynika, że postanowieniem z dnia [...] marca 2012 r. (sygn. akt Ds.106/12) Prokurator Prokuratury Rejonowej w K. odmówił wszczęcia dochodzenia w sprawie o doprowadzenie A.R. do niekorzystnego rozporządzenia własnym mieniem przez Firmę Ubezpieczeniową "A" z siedzibą w K. i Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny w W., poprzez wprowadzenia w błąd i wyzyskanie błędu co do terminu ważności umowy obowiązkowego ubezpieczenia pojazdu. Po złożeniu zażalenia, Sąd Rejonowy w K. w opisanym wyżej postanowieniu utrzymał zaskarżone postanowienie Prokuratora w mocy. Ponadto z pisma Przewodniczącego Zamiejscowego Wydziału Karnego z siedzibą w K. wynika, że ani w Sądzie Rejonowym w M. ani też w Sądzie Rejonowym w K. nie toczyło się i nie toczy żadne postępowanie w sprawie o zapłatę kwoty dla Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego w W. Niezależnie więc od stwierdzenia, że organy nie miały podstaw by zawiesić postępowanie egzekucyjne w niniejszej sprawie wypada zauważyć, że podawana przez skarżącego okoliczność nie znajduje potwierdzenia w dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy. Przed Prokuraturą Rejonową i Sądem Rejonowym w K. nie toczyło się postępowanie o umorzenie należności, lecz dotyczące odmowy wszczęcia dochodzenia w sprawie o doprowadzenie do niekorzystnego rozporządzenia mieniem przez skarżącego. Z przedstawionych powyżej względów Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. ) - dalej p.p.s.a. O zwrocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 2 ust. 1 i § 15 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U z 2013 r., poz. 490 ze zm.).