I SA/Rz 453/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.NSA Jacek Surmacz Sędziowie Asesor Małgorzata Niedobylska WSA Barbara Stukan-Pytlowany /spr./ Protokolant sek.sąd. Beata Janczewska po rozpoznaniu w Wydziale I Finansowym w dniu 19 września 2006r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [..] sierpnia 2005 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] czerwca 2005r. Nr [...], 2) określa, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku, 3) zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adwokata M. B. – Zespół Adwokacji Nr 2 w R. kwotę 292,80zł (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote 80/100) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. I SA/Rz 453/05 UZASADNIENIE Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia (...) sierpnia 2005r. sygn.(...) utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta S. z dnia (...) czerwca 2005r.,sygn. (...) w sprawie odmowy umorzenia IV raty łącznego zobowiązania pieniężnego za 2004r. w wysokości 27,60 zł. W uzasadnieniu wywiodło, że E.S. wnioskiem z dnia 1 grudnia 2004r. zwróciła się do Burmistrza Miasta S. o umorzenie IV raty łącznego zobowiązania pieniężnego za 2004r. w kwocie 27,60 zł., argumentując, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, gdyż utrzymuje się z renty, jest schorowana i ponosi wysokie koszty zakupu leków a przedmiot opodatkowania – nieruchomość o pow. 15 arów jest niewykorzystywana z uwagi na brak dojazdu oraz częste zalewanie wodami oraz nieczystościami. Po rozpoznaniu wniosku decyzją z dnia (...) stycznia 2005r. sygn. (...)Burmistrz Miasta i Gminy S. odmówił umorzenia IV raty łącznego zobowiązania pieniężnego za 2004r. Od decyzji tej odwołanie złożyła wnioskodawczyni, ponosząc w nim argumenty wskazane we wniosku tj. trudną sytuację finansową i zdrowotną oraz niewykorzystywanie nieruchomości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzja z dnia (...) marca 2005r. sygn. (...)uchyliło zaskarżoną decyzję i skierowało sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji z uwagi na uchybienia procesowe tj. niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego oraz nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych, jak i sporządzenie uzasadnienia zbyt lakonicznego, nie zawierającego podstaw na których oparł swoje rozstrzygnięcie organ I instancji. Organ II instancji wskazał w zaleceniach dla organu I instancji, przy ponownym rozpoznaniu sprawy, iż istotne znaczenie dla wyjaśnienia czy zachodzą ustawowe przesłanki do zastosowania ulgi jest uwzględnienie nie tylko dochodów wnioskodawczyni ale przede wszystkim wydatków. Organ I instancji winien zbadać stan faktyczny, dotyczący ograniczeń w korzystaniu z opodatkowanej nieruchomości i ewentualny wpływ na taki stan zdarzeń losowych, co podnosiła wnioskodawczyni. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia (...) czerwca 2005r. sygn. (...)Burmistrz Miasta i Gminy S. odmówił umorzenia IV raty łącznego zobowiązania pieniężnego za 2004r. W uzasadnieniu podniósł, że ustalony stan faktyczny wykazał, iż nie zachodzą przesłanki z art. 67 § 1 ordynacji podatkowej, które warunkowałyby umorzenie zaległości podatkowej. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że poza gospodarstwem rolnym o pow. 2,48 ha w tym las 1,17 ha, wnioskodawczyni posiada dodatkowe źródło dochodu jakim jest comiesięczna renta w kwocie 470,75 zł. Również jej mąż pobiera comiesięczną rentę w kwocie 472,64 zł. Zdaniem organu I instancji niezasadny okazał się argument podnoszony przez wnioskodawczynię uzasadniający umorzenie podatku, tj. że jest ona cały czas w procesie leczenia i wydaje znaczne kwoty na zakup leków. W ocenie organu podatkowego przedłożone przez wnioskodawczynię na tę okoliczność dowody w postaci dwóch paragonów zakupu leków na przestrzeni czasu od 17.01. 2004r. do 07.04.2005r.,wskazują iż są to zakupy sporadyczne. Ponadto wnioskodawczyni corocznie składa wnioski o umorzenie podatku i zawsze podaje te same argumenty co w przedmiotowej sprawie, które to argumenty nie wskazują by zachodził ważny interes podatnika lub interes publiczny do zastosowania ulgi . Zdaniem organu I instancji ważny interes zachodzi wtedy gdy znacznie obniży się zdolność płatnicza podatnika spowodowana zdarzeniami losowymi, co w tej sprawie nie zachodzi. Od decyzji tej wnioskodawczyni złożyła odwołanie. W odwołaniu podniosła zarzuty związane z trudną sytuacją finansową, zdrowotną oraz faktem nie wykorzystywania w/w nieruchomości. Ponadto stwierdziła, że organ podatkowy I instancji nie wyjaśnił wszystkich okoliczności sprawy mimo zaleceń organu odwoławczego, w szczególności nie wyjaśnił co się dzieje z gospodarstwem rolnym za które ma ona płacił podatek, ponadto nie wyjaśnił jakie ponosi wydatki oraz nieprawidłowo ocenił wydatki na leczenie wnioskodawczyni i jej męża oraz na ich utrzymanie. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego odwołanie nie zasługiwało na uwzględnienie, gdyż organ i Instancji wydając zaskarżoną decyzję nie dopuścił się naruszenia prawa. Decyzja została wydana po prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu dowodowym, przy uwzględnieniu wszystkich uwag i zaleceń zawartych w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) marca 2005r. Zdaniem organu odwoławczego, w toku postępowania dowodowego organ I instancji w sposób prawidłowy ustalił i wyjaśnił okoliczności sprawy zmierzające do ustalenia sytuacji majątkowej zobowiązanej. Z materiału tego wynika, że organ I instancji w stosunku do podatniczki stosował już okresowe umorzenia zaległości podatkowych, w tym I ratę za 2004r. Zdaniem organu odwoławczego zastosowanie instytucji umorzenia podatków uzależnione jest od wystąpienia zdarzeń losowych o wyjątkowym charakterze, a nie może być stosowane w każdej trudnej sytuacji, szczególnie gdy wysokość zaległości jest niewysoka a podatniczka oraz jej mąż otrzymują dochody w postaci comiesięcznych rent. Ponadto podatniczka nie przedłożyła dowodów dotyczących uzyskiwanych przez pełnoletniego syna członka gospodarstwa domowego. Organ II instancji podkreślił też, że podatki stanowią dochody danej jednostki samorządu terytorialnego i służą realizacji jej ustawowych celów na rzecz gminy, więc rozpoznając sprawę Burmistrz nie mógł pominąć faktu, że jest odpowiedzialny za realizację wpływów do budżetu miasta. Skarżąca E. S. na powyższą decyzję złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, w której wniosła o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła, że jest niezgodna z prawem, bezzasadna i krzywdząca, albowiem wbrew twierdzeniom organu odwoławczego, organ I instancji nie wyjaśnił wszystkich okoliczności sprawy, zgodnie z zaleceniem wynikający z decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) marca 2005r. Nie wyjaśnione zostały wydatki skarżącej i jej męża na leczenie i nie uwzględniono wydatków na utrzymanie. Nie wyjaśniono i nie uwzględniono faktu, że nieruchomość za którą skarżąca ma płacić podatek jest niewykorzystywana z uwagi na jej zalewanie wodami i nieczystościami, co naraża ją na dodatkowe koszty. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Pełnomocnik skarżącej na rozprawie podtrzymał skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art.1§2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269) i art.134§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz.1270 ) określanej dalej P.p.s.a., kontrola zaskarżonych rozstrzygnięć dokonywana jest pod kątem ich zgodności z prawem, przy czym Sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami i podstawami wskazanymi w skardze. Skarga jest uzasadniona. Decyzja o umorzeniu (bądź odmowie umorzenia) zaległości podatkowej wraz z odsetkami wydana na podstawie art.67 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz.U. z 2005r.Nr8, poz.60 z zm. zwanej dalej o.p.) ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że do organu administracji państwowej należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy, Sądowa kontrola tego rodzaju decyzji obejmuje samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, ale nie rozstrzygnięcie, będące wynikiem dokonania wyboru. Jeżeli więc organ administracyjny stwierdzi, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 67 o.p. tj. ważny interes podatnika lub interes publiczny, przepis ten w ogóle nie może mieć zastosowania Dopiero wystąpienie takich przesłanek nakazuje rozważenie czy w ogóle, a jeżeli tak, to w jakiej części, zaległość (odsetki) może być umorzona. Użyte w powołanym przepisie pojęcie "ważny interes podatnika" jest pojęciem nieostrym, natomiast pojęcie "interes publiczny", to pojęcie niedookreślone. O istnieniu ważnego interesu podatnika, jak podnosi się w piśmiennictwie przedmiotu, nie decyduje subiektywne przekonanie podatnika, lecz decydować powinny kryteria zobiektyzowane, zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości, w której wysoką rangę mają zdrowie i życie, a także możliwości zarobkowe w celu zdobycia środków utrzymania dla siebie i rodziny, rokowania na przyszłość. Natomiast przez interes publiczny rozumie się dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, korektę błędnych decyzji itp.( por. wyrok NSA sygn. akt III SA 2457/02), Pojęcie interesu publicznego ( społecznego) jako podstawa umorzenia powinno być odczytywane poprzez kategorie oczekiwań określonej grupy podatników funkcjonujących na danym obszarze gminy, miasta ( Przegląd Podatkowy 1998/7/1 Sławomir Plesnarowicz artykuł - "Zwolnienia i ulgi uznaniowe- przesłanki rozstrzygnięcia"). Decyzja uznaniowa jest przez Sąd uchylana w wypadku stwierdzenia, że została wydana z takim naruszeniem przepisów o postępowaniu, że na wynik sprawy mogło to mieć wpływ istotny (art.145§1 pkt.1lit.c P.p.s.a.). O tego rodzaju naruszeniach prawa można by mówić, gdyby organ dokonując oceny sprawy pominął istotne dla niej dokumenty lub okoliczności faktyczne, dokonał oceny dokumentów i okoliczności wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Gdy pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy . W rozpoznawanej sprawie organy podatkowe nie spełniły w sposób należyty swoich powinności w rozpatrzeniu wniosku, a następnie rozpatrzeniu odwołania wnioskodawcy od decyzji organu I instancji. Zdaniem Sądu, ocena organów obu instancji - istnienia przesłanek do zastosowania uznania administracyjnego, nie była dokonana po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego (art.191o.p.), poprzedzonym wyczerpującym zebraniem materiału dowodowego (art.187o.p.) i dokładnym wyjaśnieniem okoliczności faktycznych ( art.122o.p.). W rozpoznawanej sprawie organy przeprowadziły postępowanie z naruszeniem powołanych przepisów. Analiza wniosku skarżącej ograniczyła się do rozważenia czy w sprawie zachodzi ważny interes podatniczki do zastosowania ulgi podatkowej, mając na względzie jedynie jej sytuację finansową. Organy podatkowe opisały sytuację majątkową podatniczki, która oprócz posiadania nieruchomości, osiąga wraz z mężem miesięczne dochody z tytułu rent. Uznały one, że umorzenie zaległości podatkowych jest nieuzasadnione gdyż wysokość zaległości podatkowej jest niewielka 27,60 zł, wydatki na leczenie sporadyczne a sytuacja finansowa podatniczki i członków rodziny z nią zamieszkujących jest na tyle korzystna by móc uregulować obciążenia podatkowe. Ponadto podatniczka nie przedłożyła dowodów dotyczących dochodów uzyskiwanych przez pełnoletniego syna. Dlatego w ocenie organów nie zachodzi ważny interes tego podatnika uzasadniający przyznanie ulgi w podatku ani też interes publiczny. Ocena ta budzi zastrzeżenia Sądu przy konfrontacji z zgromadzonym materiałem dowodowym w zakresie zaistnienia przesłanki ważnego interesu podatnika. Skarżąca przedłożyła organom podatkowym zaświadczenia lekarskie, z których jednoznacznie wynika że od lat jest poważnie chora i to na liczne schorzenia. Z orzeczenia lekarza rzeczoznawcy KRUS wynika, że skarżąca jest całkowicie niezdolna do samodzielnej egzystencji. Z przedłożonych przez skarżącą recept wystawionych w lutym 2005r. i kwietniu 2005r. wynika, że ona i jej mąż powinni zażywać liczne leki. Tylko choćby choroba nadciśnieniowa, na którą cierpi skarżąca i jej mąż wymaga stałego pobierania leków, co wynika z zaświadczenia o stanie zdrowia wydanego dla KRUS. W ocenie Sądu ustalenie organu podatkowego I instancji, iż skarżąca sporadycznie zakupuje leki i tym samym nie ponosi znacznych wydatków na ich zakup, poczynione tylko dlatego, iż przedłożyła ona jedynie dwa paragony na zakup leków jest całkowicie dowolne i nie zgodne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Tym samym zostały dokonane z przekroczeniem granic swobodnej oceny dowodów. Sąd zauważa, że organy podatkowe w ogóle nie odniosły się do kwestii złego stanu zdrowia podatniczki i jej męża, mimo posiadania licznych dowodów z dokumentów na tą okoliczność, i tym samym nie dokonały oceny czy zły stan zdrowia stanowi argument do zaistnienia przesłanki ważnego interesu podatnika do przyznani ulgi podatkowej. Ponadto słusznie zarzuca skarżąca, że organ podatkowy I instancji ponownie rozpoznając sprawę, po uchyleniu jego decyzji z dnia (...) stycznia 2005r. przez organ odwoławczy, nie uwzględnił wszystkich uwag i zaleceń zawartych w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) marca 2005r. Organ I instancji nie zbadał stosunku dochodów podatniczki i członków jej rodziny wspólnie z nią zamieszkujących do ponoszonych przez nich wydatków. Organ ten nie wzywał podatniczkę o przedłożenie dokumentów na okoliczność wydatków na koszty utrzymania a jedynie wydatków na leczenie. Należy zauważyć, że skarżąca stawiła się osobiście w Urzędzie Miejskim w S. w dniu 18 kwietnia 2005r.celem przedłożenia dowodów z dokumentów w tej sprawie i kwestię tą organ podatkowy mógł bez zbędnej zwłoki wyjaśnić. Ponadto organ podatkowy mimo zaleceń organu II instancji zawartych w decyzji z dnia (...) marca 2005r. nie zbadał czy podatniczka była ograniczona w korzystaniu z nieruchomości i nie zbadał wpływu na taki stan zdarzeń losowych, mimo że podnosiła ona tę okoliczność we wniosku i w odwołaniach od decyzji organu I instancji. Tak więc twierdzenie organu odwoławczego, iż organ podatkowy I instancji uwzględnił wszystkie zalecenia zawarte w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) marca 2005r. jest w ocenie Sądu nieuprawnione. Organy obu instancji nie odniosły się do podnoszonego wielokrotnie przez skarżącą argumentu zaistnienia zdarzeń losowych tj. zalewania nieruchomości przez wodę i nieczystości. W odwołaniu z dnia (...) czerwca 2005r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego od decyzji organu I instancji z dnia (...) czerwca 2005r. odwołująca podnosi, że 17 marca 2005r. zgłaszała na Policji o zalaniu działki, jednak organ odwoławczy nie ustosunkował się w ogóle do tego argumentu i nie wyjaśnił czy zdarzenie losowe miało miejsce i czy mogło stanowić przesłankę zaistnienia ważnego interesu podatnika do przyznania ulgi podatkowej. Sąd ponadto zauważa, mając powyższe wywody na względzie, że organ I instancji i organ II instancji w zasadzie zaniechał uzasadnienia swojej decyzji w sposób przekonujący i zgodny z dyspozycją art. 210 § 4 o.p. Reasumując powyższe stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów ordynacji podatkowej tj.art.121,art.122,art.191,art.187,art. 210 §4, a więc z naruszeniem przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na względzie Sąd po myśli art.145§1 pkt 1 lit.c P.p.s.a. zaskarżoną decyzje i poprzedzającą ją decyzje Burmistrza Miasta I Gminy S. uchylił. W oparciu o przepis art. 152 P.p.s.a. określił, iż uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. Po myśli art. 250 P.p.s.a. i § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz.1348 ze zm.) Sąd rozstrzygnął o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu dla skarżącej, z tytułu przyznanego jej prawa pomocy, zasądzając na jego rzecz wynagrodzenie w kwocie 292,80 zł.