I SA/Rz 442/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Małgorzata Niedobylska /spr./, Sędzia WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Jarosław Szaro, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 maja 2025 r. sprawy ze skargi A. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 13 czerwca 2024 r. nr 1801-IEE.7192.38.2024 w przedmiocie czynności przybicia na rzecz licytanta oddala skargę. A. B. (dalej: Skarżący lub Zobowiązany) poddał kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z 13 czerwca 2024 r. nr 1801-IEE.7192.38.2024. Utrzymano nim w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Jarosławiu z 8 marca 2024 r. nr 1804-SEE.711.5.169.2022 o udzieleniu licytantowi przybicia. Z przedłożonych Sądowi akt sprawy wynikało, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Jarosławiu prowadzi przeciwko Zobowiązanemu postępowanie egzekucyjne, w którym dokonano zajęcia nieruchomości objętej KW [...] – działki nr ewid. [...]. Następnie rzeczoznawca majątkowy sporządził operat szacunkowy nieruchomości, a organ egzekucyjny 27 kwietnia 2015 r. sporządził protokół opisu nieruchomości i oszacowania jej wartości. Zarzuty Zobowiązanego do opisu i oszacowania nie zostały uwzględnione. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 11 lipca 2018 r. II FSK 1884/16 oddalił skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 18 lutego 2016 r. I SA/Rz 1223/15, którym oddalono skargę Zobowiązanego na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Rzeszowie z 12 października 2015 r. nr IS-EA/511-118/2015, 1801-EA.511.18.2015.4 o utrzymaniu w mocy postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Jarosławiu z 8 maja 2015 r. uznającego zarzuty za nieuzasadnione. W związku z powyższym 18 października 2023 r. organ egzekucyjny sporządził obwieszczenie o licytacji nieruchomości. Skarga Zobowiązanego na tę czynność egzekucyjną została oddalona postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w Jarosławiu z 20 grudnia 2023 r. nr 1804-SEE.711.5.169.2022, utrzymanym w mocy postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z 16 lutego 2024 r. nr 1801-IEE.7192.1.2024. Licytacja została przeprowadzona 18 stycznia 2024 r., podczas której najwyższą cenę zaoferował P. P. Po zamknięciu 18 stycznia 2024 r. pierwszej publicznej licytacji ww. nieruchomości opisanym na wstępie postanowieniem z 8 marca 2024 r. nr 1804-SEE.711.5.169.2022 Naczelnik Urzędu Skarbowego w Jarosławiu udzielił przybicia licytantowi (P. P.), który zaoferował najwyższą cenę nieruchomości. Zobowiązany wniósł na ww. postanowienie zażalenie. Podniósł w nim, że organ błędnie ocenił, że na dzień wydania postanowienia wszystkie skargi i zażalenia wniesione w toku postępowania egzekucyjnego z nieruchomości zostały rozpatrzone w sposób ostateczny, ponieważ 21 marca 2024 r. złożył skargę na "decyzję" Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z 16 lutego 2024 r. nr 1801-IEE.7192.1.2024. Zaskarżone postanowienie wydano zatem przedwcześnie. Opisanym na wstępie postanowieniem z 13 czerwca 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że 18 stycznia 2024 r., kiedy miała miejsce pierwsza licytacja, nie doszło do udzielenia nabywcy przybicia z uwagi na dyspozycję art. 111m § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (aktualny tekst jedn. Dz. U. z 2025 r. poz. 132; dalej przywoływana w skrócie: u.p.e.a.). Na ten dzień toczyło się postępowanie zainicjowane zażaleniem Zobowiązanego na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Jarosławiu z 20 grudnia 2023 r. nr 1804-SEE.711.5.169.2022, które zakończyło się 16 lutego 2024 r. Po tym udzielono licytantowi przybicia, ponieważ nie stwierdzono negatywnych przesłanek do jego wydania. Przeszkody takiej nie stanowiło wniesienie przez Zobowiązanego skargi do sądu administracyjnego na postanowienie z 16 lutego 2024 r. nr 1801-IEE.7192.1.2024, ponieważ stało się ono ostateczne w administracyjnym toku instancji. Postępowanie przed sądem administracyjnym nie miało wpływu na konieczność wstrzymania się przez organ egzekucyjny z udzieleniem licytantowi przybicia. W skardze wniesionej do tut. Sądu, domagając się uchylenia zaskarżonych postanowień (błędnie określonych jako decyzje) i orzeczenia o kosztach postępowania, zarzucono błędne uznanie przez organ, że bez znaczenia jest fakt, że nie wszystkie postępowania dotyczące postępowania egzekucyjnego z nieruchomości są ostateczne, podczas gdy taka okoliczność ma istotne znaczenie z punktu widzenia ochrony praw i interesów Skarżącego. Ponieważ skarga ta nie została jeszcze przez Sąd rozpoznana, udzielenie przybicia nie było możliwe. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko w sprawie. Organ podniósł, że w świetle art. 111m § 3 u.p.e.a. postanowienie o przybiciu zostało wydane po ostatecznym rozstrzygnięciu zażalenia Zobowiązanego na postanowienie organu egzekucyjnego z 20 grudnia 2023 r. nr 1804-SEE.711.5.169.2022. Bez znaczenia pozostaje natomiast wniesienia skargi do sądu administracyjnego na postanowienie organu odwoławczego z 16 lutego 2024 r. nr 1801-IEE.7192.1.2024. Wojewódzki Sąd Administracyjny miał na uwadze, co następuje; Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonych postanowień nie wykazała, aby zostały one wydane przez organy egzekucyjne z naruszeniem prawa w stopniu wymagającym zastosowania przez Sąd środków prawnych określonych w przepisach art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.). Głównym zarzutem skargi, który odnosił się do podnoszonej przez Skarżącego wadliwości wydanego w toku postępowania egzekucyjnego w administracji postanowienia w przedmiocie przybicia, było wskazanie, że postanowienie organu egzekucyjnego, o którym mowa w art. 111m § 1 u.p.e.a. zostało wydane przedwcześnie, przed ostatecznym rozstrzygnięciem skarg i zażaleń wniesionych w toku postępowania egzekucyjnego, a więc z naruszeniem art. 111m § 3 u.p.e.a. Skarżący wiązał ten zarzut ze skargą wniesioną do tut. Sądu na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z 16 lutego 2024 r. nr 1801-IEE.7192.1.2024, którym utrzymano w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Jarosławiu z 20 grudnia 2023 r. nr 1804-SEE.711.5.169.2022 w przedmiocie skargi Zobowiązanego na obwieszczenie o pierwszej licytacji nieruchomości. Sądowi z urzędu wiadome jest, że skarga taka wpłynęła do tut. Sądu 23 kwietnia 2024 r. i została zarejestrowana pod sygn. I SA/Rz 233/24. Została rozpoznana 11 lutego 2025 r. Wyrokiem z tego dnia tut. Sąd oddalił skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z 16 lutego 2024 r. nr 1801-IEE.7192.1.2024. Postępowanie egzekucyjne z nieruchomości składa się z wielu etapów i obejmuje wiele różnorodnych czynności, odnośnie do których zobowiązany został przez ustawodawcę wyposażony w wiele instrumentów prawnych uprawniających do zainicjowania postępowań weryfikujących prawidłowość podjętych czynności. Nie było w sprawie sporne, że przeciwko Zobowiązanemu toczy się postępowanie egzekucyjne i że zostało ono skierowane do ww. nieruchomości, która została zajęta, a następnie dokonano jej opisu i oszacowania wartości oraz obwieszczono o terminie licytacji publicznej, przy czym kwestie te nie podlegały kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu sądowym (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. akt III FSK 728/24, III FSK 1660/23, III FSK 1264/23, III FSK 5089/21, III FSK 4795/21). Przedmiotem rozpoznania w niniejszym postępowaniu była natomiast zgodność z prawem postanowienia o przybiciu, tj. rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 111m § 1 u.p.e.a. W myśl art. 111m § 1 u.p.e.a., po zamknięciu licytacji organ egzekucyjny wydaje postanowienie o przybiciu na rzecz licytanta, który zaoferował najwyższą cenę. Postanowienie takie powinno być, co do zasady, ogłoszone niezwłocznie po zamknięciu licytacji. Stanowi bowiem jeden z prawnych elementów postępowania licytacyjnego, niezbędny do kolejnej fazy egzekucji związanej z uregulowaniem ceny nabycia i przyznaniem własności, a więc fazą, w której nastąpi zmiana właściciela nieruchomości. Jednak, jak wynika z art. 111m § 3 u.p.e.a., jeżeli skargi lub zażalenia wniesione w toku postępowania egzekucyjnego nie są jeszcze ostatecznie rozstrzygnięte, organ egzekucyjny wstrzymuje wydanie postanowienia o przybiciu do czasu ich rozstrzygnięcia. Powołana regulacja stanowi zatem unormowanie szczególne wobec treści art. 17 § 2 u.p.e.a., ponieważ zasadą przyjętą na gruncie ustawy egzekucyjnej jest względna suspensywność zażalenia, którego wniesienie nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego. Dodać należy, że postanowienie o przybiciu ma zawierać firmę lub imię i nazwisko nabywcy, oznaczenie nieruchomości, datę licytacji i cenę nabycia (art. 111m § 4 u.p.e.a.). Nie ulegało wątpliwości, że przybicie zostało udzielone licytantowi, który zaoferował najwyższą cenę. Zawiera również wszystkie wymagane dane, o których mowa w art. 111m § 4 u.p.e.a. oraz art. 124 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 pkt 2 u.p.e.a. Natomiast jedynym zidentyfikowanym postępowaniem, związanym ze skargą i zażaleniem, o których mowa w art. 111m § 3 u.p.e.a., a które zainicjowano w toku postępowania egzekucyjnego i które nie zostało zakończone ostatecznym rozstrzygnięciem w dniu licytacji, było postępowanie ze skargi na obwieszczenie o licytacji nieruchomości. Trafnie organ odwoławczy wskazał, że rozstrzygnięcie w tym przedmiocie stało się ostateczne 16 lutego 2024 r., a poddanie postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej kontroli sądu administracyjnego nie stanowiło przeszkody do wydania postanowienia o przybiciu (por. wyrok NSA o sygn. akt II FSK 3730/18). W art. 111m § 3 u.p.e.a. uzależniono udzielenie przybicia od ostatecznego rozstrzygnięcia skarg i zażaleń wniesionych w toku postępowania egzekucyjnego. Prawidłowo, poprzez dyspozycję art. 18 pkt 2 u.p.e.a., przy interpretacji zakresu znaczenia wyrażenia "ostateczne rozstrzygnięcie" odwołano się do treści art. 16 § 1 k.p.a., w którym zdefiniowano pojęcie ostateczności decyzji. Należało to znaczenie recypować na grunt ustawy egzekucyjnej. Za ostateczne rozstrzygnięcie uznaje się takie, od którego nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W przypadku postanowień, za ostateczne uznać należy takie, od których nie służy zażalenie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wymienione wyżej postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z 16 lutego 2024 r. wydano w następstwie rozpoznania zażalenia; nie przysługiwało na nie zażalenie w administracyjnym toku instancji. Zobowiązany mógł jedynie poddać je kontroli sądu administracyjnego i z prawa tego skorzystał. W art. 111m § 3 u.p.e.a. nie odwołano się natomiast do pojęcia "prawomocności", o której mowa w art. 16 § 3 i art. 269 k.p.a. Dlatego poddanie kontroli sądowoadministracyjnej postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z 16 lutego 2024 r. nr 1801-IEE.7192.1.2024 nie stanowiło przeszkody prawnej, o jakiej mowa w art. 111m § 3 u.p.e.a. Od tego dnia korzystało ono z domniemania zgodności z prawem, która nie została przez Sąd w wyroku o sygn. akt I SA/Rz 233/24 zakwestionowana. Sposób rozpoznania skargi na obwieszczenie o licytacji nieruchomości i zażalenia na postanowienie organu pierwszej instancji nie odpowiadał zaś dyspozycji art. 111n § 1 u.p.e.a., przez co nie było podstaw do odmowy udzielenia przybicia. Na marginesie zauważyć należy, że kontrola sądowoadministracyjna działalności organów administracji publicznej sprawowana jest przez sąd administracyjny w oparciu o kryterium zgodności z prawem (legalności) działalności organów administracji publicznej (por. art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 184 Konstytucji rzeczypospolitej Polskiej). Sąd analizuje, czy podejmując określone działania i akty, organy administracji publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Tylko poważne naruszenia prawa mogą stanowić podstawę uchylenia zaskarżonego aktu albo stwierdzenia jego nieważności. Naruszeń takich w okolicznościach kontrolowanej sprawy nie stwierdzono, a zarzuty skargi okazały się niezasadne. Sąd nie stwierdził też, analizując sprawę w granicach wynikających z art. 134 § 1 p.p.s.a., innych wadliwości zaskarżonego postanowienia, w tym w kontekście obligatoryjnych przesłanek wydania postanowienia o odmowie udzielenia przybicia, o których mowa w art. 111n u.p.e.a. Kontrolowane postanowienie zawiera na tyle szczegółowe uzasadnienie, że stanowi ono dostateczny wyraz realizacji kodeksowej zasady przekonywania, o której mowa w art. 11 k.p.a. Z podanych względów Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienia nie naruszają prawa, dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.