I SA/Rz 440/11

PostanowienieWSA w Rzeszowie2012-01-24

Skład orzekający: Sędzia NSA Jacek Surmacz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy spółka cywilna, która posiada majątek (np. stację paliw) możliwy do sprzedaży, ale nie prowadzi aktualnie działalności gospodarczej i ma znaczące zadłużenie, może uzyskać prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych?
Ratio decidendi
Spółka cywilna, która dysponuje majątkiem, który może stanowić źródło pokrycia kosztów sądowych (np. poprzez jego sprzedaż lub zabezpieczenie pożyczki), nie może uzyskać prawa pomocy w zakresie częściowym, nawet jeśli aktualnie nie prowadzi działalności gospodarczej i ma zadłużenie. Wykazanie braku środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania jest warunkiem koniecznym, ale nie wystarczającym do przyznania prawa pomocy, które pozostaje w gestii uznania sądu.
Stan faktyczny
Skarżący, wspólnicy spółki cywilnej, złożyli skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w sprawie odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowych i umorzenia odsetek. Wnieśli również o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Spółka odnotowała zysk w poprzednim roku obrotowym, posiada znaczne środki trwałe, ale jej działalność jest zawieszona, a zadłużenie wysokie. Wspólnicy zamierzają sprzedać stację paliw należącą do spółki, aby uregulować zobowiązania.
Rozstrzygnięcie
Oddalono wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Surmacz po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2012 r., w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym, sprawy ze skargi R. K. i J. Ł. – wspólników Z.P.H.U. s.c. "A" R. K. J. Ł. z siedzibą w Ł. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia (...) kwietnia 2011 r., nr (...), w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowych za okres od sierpnia do listopada 2005 r. oraz odmowy umorzenia odsetek za zwłokę od tych zaległości, w związku z wnioskiem skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych - postanawia - oddalić wniosek. Występując o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, skarżący złożyli, na urzędowym formularzu PPPr, oświadczenie o stanie majątkowym, zgodnie z którym Z.P.H.U. s.c. "A" R. K. J. Ł. z siedzibą w Ł. – zwana dalej spółką - za ostatni rok obrotowy odnotowała zysk w wysokości 13 364,42 zł, natomiast wartość zgromadzonych przez spółkę środków trwałych wynosi 480 965,47 zł. Skarżący podkreślili, że aktualnie nie jest prowadzona działalność gospodarcza, gdyż została ona zawieszona z dniem 1 stycznia 2011 r. Spółka nie posiada także innych źródeł dochodu, a jej zadłużenie, na dzień 20 listopada 2011 r. wyniosło łącznie 1 350 000 zł. Z uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika ponadto, że w związku z określeniem spółce podatku akcyzowego straciła ona płynność finansową, co doprowadziło do wstrzymania spłaty jej zobowiązań, a w dalszej kolejności do zawieszenia prowadzonej działalności gospodarczej. W celu uregulowania zobowiązań spółki, jej wspólnicy zdecydowali się na sprzedaż należącej do spółki stacji paliw, a w tej sytuacji decyzja o rozłożeniu zaległości podatkowych na raty i umorzeniu należnych od nich odsetek może pozytywnie wpłynąć na proces sprzedaży. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2, ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej – jaką jest spółka cywilna - w zakresie częściowym może nastąpić, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Gramatyczna wykładnia tego przepisu prowadzi do stwierdzenia, że rozpatrywanie wniosków osób prawnych o przyznanie im prawa pomocy odbywa się niejako dwuetapowo. Na wstępie badana jest bowiem przesłanka w postaci braku środków na pokrycie kosztów postępowania, po czym Sąd, w przypadku jej stwierdzenia, podejmuje decyzję w przedmiocie przyznania bądź odmowy przyznania prawa pomocy, w ramach przysługującego mu z woli ustawodawcy uznania, ograniczonego jedynie zasadą poszanowania prawa strony do sądu. Tak więc wykazanie przez wnioskodawcę braku środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania nie gwarantuje mu jednak pozytywnego załatwienie jego wniosku, jednakże niewykazanie tego faktu uniemożliwia sądowi przyznanie prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe oraz okoliczności wynikające ze złożonego oświadczenia o stanie majątkowym należy stwierdzić, że w niniejszym przypadku brak jest podstaw do przyznania prawa pomocy, chociażby w zakresie częściowym, albowiem spółka dysponuje majątkiem (stacja paliw), który może stanowić źródło pokrycia kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie, w której wpis od skargi wynosi 500 zł. Wola sprzedaży należącej do spółki stacji paliw została zadeklarowana we wniosku o przyznanie prawa pomocy, w tej wiec sytuacji nie sposób jest przyjąć, że spółka nie dysponuje dostatecznymi środkami na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie i dlatego przerzucenie tychże kosztów na podatników, poprzez pokrycie ich ze środków publicznych, byłoby niezasadne. W sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego podniesiono, że do czasu sfinalizowania transakcji sprzedaży stacji paliw jej wspólnicy nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów sądowych, jednakże w tym miejscu należy podkreślić, że nawet mając na uwadze fakt, iż sprzedaż majątku spółki wymaga czasu, to posiadany przez nią majątek może stanowić źródło zabezpieczenia np. pożyczki na pokrycie kosztów postępowania. Poza tym wspólnicy, odpowiadający solidarnie za zobowiązania utworzonej przez siebie spółki cywilnej oraz partycypujący w jej zyskach i stratach, powinni przyczyniać się do dostarczania jej niezbędnych do funkcjonowania lub zabezpieczenia interesów środków, zważywszy zwłaszcza na fakt, że to ich decyzją spółka nadal istnieje, pomimo tego, że znajduje się w nienajlepszej kondycji finansowej oraz nie prowadzi działalności gospodarczej. Mając na uwadze powyższe okoliczności, z uwagi na brak podstaw do przyznania skarżącej prawa pomocy Sąd, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., Sąd oddalił jej wniosek.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło