I SA/Rz 444/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Jacek Boratyn po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2016 r., na posiedzeniu niejawnym, wniosku M. B. o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia (...) kwietnia 2016 r., nr (...), w przedmiocie podatku akcyzowego - postanawia – 1. zwolnić skarżącego od wpisu od skargi w ½ części, 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżący wystąpił o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie i ustanowienie dla niego radcy prawnego. W związku z tym złożył oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym, zgodnie z którym pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i dwójka jej małoletnich dzieci z pierwszego małżeństwa. Źródło utrzymania wszystkich wspólnie gospodarujących osób stanowi: pobierana przez skarżącego renta inwalidzka, w wysokości 820 zł miesięcznie, wynagrodzenie za pracę żony, w kwocie 3 500 zł miesięcznie, renta rodzinna na dzieci, wynosząca 1 000 zł miesięcznie. Deklarując pozostające we władaniu wszystkich członków rodziny składniki majątku, skarżący wskazał na następujące przedmioty: mieszkanie o pow. 60 m2 i wartości ok. 140 000 zł, dwa samochody, nieokreślonej marki, o łącznej wartości ok 5 000 zł. Jeżeli chodzi o ponoszone wydatki, to skarżący wskazał na następujące pozycje, w ujęciu miesięcznym: spłata kredytu – 1 000 zł, koszty utrzymania mieszkania – 700 zł, energia elektryczna – 150-200 zł, gaz – 150-200 zł, telefony i internet – 310 zł, leki – 200 zł, pozostałe wydatki (żywność odzież, ubezpieczenie) – 600 zł. Wpis od skargi w przedmiotowej sprawie wynosi 100 zł. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 2016, poz. 718, zwanej dalej: P.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z brzmienia zacytowanego przypisu wynika w sposób jednoznaczny, że ustawodawca zarezerwował przyznanie prawa pomocy w pełnym zakresie dla sytuacji wyjątkowych, tj. takich, w których osoba ubiegająca się o uzyskanie tego rodzaju wsparcia znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji, niepozwalającej jej partycypować, chociażby w minimalnym stopniu, w kosztach postępowania. W praktyce dotyczyć to będzie więc osób żyjących w ubóstwie, a więc takich, które nie mogą zaspokoić swoich podstawowych potrzeb. Odnosząc wyżej przytoczone uwagi do sytuacji skarżącego, wynikającej z informacji zawartych w jego oświadczeniu, stwierdzić należy, że brak jest w jego przypadku podstaw do stwierdzenia, że nie jest on w stanie partycypować, chociażby w minimalnym stopniu, w kosztach zainicjowanego przez siebie postępowania. Wprawdzie skarżący osobiście osiąga stosunkowo niskie dochody (jego renta wynosi 820 zł miesięcznie) jednakże łączny dochód w jego gospodarstwie domowym wynosi 5 320 zł, co nie pozostaje bez wpływu na zakres jego zdolności płatniczych. Skarżący bowiem nie zaspokaja swoich podstawowych potrzeb bytowych samodzielnie, ale wspólnie z żoną. Uwzględnienia wniosku skarżącego nie uzasadnia także sytuacja majątkowa rodziny skarżącego oraz wysokość ponoszonych wydatków. Zauważyć bowiem należy, że rodzina dysponuje własnym mieszkaniem oraz dwoma samochodami, których utrzymanie również musi generować określone koszty, które jednak nie zostały ujęte w wykazie. Tymczasem, gdyby sytuacja materialna rodziny była tak trudna, jak przedstawia to skarżący, to trudno byłoby racjonalnie uzasadnić utrzymywanie dwóch pojazdów. Zauważyć tez należy, że wśród wydatków skarżący umieścił pozycję – telefon i internet, określając wydatki z tego tytułu na 310 zł miesięcznie, a więc w wysokości trzykrotnie przekraczającej wartość wpisu w przedmiotowej sprawie. W związku z tym nie sposób jest nie zauważyć, że przeznaczanie tak znacznych kwot na tego rodzaju usługi dodatkowo przeczy jego twierdzeniom o wyjątkowo trudnym położeniu. Mając na uwadze powyższe stwierdzić więc należy, że brak jest podstaw do uwzględnienia w całości wniosku skarżącego, gdyż nie sposób jest przyjąć, że nie może on pokryć kosztów związanych z niniejszym postępowaniem, chociażby w minimalnym zakresie. Wysokość dochodów jego gospodarstwie domowym, stan majątkowy i ponoszone wydatki przemawiają za tym, że jest on w stanie ponieść ciężar opłacenia kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie, bez uszczerbku utrzymania jego samego i członków rodziny. Niemniej jednak zauważyć też należy, że oprócz przedmiotowej sprawy, skarżący jest stroną w kilku kolejnych sprawach, zawisłych przed tut. Sądem, w których również został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi. Z tego więc względu, mając na uwadze fakt, że niemalże jednoczesne sfinansowanie wszystkich tych wydatków byłoby dla niego znacznym obciążeniem, zwolniono go od wpisu od skargi w przedmiotowej sprawie w ½ części. Na marginesie niniejszych rozważań dodać jedynie należy, że w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym strona skarżąca nie ma obowiązku korzystania z usług zawodowego pełnomocnika, poza tym sąd nie jest związany granicami skargi oraz treścią podniesionych w niej zarzutów, a w trakcie postepowania zobligowany jest do udzielania stronom, występującym bez zawodowego pełnomocnika, niezbędnych wyjaśnień i pouczeń. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt i pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.