I SA/Rz 442/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Jarosław Szaro, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Grzegorz Panek /spr./, Protokolant sekr. sąd. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2022 r. sprawy ze skargi K.P. na decyzję Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie z dnia 17 maja 2022 r., nr 9009-2021-002628 w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesienia gruntów rolnych oraz zalesienia gruntów innych niż rolne (PROW 2014-2020) oddala skargę. Dyrektor Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Agencja dalej zwana ARMiR) w Rzeszowie, po rozpatrzeniu odwołania K.P., decyzją z dnia 17 maja 2022 r., nr 9009-2021-002628, utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARMiR w Ropczycach z dnia 28 marca 2022 r., nr 0182-00000007432/22, w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych oraz zalesiania gruntów inne niż rolne (PROW 2014-2020) w wysokości 606,90 zł, W stanie faktycznym przedmiotowej sprawy Kierownik Biura Powiatowego ARMiR w Ropczycach, dnia 17 listopada 2020 r., przyznał skarżącej płatność zaliczkową z tytułu wnioskowanej przez nią płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych oraz zalesiania gruntów inne niż rolne (PROW 2014-2020). Dyrektor Podkarpackiego Oddziału Regionalnego ARMIR, dnia 21 maja 2021 r. wydał, ostateczną w administracyjnym toku instancji decyzję, odmawiającą przyznania skarżącej wnioskowanej płatności. Powodem wydania odmownej decyzji było stwierdzenie przez wydający ją organ, że skarżąca uniemożliwiła przeprowadzenie kontroli na miejscu, Rozstrzygające niniejszą sprawę organy stanęły na stanowisku, że wobec odmowy przyznania skarżącej wnioskowanej przez nią płatności, pobrane przez nią tytułem zaliczki środki, jako nienależne, podlegają zwrotowi. W zaskarżonej decyzji stwierdzono także, że w okolicznościach sprawy brak jest podstaw do odstąpienia od dochodzenia zwrotu od skarżącej nienależnie pobranej przez nią płatności, jako że wartość pobranych przez nią środków, przekroczyła równowartość 100 euro (art. 54 ust. 3 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. U. UE. L. z 2013 r. Nr 347, str. 549 ze zm.) Organ II instancji podkreślił również, że w okolicznościach sprawy brak jest podstaw do przyjęcia, że doszło do przedawnienia prawa do dochodzenia od skarżącej zwrotu przez nią nienależnie pobranych środków. Odnosząc się do argumentów strony, dotyczących kwestii uniemożliwienia przeprowadzenia kontroli organ wskazał, że jeżeli rolnik lub jego przedstawiciel uniemożliwia przeprowadzenie kontroli na miejscu, z wyjątkiem siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, wnioski o przyznania pomocy, których kontrola dotyczy, są odrzucane, co skutkuje odmową przyznania wszystkich płatności, o które rolnik się ubiegał we wniosku o przyznanie płatności. Konsekwencją tego stanu rzeczy było wydanie decyzji przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Ropczycach z dnia 26 lutego 2021 r. nr 0182-2021-001737 w sprawie odmowy przyznania skarżącej premii pielęgnacyjnej w ramach działania - zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne, która została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Rzeszowie z dnia 21 maja 2021 r. nr 9009-2021-000788. Konsekwencją tych decyzji jest obecnie wydana decyzja dotycząca ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków. W ramach tego postępowania organ nie był uprawniony do oceny okoliczności, które zadecydowały o odmowie przyznania płatności. Zagadnienia tego rodzaju zostały bowiem rozstrzygnięte w decyzjach dotyczących odmowy przyznania płatności. W skardze na powyższe decyzje do sądu administracyjnego skarżąca zarzuciła organowi przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i brak uznania, że w sprawach zaistniały nadzwyczajne okoliczności, uzasadniające odmowę przyjęcia kontroli w gospodarstwie, podczas gdy panująca pandemia, stan zdrowia i wiek skarżącej oraz realna i uzasadniona obawa przed zarażeniem, stanowią okoliczność nadzwyczajną usprawiedliwiającą przyznanie skarżącej płatności pomimo nieprzeprowadzenia kontroli. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Z mocy art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która to kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, na dzień wydania zaskarżonej decyzji, czy postanowienia, jeżeli ustawy szczególne nie stanowią inaczej. Sąd, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną przez skarżącego podstawą prawną, rozstrzyga jednak w granicach danej sprawy - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a. Wyjątek przewidziany w ostatnio powołanym przepisie nie zachodzi, z uwagi na przedmiot zaskarżenia w sprawie. W zakresie kontroli mieści się ocena, czy zaskarżony akt odpowiada prawu oraz czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., zaskarżone decyzje bądź postanowienia podlegają uchyleniu w sytuacji naruszenia tego prawa, mającego wpływ lub mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie była decyzja dotycząca ustalenia skarżącej kwoty nienależnie pobranej płatności, z tytułu zalesienia gruntów rolnych oraz zalesienia innych gruntów niż rolne (PROW 2014-2020), w związku z wypłaceniem jej zaliczki na poczet tej płatności, a później wydania ostatecznej w administracyjnym toku instancji decyzji, odmawiającej jej przyznania tej płatności. Skarżąca, kwestionując legalność zaskarżonej decyzji, co do zasady skoncentrowała się na argumentach zmierzających do podważenia zgodności z prawem decyzji odmawiającej jej płatności (wskazywała na nadzwyczajne okoliczności uzasadniające odmowę przyjęcia kontroli i przesunięcie kontroli na czas po pandemii), nie odniosła się do samego ustalenia obowiązku i wysokości, przypadających do zwrotu środków. Do tego rodzaju wniosków prowadzi bowiem literalne brzmienie sformułowanych przez nią zarzutów, a także analiza argumentacji przytoczonej na ich poparcie. Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd nie stwierdził podstaw do wyeliminowania zaskarżonego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. Decyzja ta odpowiada bowiem prawu, a wydający ją organ nie dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, zwłaszcza takiego, które miałoby wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Odnośnie badania legalności zaskarżonej decyzji, na wstępie rozważań w tym przedmiocie stwierdzić należy, że wbrew sugestiom ze strony skarżącej, wyrażonym poprzez zakres i przedmiot sformułowanych zarzutów skargi, kontrola ta nie może obejmować okoliczności, które legły u podstaw odmowy przyznania skarżącej wnioskowanej przez nią płatności. Orzekając w przedmiocie oceny zgodności z prawem decyzji ustalającej skarżącej kwoty nienależnie pobranych płatności Sąd był związany granicami sprawy, na której gruncie została ona wydana. Ta zaś nie obejmowała okoliczności, które przemawiały za odmową przyznania skarżącej płatności. Kwestie dotyczące spełnienia przez skarżącą przesłanek uzyskania płatności zostały bowiem już rozstrzygnięte ostatecznymi, w administracyjnym toku instancji decyzjami, poddanymi odrębnej kontroli sądowej. W ramach tej kontroli Sąd nieprawomocnym wyrokiem z dnia 12 października 2021 r., sygn. I SA/Rz 521/21, oddalił skargę skarżącej na decyzję Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego ARMiR z dnia 21 maja 2021 r. nr 9009-2021-000788 utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Ropczycach z dnia 26 lutego 2021 r. nr 0182-2021-001737 w sprawie odmowy przyznania skarżącej premii pielęgnacyjnej w ramach działania - zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne. Od tego orzeczenia skarżąca wniosła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarga ta nie została rozpoznana, do dnia wyrokowania przez Sąd w przedmiotowych sprawach. Z tego więc względu Sąd nie był uprawniony do ich ponownej oceny. Przechodząc do zagadnień związanych bezpośrednio z decyzją w przedmiocie ustalenie skarżącej nienależnie pobranej płatności stwierdzić należy, że objęta nią materia definiowana jest przez dwa zdarzenia, które sprowadzają się do wypłaty skarżącej zaliczek na poczet przyszłej płatności oraz odmowy przyznania w ramach prowadzonego w tym przedmiocie postępowania. Mamy więc w tym wypadku do czynienia z sytuacją, w której odpadła podstawa zrealizowanych płatności zaliczkowych. Wobec tego dokonana na rzecz skarżącej wypłata środków nastąpiła bez tytułu prawnego, a kwota przekazana jej w związku z tym została pobrana przez nią nienależnie i jako taka podlega zwrotowi. Wartość nienależnie pobranych środków odpowiada wartości całej kwoty zaliczki. Stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, w tym przedmiocie, jest prawidłowe i jako takie nie może być zasadnie kwestionowane. Również brak jest podstaw do podważenia zgodności z prawem oceny rozstrzygających sprawę organów, odnośnie tego że w sprawie nie zaszły okoliczności, z uwagi na które zasadnym byłoby odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranej przez skarżącą płatności zaliczkowej. Jej wartość przekracza kwotę 100 euro, do której to wartości odstąpienie to byłoby możliwe. W okolicznościach sprawy nie można także mówić o wystąpieniu okoliczności, o których mowa w art. 7 ust. 3 rozporządzenia 809/2014, tj. stwierdzeniu tego, że płatność została dokonana na skutek pomyłki organów, której rolnik nie mógł wykryć. Powstanie obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności wynikało bowiem wyłącznie z przyczyn leżących po stronie skarżącej, która, po poraniu zaliczek, nie dopełniła warunków (co zostało stwierdzone ostateczną w administracyjnym toku instancji decyzją) od których spełnienia uzależnione było uzyskanie płatności. W analizowanym przypadku nie doszło także do upływu terminu przedawnienia w odniesieniu do obowiązku zwrotów kwot nienależnie pobranych płatności, o których to terminach mowa w art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE. L. z 1995 r. Nr 312, str. 1). Termin tego przedawnienia wynoszący 4 lata, w przedmiotowych sprawach, liczony od daty złożenia przez skarżącą wniosków o przyznanie płatności, jeszcze nie upłynął, a ponadto i tak doszło do jego przerwania. Sąd nie znalazł także podstaw do zawieszenia postępowania, do czasu wydania prawomocnego wyroku w sprawie ze skargi na decyzje odmawiającą skarżącej przyznania płatności. Zgodnie bowiem z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Uprawnienie do zawieszenie postępowania, na podstawie wskazanego wyżej przepisu, ma charakter fakultatywny, a decyzja w tym przedmiocie pozostawiona została do uznania sądu, wobec czego nieskorzystanie z tej sposobności nie może być poczytywane w kategoriach naruszenia prawa. Po drugie zaś stwierdzić należy, że decyzja w przedmiocie ustalenia skarżącej kwoty nienależnie pobranej płatności została oparta na rozstrzygnięciu odmawiającym jej tego rodzaju wsparcia, które jako ostateczne funkcjonuje w obrocie prawnym. Nawet więc gdyby ewentualnie doszło do jego wyeliminowania z obrotu prawnego, na mocy wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, to strona będzie miała możliwość wzruszenia zaskarżonej decyzji w postępowaniu nadzwyczajnym. W zaistniałej więc sytuacji nie było potrzeby zawieszania postępowania sądowego, do czasu rozpoznania skargi kasacyjnej skarżącej od wyroku tut. Sądu z dnia 12 października 2021 r., sygn. I SA/Rz 521/21. Reasumując więc stwierdzić należy, że brak jest podstaw do zakwestionowania legalności zaskarżonej decyzji. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.