I SA/Rz 456/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Surmacz po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2011 r., w Wydziale I Finansowym, na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. W. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia (...) maja 2011 r., Nr (...) w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia (...) listopada 2005 r., nr (...), - postanawia - odrzucić skargę. Syg. akt: I SA/Rz 456/11 Uzasadnienie Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego – zwanej dalej: KRUS- decyzją z dnia (...) listopada 2005 r., nr (...), stwierdził ustanie ubezpieczenia społecznego rolników S. W., która to decyzja, wobec niewniesienia odwołania, stała się ostateczna. W dniu 7 marca 2011 r. B. W. (brat S. W.) zwrócił się do Prezesa KRUS o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej wyżej wymieniona decyzją podnosząc, że decyzja ta obarczona jest wadą, przejawiającą się w błędnym zastosowaniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników (Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, Dz. U. z 2008 r., Nr 50, poz. 291, ze zm., zwana dalej: ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników – przypis Sądu), gdyż S. W. nigdy nie był rolnikiem w rozumieniu przepisów wyżej powołanej ustawy. Prezes KRUS, decyzją z dnia (...) kwietnia 2011 r., nr (...), odmówił wznowienia postępowania stwierdzając, że B. W. nie jest stroną uprawnioną do złożenia wniosku, w rozumieniu art. 28 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej: k.p.a.). Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wniósł B. W., a Prezes KRUS, decyzją z dnia (...) maja 2011 r., nr (...), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję własną z dnia (...) kwietnia 2011 r. Przedmiotowa decyzja, zawierająca pouczenie o przysługującym jej adresatowi prawie do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie oraz terminie i sposobie jej wniesienia, została mu doręczona w dniu 25 maja 2011 r. W dniu 22 czerwca 2011 r. B. W. wniósł do Sądu, za pośrednictwem Prezesa KRUS, skargę na wyżej wymienioną decyzję tego organu z dnia (...) maja 2011 r., domagając się ponownego rozpatrzenia sprawy dotyczącej niezasadnie naliczonych składek S. W. podkreślając, że jego brat nigdy nie prowadził działalności rolniczej. Zaznaczył również, że w sprawie wynikły także wątpliwości co do prawidłowości doręczenia S. W. decyzji z dnia (...) listopada 2005r. Prezes KRUS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie z uwagi na fakt, że skarżącemu nie przysługiwał atrybut strony, w rozumieniu art. 28 k.p.a., w postępowaniu administracyjnym przed tym organem. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej: P.p.s.a./ sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje między innymi orzekanie w sprawie skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a.), jednakże w przypadku decyzji wydawanych przez Prezesa KRUS, w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych rolników, kognicja sądu administracyjnego została ograniczona przepisami ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, która w art. 36 ust. 3 stanowi, że od decyzji w sprawach, o których mowa w ust. 1 pkt 1-9, a także w przypadku niewydania decyzji przysługuje odwołanie do sądu w terminach i na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego ( Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm., zwana dalej: k.p.c.) o postępowaniu odrębnym w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Przepis art. 36 ust. 1 pkt 1 stanowi zaś, że Prezes KRUS wydaje decyzje w sprawach z zakresu podlegania ubezpieczeniu oraz ustania ubezpieczenia, a także wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Niezależnie od katalogu decyzji Prezesa KRUS, wymienionych w art. 36 ust. 1 pkt 1-9, organ ten wydaje również decyzje o których mowa w art. 41 a (w przedmiocie przyznawania ulg w opłacaniu składek) i art. 55 (odnośnie przyznania w drodze wyjątku świadczenia z ubezpieczenia społecznego rolników, pomimo niespełnienia warunków do jego uzyskania) ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. W przypadku tych dwóch kategorii spraw nie obowiązuje szczególny tryb odwoławczy z k.p.c. Art. 52 ust. 1 stanowi bowiem, że w sprawach nieuregulowanych stosuje się odpowiednio przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (...). Art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585, ze zm., zwana dalej: ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych) stanowi, że od decyzji Zakładu (ZUS) przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Właściwym w tych sprawach jest więc, podobnie jak na gruncie przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, sąd powszechny – sąd pracy i ubezpieczeń społecznych. Wyjątek od tej zasady wynika natomiast z art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w myśl którego od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje natomiast prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Na rozstrzygnięcia wydane w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, w oparciu o art. 127 § 3 k.p.a., przysługuje więc skarga do sądu administracyjnego, na podstawie przepisów P.p.s.a. Mając na uwadze treść wyżej wymienionych przepisów należy stwierdzić, że przedmiotowa sprawa z zakresu ubezpieczeń społecznych rolników, dotycząca odmowy wznowienia postępowania w przedmiocie ustania ubezpieczenia, nie dotycząca zaś przyznania lub odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku czy też umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, nie mieści się w katalogu spraw o którym mowa w art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, dlatego też nie podlega kognicji sądu administracyjnego. Jest to bowiem sprawa cywilna w znaczeniu formalnym, z mocy art. 36 ust. 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz art. 1 k.p.c., która chociaż ze swej natury jest sprawą o charakterze administracyjnym, z woli ustawodawcy pozostaje poza zakresem właściwości sądownictwa administracyjnego. Od zaskarżonej decyzji służy więc odwołanie do sądu powszechnego - sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, wnoszone w terminie jednego miesiąca od dnia doręczenia decyzji (art. 477 9 § 1 k.p.c.). Z tego też względu Sąd odrzucił skargę, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Należy bowiem podkreślić, że samo błędne pouczenie o prawie do wniesienia skargi do sądu administracyjnego nie kreuje prawa do zainicjowania sądowoadministracyjnej kontroli legalności zaskarżonego aktu lub czynności.