I SA/Rz 441/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Jarosław Szaro Sędziowie WSA Małgorzata Niedobylska / spr./ WSA Grzegorz Panek Protokolant ref. staż. Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi C. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wymiaru podatku rolnego za 2014 rok 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Roźwienica z dnia 18 stycznia 2016 r. nr FP.3114.87.2015, 2) stwierdza nieważność decyzji Wójta Gminy Roźwienica z dnia 23 kwietnia 2014 r., nr FP.3121.01.395.199.2014 w sprawie wymiaru podatku rolnego na 2014 rok, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej C. P. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA/Rz 441/16 UZASADNIENIE Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: Kolegium/ SKO) po rozpoznaniu odwołania C. P. (dalej: Skarżąca) od decyzji Wójta Gminy z dnia [...] stycznia 2016r. nr [...] w sprawie umorzenia postępowania w sprawie wymiaru podatku rolnego na rok 2014, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu 17 stycznia 2016r. C. P. złożyła Wójtowi Gminy informację o gruntach na 2014r., wykazując, że jest posiadaczem gruntów rolnych z pozycji J. M. i M. M.(1,92 ha) oraz z pozycji S. J. (0,38 ha). Decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] Wójt Gminy ustalił dla J. M. zam. B. (właściciela) oraz C.P. zam. B. (użytkownika) wymiar podatku rolnego za rok 2014, w kwocie 405 zł. Podstawę opodatkowania stanowiły użytki rolne o powierzchni 1,92 ha. W dniu 10 marca 2014r. organ uzyskał informację, że C. P. użytkuje jedynie 0,46 ha gruntu należącego do J. M. i M. M., a pozostałą część gruntu uprawia inna osoba. Działając z urzędu na podstawie art. 254 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t. jedn. Dz. U. z 2015, poz.613 - dalej: O.p.) Wójt Gminy decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] postanowił zmienić wyżej opisaną decyzję w ten sposób, iż łącznym zobowiązaniem pieniężnym opodatkował grunt o powierzchni 1,46 ha, a jako podatnika wskazał tylko J. M. zam. B. Natomiast wobec C. P. jako użytkownika gruntu o pow. 0,46 ha fizycznych Wójt Gminy wydał odrębną decyzję z dnia [...] kwietnia 2014r. Nr [...], w której ustalił wymiar podatku rolnego na 2014 r. w wysokości 104,00 zł. W dniu [...] maja 2014r. Wójt Gminy przeprowadził oględziny gruntów poł. w B., należących do J. M. i M. M. Decyzja Wójta Gminy z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] została prawomocnie usunięta z obrotu prawnego, na skutek wydanych w sprawie decyzji SKO stwierdzającej jej nieważność (decyzja ostateczna z dnia [...] stycznia 2015r. nr [...]) oraz wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 28 maja 2015r. sygn. akt I SA/Rz 262/15 oddalającego skargę na ww decyzję ostateczną. Decyzją z dnia [...] stycznia 2016r. nr [...] Wójt Gminy Wójta Gminy z dnia [...].01.2016 r. znak: [...] umorzył postępowanie w sprawie wymiaru podatku rolnego na 2014r. dla C. P. W uzasadnieniu organ wskazał, że wyniku podjętych czynności ustalił, iż C. P. użytkuje jedynie grunty o pow. 0,46 ha, na które otrzymała decyzję w sprawie wymiaru podatku rolnego nr [...] z dnia [...] kwietnia 2014r. i od tej decyzji się nie odwołała. Odwoływała się natomiast od decyzji nr [...] z dnia [...] kwietnia 2014r. w sprawie zmiany wymiaru zobowiązania podatkowego na 2014 r., która jej nie dotyczy, bowiem wymienione w tej decyzji grunty o pow. 1,46 ha są użytkowane przez inne osoby biorące udział w postępowaniu. W związku z tym organ uznał, że na podmiocie, który złożył informację o gruntach, nie ciążył w 2014r. obowiązek w podatku rolnym, dlatego dalsze prowadzenie postępowania w tej sprawie jest bezprzedmiotowe. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Organ odwoławczy wskazał, że z akt przedmiotowej sprawy wynika, iż C. P. użytkuje grunty o pow. 0,46 ha fiz. bezumownie, stanowiące część gruntu rolnego zarejestrowanego w ewidencji podatkowej jako grunt J. M. i M. M. o pow. 1,92 ha fiz. W związku z tym, że C. P. została obciążona podatkiem rolnym za rok 2014 decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2014r., której przedmiotem jest użytkowany przez nią grunt o pow. 0.46 ha, postępowanie podatkowe w sprawie pozostałej części gruntu stanowiącego własność Pana J. M. i M. M. w stosunku do C. P. jest bezprzedmiotowe, dlatego należało je umorzyć. Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego C.P. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, zarzucając: I. naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym zaniechanie właściwego ustalenia zobowiązania podatkowego skarżącej w podatku rolnym za rok 2014, zaniechanie przeprowadzenia ponownych oględzin nieruchomości rolnej objętej decyzją, które wskazywałoby, że nieruchomość była i jest w posiadaniu samoistnym (początkowo) ojca skarżącej, a następnie w posiadaniu samoistnym skarżącej, II. naruszenie art. 8 i 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania do obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji; a w szczególności brak odniesienia się przez organ II instancji do zarzutów sformułowanych w odwołaniu przez ówczesnego pełnomocnika skarżącej, III. naruszenie 9 i 11 k.p.a. przez niedostateczne wyjaśnienie przez organ II instancji podstaw i przesłanek utrzymania w mocy decyzji organu I instancji w sprawie podatkowej, IV. naruszenie prawa materialnego tj. art. 208 O.p. przez przedwczesne uznanie że postępowanie jest bezprzedmiotowe wskutek czego należy je umorzyć oraz art. 122 O.p. przez brak dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, a także poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. nr 153,poz. 1269 ) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270, dalej: P.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi. Skarga jest zasadna, choć nie wszystkie zarzuty zasługują na uwzględnienie. Na wstępie należy stwierdzić, ze przedmiot postępowania w rozpoznawanej sprawie wyznaczony został przez informację o gruntach złożoną przez C. P. w dniu 17 stycznia 2014r., w której zadeklarowała, że jest posiadaczem gruntów rolnych położonych w B., o pow.1,92 ha i 0,38 ha. Z informacji tej nie wynika, jaka jest klasyfikacja przedmiotowych gruntów, a jedynie to, że wchodzą w skład gospodarstwa rolnego. W myśl art. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. o podatku rolnym (Dz.U. Nr z 2013r., poz.1381 ze zm.) – dalej: u.p.r., opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza. Pojęcie "użytek rolny" zostało bliżej sprecyzowane w § 68 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38 poz. 454 ze zm.) i obejmuje ono m.in. grunty orne, oznaczone symbolem "R". Zgodnie natomiast z art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.), podstawą planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki państwowej i gospodarki gruntami powinny być dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków. Z przepisu tego wynika, że ewidencja gruntów i budynków jest urzędowym źródłem informacji faktycznych wykorzystywanych w postępowaniach administracyjnych, w tym i w postępowaniu podatkowym. Zatem z mocy powyższego przepisu organ podatkowy ustalając wymiar podatku jest zobowiązany uwzględniać dane wynikające z tej ewidencji. Stosownie do treści art. 3 ust. 1 u.p.r. podatnikiem podatku rolnego są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej będące: 1. właścicielami gruntów z zastrzeżeniem ust. 2; 2. posiadaczami samoistnymi gruntów; 3. użytkownikami wieczystymi gruntów; 4. posiadaczami gruntów, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, J.eli posiadanie: a) wynika z umowy zawartej z właścicielem, z Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa lub z innego tytułu prawnego albo b) jest bez tytułu prawnego, z wyjątkiem gruntów wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa lub będących w zarządzie Lasów Państwowych; w tym przypadku podatnikami są odpowiednio jednostki organizacyjne Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa i Lasów Państwowych. W ust. 2 cytowanego przepisu wskazano, że jeżeli grunty znajdują się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku rolnego ciąży na posiadaczu samoistnym, natomiast zgodnie z ust.3 jeżeli grunty gospodarstwa rolnego zostały w całości lub w części wydzierżawione na podstawie umowy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników lub przepisów dotyczących uzyskiwania rent strukturalnych, podatnikiem podatku rolnego jest dzierżawca. Powołane wyżej regulacje określają zarówno przedmiot opodatkowania podatkiem rolnym, podmioty zobowiązane do uiszczania tego podatku, jak też źródło pozyskiwania przez organ informacji w tym zakresie. Niesporne w niniejszej sprawie jest to, że C. P. nie jest właścicielem gruntów rolnych, co do których złożyła informację. Jednakże z uwagi na brak wskazania numerów działek i brak danych z ewidencji gruntów nie wiadomo, jakie konkretnie grunty zostały zgłoszone do opodatkowania i czyją są własnością. W postępowaniu nie ustalono też, jaki tytuł prawny przysługuje C. P. do zadeklarowanych gruntów. Skarżąca twierdzi, że jest posiadaczem gruntów należących do innych osób, ale rodzaju tego posiadania nie ustalono. Organ w zaskarżonej decyzji wskazuje, ze C. P. bezumownie użytkuje część gruntu stanowiącego własność J. i M. M., o pow. 0,46 ha i uważa za prawidłowe obciążenie skarżącej podatkiem rolnym z tego tytułu, na podstawie ostatecznej decyzji z dnia [...] kwietnia 2014r. W ocenie Sądu stanowisko to jest błędne. Nawet gdyby uznać, że faktycznie C. P. jest użytkownikiem gruntów rolnych stanowiących własność innych osób fizycznych, to brak jest podstaw do obciążania jej podatkiem rolnym z tego tytułu. Użytkownik gruntów, ani jakikolwiek inny posiadacz, o ile nie jest posiadaczem samoistnym, nie jest podatnikiem podatku rolnego w rozumieniu przepisu art. 3 ust. 1 u.p.r. Wyjątek dotyczy jedynie posiadaczy gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego oraz dzierżawców gruntów na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników i przepisów o rentach strukturalnych, ale z akt sprawy nie wynika, aby taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Okoliczności rozpoznawanej sprawy nie wskazują też, aby skarżąca była posiadaczem samoistnym przedmiotowych gruntów. Stosownie do treści art.336 kodeksu cywilnego, posiadaczem samoistnym jest ten, kto rzeczą faktycznie włada jak właściciel. Skoro skarżąca deklaruje, że użytkuje grunt będący własnością innych osób, to oznacza, że zdaje sobie sprawę, że ona nie jest ich właścicielem, a to wyklucza uznanie jej za posiadacza samoistnego. W istocie brak również jednoznacznych ustaleń, co do właścicieli przedmiotowych gruntów, bo z akt sprawy wynika, że J. M. i M. M. nie żyją, a w aktach zalega informacja o gruntach na 2014r. złożona w dniu 2 czerwca 2014r. przez ich syna H. M., który wskazał, że jest posiadaczem gruntów. Organ podatkowy pomimo posiadanej wiedzy o śmierci J. M. kierował do niego decyzje podatkowe, mimo, że osoba nieżyjąca nie może być podatnikiem, a poza tym nie podjął żadnych działań, aby ustalić jego następców prawnych. Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie zebranego w aktach materiału dowodowego, brak było podstaw do uznania C. P. za podatnika podatku rolnego, a tym samym do skierowania do niej decyzji w sprawie wymiaru podatku rolnego na 2014r. Obowiązek podatkowy ma charakter obiektywny i regulują go przepisy ustawowe, a nie może wynikać jedynie z subiektywnego przekonania osoby użytkującej grunt. Nie można zatem zaakceptować istnienia w obrocie decyzji ostatecznej, wymierzającej podatek rolny osobie, która nie powinna być uznana za podatnika, nawet jeśli decyzji tej nie kwestionowano. W związku z powyższym Sąd uznał, że ostateczna decyzja Wójta Gminy z dnia [...] kwietnia 2014r. nr [...] rażąco narusza prawo, wobec skierowania jej do osoby nieżyjącej (J. M.), jak też do osoby, na której nie ciążył obowiązek podatkowy w podatku rolnym (C. P.), dlatego stwierdził jej nieważność na podstawie art.145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 247 § 1 pkt 3 O.p. i art. 135 P.p.s.a. Sąd wyeliminował również z obrotu prawnego zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ja decyzję organu I instancji w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wymiaru podatku rolnego na 2014r. uznając za wadliwe uznanie bezprzedmiotowości postępowania. Brak zindywidualizowania przedmiotu postępowania tj. brak określenia numerów działek, których dotyczy informacja o gruntach złożona przez C.P., nie pozwala na określenie co było przedmiotem wszczętego postępowania, jakich konkretnie gruntów dotyczyła decyzja wymiarowa z dnia [...] kwietnia 2014r. nr [...], ani też w jakiej części sprawa nie została załatwiona. Organ uznał, że co do części gruntów o pow. 0,46 ha została wydana ostateczna decyzja wymiarowa wobec C. P., a co do pozostałej części gruntów tj. 1,46 ha na skarżącej nie ciążył obowiązek podatkowy, bo grunt był użytkowany przez inne osoby. Organ nie wskazał przy tym, czy wobec właścicieli lub użytkowników tych "pozostałych gruntów" wydawane były decyzje wymiarowe za 2014r. W sprawie zabrakło właściwego określenia kręgu stron postępowania, w szczególności w zakresie właścicieli nieruchomości podlegającej opodatkowaniu lub ich następców prawnych. Nie można zatem stwierdzić, jaki był w istocie zakres rozstrzygnięcia, tzn. wobec jakiego postępowania stwierdzono bezprzedmiotowość, bowiem uznanie przez organ, że nie ma przedmiotu postępowania kłóci się z dokonanymi ustaleniami i wydaną decyzją wymiarową. Braki w postępowaniu dowodowym doprowadziły do przedwczesnego uznania niniejszej sprawy za bezprzedmiotową i wymagającą umorzenia, stąd zasadny jest zarzut naruszenia art.208 O.p. Z uwagi na to, że zostały usunięte z obrotu wszystkie decyzje w niniejszej sprawie, obowiązkiem organu I instancji będzie ponowne załatwienie sprawy zainicjowanej informacją o gruntach na 2014r. złożoną przez C.P. Najpierw organ powinien wezwać C.P. do sprecyzowania tej informacji poprzez wskazanie jakich konkretnie gruntów dotyczy (podanie numerów działek, ich powierzchni i klasy), a także określenie tytułu władania przez nią przedmiotowymi gruntami i przedstawienie dowodów na wskazywane okoliczności. Następnie organ powinien uzyskać stosowne dane z ewidencji gruntów oraz ustalić właścicieli przedmiotowych gruntów, a także ewentualnie innych podatników podatku rolnego w rozumieniu art.3 u.p.r. W razie potrzeby organ powinien przeprowadzić oględziny z udziałem wszystkich stron postępowania. Wydane rozstrzygnięcie powinno uwzględniać wskazania zawarte w niniejszym wyroku. Za nietrafne Sąd uznał zarzuty naruszenia wskazanych w skardze przepisów kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.), jako że postępowanie podatkowe toczy się wg przepisów Ordynacji podatkowej i podane przepisy k.p.a. nie miały zastosowania. Uzasadnione jednak okazały się zarzuty naruszenia odpowiadających im przepisów Ordynacji podatkowej, tj. art. 121, art.122, art. 123 § 1, art.180, art.187 § 1 i art. 210 § 4 O.p., z powodów wyżej wskazanych, Biorąc powyższe pod uwagę Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c i pkt 2 w zw. z art. 247 § 1 pkt 3 O.p. i art.135 P.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art.200 i art.205 § 1 P.p.s.a.