I SA/Rz 442/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie Referendarz sądowy Małgorzata Futera po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2008r. Nr [...] w przedmiocie odmowy płatności bezpośrednich do gruntów rolnych z sankcjami na rok 2005 - postanawia – odmówić przyznania prawa pomocy w całości. WSA/post.1 - sentencja postanowienia Skarżący J.S. w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2008r. utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji o odmowie przyznania skarżącemu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych z sankcjami na 2005 rok, zwróci się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku wyeksponował konflikt z organem administracyjnym. Podał także, że brak dopłat doprowadził skarżącego i jego rodzinę do trudnej sytuacji materialnej. W gospodarstwo to skarżący zainwestował oszczędności, uruchomił kredyty, ponosi wysokie koszty z tytułu podatków i dzierżaw, nie posiada środków m.in. na sprzęt rolniczy. We wspólnym gospodarstwie domowym skarżący pozostaje z dwojgiem dorosłych dzieci – synem i córką – oboje nie uzyskują dochodów. Źródłem utrzymania dla wszystkich pozostaje renta skarżącego w wysokości 648,85 zł brutto. Jako majątek we wniosku wskazano mieszkanie o pow. 48m², 33ha nieruchomości rolnych oraz dzierżawione obiekty gospodarcze o pow. 1700 m². Innego majątku, w tym wartościowych przedmiotów oraz zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych) zgodnie z oświadczeniem skarżący nie posiada. Na mocy art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.)- zwanej dalej P.p.s.a., skarżący został wezwany do złożenia dodatkowego oświadczenia dotyczącego stanu majątkowego i dochodów. Zobowiązany został do wyjaśnienia wysokości wszystkich uzyskiwanych dochodów, w tym innych źródeł pokrycia wydatków związanych z utrzymaniem, podania i udokumentowania wydatków na utrzymanie (opłaty za mieszkanie, media, wyżywienie itp.), opłaty za dzierżawę, podania stanu zadłużenia i wysokości spłacanych rat, przedłożenia odpisu zeznań podatkowych za lata 2006-2007, wyciągów lub wykazów z posiadanych rachunków bankowych, dokumentów potwierdzających trudną sytuację materialną wnioskodawcy. W odpowiedzi skarżący nadesłał wyjaśnienia i szereg dokumentów naświetlających jego sytuację. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powołane przepisy są odstępstwem od zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony postępowania ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, zatem zwolnienia mogą być stosowane tylko w sytuacjach wyjątkowych, tj. wówczas gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. W istocie to z ich środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona wnioskująca o takie zwolnienie powinna zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynione odstępstwo od tej generalnej zasady i tym samym wypełnia hipotezę przepisu 246 § 1 P.p.s.a. Dokonując analizy sytuacji materialnej skarżącego na podstawie przytoczonych okoliczności w zestawieniu z aktami sprawy i przedstawionymi dokumentami, należy stwierdzić, iż nie zachodzą przesłanki uzasadniające zastosowanie prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie. Przede wszystkim w sprzeczności z przesłankami przyznania prawa pomocy pozostaje informacja o stanie środków na rachunku bankowym skarżącego. Wynika z niej, iż skarżący w czasie gdy doręczone mu zostało wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego dysponował na rachunku kwotą ponad 2000,00 zł ( na dzień 29 kwietnia 2008r. było to 2614,60 zł). Uwzględniając wysokość obciążeń finansowych, jakie skarżący zobowiązany jest ponieść w postępowaniu sądowym we wszystkim sprawach, w których wniósł skargi (zarejestrowano trzy sprawy), a z drugiej strony możliwości finansowych - na podstawie analizy przepływu środków pieniężnych na rachunku bankowym - należy uznać, że uiszczenie przez niego wpisów we wszystkich sprawach nie wiąże się nawet z koniecznością ograniczenia innych niezbędnych wydatków. Co prawda skarżący przedłożył informację o chorobie córki oraz podał przewidywany koszt jej leczenia w klinice w Szwajcarii (ok. 2200 euro), aczkolwiek nie podnosi, że środki te były gromadzone na tymże rachunku z takim przeznaczeniem z uwagi na niemożność przeprowadzenia odpowiedniego zabiegu w Polsce i braku zgody NFZ na pokrycie jego kosztów. Rachunek matematyczny zestawienia wydatków tylko na samo utrzymanie (opłaty mieszkaniowe - 169,84 zł, koszt leczenia córki -150 zł, alimenty na syna - 200 zł, wyżywienie i media 400 zł, własne koszty leczenia – 60 zł) przewyższa znacznie miesięczne dochody skarżącego z tytułu renty, tj. jak podał jedynego źródła dochodów. Rachunek ten, należy wyjaśnić, nie uwzględnia innych kosztów, np. związanych z utrzymaniem posiadanych środków transportu w postaci samochodu marki Opel Combo, ciągnika rolniczego (ubezpieczenie, niezbędna konserwacja i naprawy, koszty paliwa), wysokości podatku rolnego – 734 zł i 71,60 zł, rocznego kosztu dzierżawy obiektów gospodarczych od Powiatu J. (1100 zł netto płatne w terminie do 30 września każdego roku, począwszy od roku 2008). Informacja o zapożyczaniu się u członków rodziny nie została w jakikolwiek sposób potwierdzona. Pomimo precyzyjnego wezwania referendarza sądowego, skarżący nie tylko nie udokumentował faktycznych wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego w postaci rachunków za dostarczane media, ale co najistotniejsze nie przedłożył odpisów zeznań w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2006-2007. Deklaracje te pozwoliłyby na zweryfikowanie oświadczenia co do źródeł i wysokości dochodów wnioskodawcy w ostatnim okresie zwłaszcza, że jak wynika z akt sprawy skarżący w trakcie postępowania administracyjnego przebywał za granicą "w misji P.O.J." Roczne obliczenie podatku przez organ rentowy za 2007 rok PIT-40 jest jedynie informacją dla osób, które na podstawie tego formularza będą składać zeznanie podatkowe PIT-36 lub PIT-37 i nie jest, w okolicznościach niniejszej sprawy, miarodajnym dokumentem odzwierciedlającym wysokość dochodów. Brak tych dokumentów nie pozwala na weryfikację podanych we wniosku przez skarżącego danych, zwłaszcza, że wniosek ten budzi wątpliwości. Analiza przedłożonych dokumentów, tj. powiadomienia o zmianie opłat mieszkaniowych (pismo z dnia 12.12.2007r.) oraz decyzji o przyznaniu dodatku mieszkaniowego (z dnia 24.01.2008r.) wykazują rozbieżność co do liczby osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. Składniki opłat mieszkaniowych obliczane są od 2 osób, zaś w decyzji przyznającej dodatek mieszkaniowy miesięczny dochód na osobę obliczony został przy uwzględnieniu 3 osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. Skoro przyznanie prawa pomocy uzależnione jest w pierwszej kolejności od sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy, ale także osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, dlatego tak istotnym jest ile, w jakim wieku i sytuacji osób pozostaje na utrzymaniu tegoż wnioskodawcy. Skarżący nie wykazał, że spłaca jakiekolwiek zobowiązania kredytowe pomimo, że na takie obciążenia się powoływał. Wreszcie, co równie istotne w tej sprawie, skarżący posiada znaczny majątek nieruchomy w postaci nieruchomości gruntowych na terenie województwa [...] oraz [...] (60 działek rolnych o łącznej powierzchni 33 hektarów). Z tego tytułu ma prawo do corocznych tzw. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Z tych przyczyn należy uznać, że skarżący nie wykazał, że nie ma realnych możliwości finansowych poniesienia kosztów postępowania sądowego i na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1 , art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.