I SA/Rz 447/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: S WSA Grzegorz Panek po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I Finansowym wniosku A.M. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] maja 2010 r., Nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za sierpień 2006 r. postanawia oddalić wniosek o prawo pomocy. Skarżąca A.M. w sprawie opisanej w sentencji niniejszego postanowienia, wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu powołała się na fakt, iż przedmiotem skarg do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jest 17 decyzji Dyrektora Izby Celnej w P. i suma wszystkich należnych opłat od skarg daje kwotę, której poniesienie narazi skarżącą i jej rodzinę na znaczny uszczerbek dla utrzymania, a nawet uniemożliwi zaspokojenie podstawowych potrzeb rodziny. Z urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem i dwojgiem nieletnich dzieci. Zadeklarowane dochody rodziny to dochód z gospodarstwa rolnego w kwocie ok. 1400 zł i renta męża – ok. 600 zł miesięcznie. Jako majątek skarżąca zadeklarowała mieszkanie o pow. 160 m², którego koszty utrzymania określiła na 600 zł miesięcznie, nieruchomość rolną o pow. 24.17 ha oraz maszyny rolnicze: ciągniki, suszarnie, kombajn, wagę samochodową. W uzupełnieniu podała, że posiada rozdzielność majątkową z mężem, mąż jako własny majątek posiada nieruchomość rolną o pow. 2,5 ha. Na wezwanie skarżąca uzupełniła informacje o swoim stanie posiadania i podała, że za 2009 rok otrzymała dopłaty bezpośrednie w wysokości 335.208,00 zł prowadzona przez nią działalność rolnicza do czerwca 2010 r. nie wygenerowała przychodu. Skarżąca na wezwanie przedłożyła także szereg rachunków za dostawę mediów, wyciągi z rachunków bankowych i zawierane umowy kredytowe oraz dokumentację finansową prowadzonej działalności gospodarczej. Referendarz odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Strona złożyła sprzeciw, który w procedurze sądowoadministracyjnej jest środkiem odwoławczym. Jego wniesienie w ustawowym terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia referendarza wywołuje ten skutek, że orzeczenie referendarza traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego. Rozpoznając przedmiotowy wniosek zważono, co następuje: Z treści art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w skrócie zwanej dalej P.p.s.a. wynika, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym - a takim jest wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych – następuje gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W postępowaniu o przyznanie prawa pomocy strona skarżąca powinna przedstawić argumentację, która potwierdzałaby niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie tych kosztów, być aktywną w zakresie wskazywania dowodów na poparcie twierdzenia, iż pozostaje w sytuacji na jaką się powołuje. Powołane powyżej przepisy są bowiem odstępstwem od przewidzianej w art. 199 P.p.s.a. zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie i mogą mieć zastosowanie w wyjątkowych sytuacjach, w których na skutek zapłaty należnych kosztów nastąpiłoby zachwianie sytuacji materialnej, powodujące brak zapewnienia stronie skarżącej i jej rodzinie koniecznych środków codziennego utrzymania. Dodać należy także, iż zasadność wniosku o prawo pomocy rozpatrywana jest z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych jakie strona musi ponieść w tym konkretnym postępowaniu sądowym i jej możliwości finansowych. W pierwszej kolejności należy podnieść, że żądanie zwolnienia od kosztów sądowych nie ma, zdaniem rozpoznającego wniosek Sądu, uzasadnionych podstaw. Bezsprzecznie przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego jest 17 decyzji określających zobowiązanie w podatku akcyzowym za wskazane w nich okresy rozliczeniowe. Zasada nakazująca pobieranie od jednego pisma wszczynającego postępowanie w sprawie jednego wpisu (stałego lub stosunkowego) również nie budzi wątpliwości, ponieważ zaskarżony akt rozstrzyga jedną sprawę w znaczeniu materialnoprawnym. Poza sporem pozostaje także i to, że skargi te podlegają wpisowi stosunkowemu zgodnie z treścią art. 231 P.p.s.a., a wpis ten zależy od wysokości należności pieniężnej objętej zaskarżonym aktem, co z kolei znajduje potwierdzenie w § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Natomiast nie można zgodzić się, mając obraz sytuacji majątkowej skarżącej ujawniony we wniosku PPF, a także ustalony w dodatkowym postępowaniu mającym wyjaśnić jej sytuację materialną, że ciężar poniesienia koniecznych kosztów sądowych wpłynie negatywnie na poziom egzystencji rodziny skarżącej. Skarżąca prowadzi w dużym rozmiarze działalność gospodarczą w zakresie produkcji rolnej, w jej dyspozycji pozostaje obecne jak wyjaśniła ok. 275 ha, posiada specjalistyczne maszyny umożliwiające samodzielne funkcjonowanie gospodarstwa. Działalność ta jest kredytowana (w nadesłanych materiałach znajdują się umowy wskazujące, że zakupy środków do produkcji rolnej – maszyn odbywały się ze środków postawionych do dyspozycji skarżącej przez bank), ale pomimo tego przynosi ona dochody i pozwala na spłacanie zaciągniętych zobowiązań, których średnia rata w miesiącu jak podała skarżąca wynosi ok. 26.000 zł. Majątek skarżącej pozwala jej także na zaciąganie na bieżąco nowych zobowiązań, co potwierdzają znajdujące się w nadesłanych dokumentach umowy kredytowe z daty 10 czerwca i 8 czerwca 2010 r. na kwoty 135.725,25 zł i 98.340,10 zł z przeznaczeniem na sfinansowanie zakupu pojazdów marki Inna Inter Cars i refinansowanie kosztów zakupu pojazdu marki DAF. Skarżąca uzyskała także kredyt w kwocie 250.000 zł z przeznaczeniem na finansowanie bieżącej działalności gospodarczej (kredyt obrotowy). Jak podała skarżąca za bieżący 2010 rok nie otrzymała żadnych dopłat bezpośrednich, co nie jest równoznaczne z tym, że ich w ogóle nie uzyska. Gdyby taka ewentualność jej zagrażała, z pewnością by o tym nadmieniła w swoich wyjaśnieniach. Dodać w tym miejscu należy, że za 2009 r. otrzymała dopłaty bezpośrednie w kwocie 335.208,21 zł. Sytuację skarżącej stabilizuje fakt, że Sąd wstrzymał wykonanie decyzji będących przedmiotem sporu pomiędzy skarżącą a Dyrektorem Izby Celnej w P., co tym samym eliminuje czasowo pewne zagrożenia i pozwala skarżącej funkcjonować. Z uwagi na zakończenie sezonu wegetacyjnego skarżąca będzie mogła spieniężyć zebrane płody rolne. Część zobowiązań, które skarżąca wykazała posiada odroczony termin płatności – do 2011 r., natomiast z przedłożonych deklaracji dla podatku od towarów i usług wynikają nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy (w 2010 r. w miesiącach maju. – 54.610 zł, w kwietniu 2010 r. 34.263 zł w marcu 18.287 zł, lutym 5.682 zł, styczniu 2.986 zł). Niewątpliwie skarżąca posiada spory majątek nieruchomy i cenne ruchomości (głównie maszyny i pojazdy), co pozostaje w sprzeczności z przesłankami przyznania prawa pomocy. Ustawodawca używając w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. sformułowania "utrzymanie konieczne" założył, że na zaspokojenie podstawowych i niezbędnych potrzeb życiowych, za które z pewnością należy uważać koszty zamieszkania, zakup podstawowych produktów żywnościowych, lekarstw, leczenia, edukacji, nie mogą wpływać obciążenia związane z postępowaniem sądowym. W niniejszej sprawie z pewnością ciężar kosztów sądowych nie wpłynie negatywnie na poziom egzystencji skarżącej i jej rodziny, gdyż może być poniesiony kosztem wydatków pozostających bez znaczenia dla poziomu utrzymania koniecznego. W takiej sytuacji, zdaniem Sądu, brak jest podstaw do przyznania prawa pomocy skarżącej i zwolnienia jej od kosztów sądowych. Uiszczenie kosztów sądowych we wszystkich wniesionych do sądu sprawach (odnotowano wpływ 17 skarg w przedmiocie podatku akcyzowego i powstała konieczność uiszczenia tyluż opłat sądowych, tj. na tym etapie – wpisów od skarg, a w przyszłości niewykluczone że dalszych opłat związanych np. opłaceniem wpisu od skargi kasacyjnej) nie wyrządzi uszczerbku w utrzymaniu koniecznym dla skarżącej i jej rodziny. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.