I SA/Rz 46/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Smoleń po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku I.P-D. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za październik 2005 r. - postanawia – oddalić wniosek. WSA/post.1 - sentencja postanowienia Wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na decyzję wymienioną w sentencji niniejszego postanowienia I.P.-D. (dalej: skarżąca) zawnioskowała o przyznanie prawa pomocy w postaci częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, motywując wniosek brakiem majątku pozwalającego na opłacenie niezbędnych kosztów. Skarżąca podała, że wraz z dwojgiem dzieci w wieku szkolnym pozostaje na utrzymaniu męża, który bez uszczerbku dla siebie i rodziny nie jest w stanie ponieść niezbędnych kosztów przedmiotowego postępowania sądowego, przy czym jak podała, zostały wniesione w sumie cztery skargi w przedmiocie podatku od towarów i usług. Skarżąca nie zadeklarowała żadnego majątku. Jako źródło utrzymania wskazała dochody z tytułu działalności gospodarczej prowadzonej przez męża w wysokości ok. 4000 zł miesięcznie, wyjaśniła, że wraz z rodziną mieszka w mieszkaniu lokatorskim, którego koszty utrzymania stanowią czynsz – 550 zł i opłaty za gaz i energię elektryczną – 300 zł i 150 zł. Do niezbędnych kosztów utrzymania skarżąca zaliczyła koszty wyżywienia ok. 1000 zł i uzupełniła wydatki o raty kredytowe na zakup samochodu marki Opel Insygnia (1441,79 zł miesięcznie) Wezwana do złożenia dodatkowych wyjaśnień i dokumentów, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej zwaną w skrócie P.p.s.a., dotyczących możliwości płatniczych, skarżąca przedłożyła wyciągi z rachunków bankowych i kart kredytowych oraz dokumentację finansową prowadzonej przez męża działalności gospodarczej, tj. zeznanie o wysokości uzyskanego przychodu za 2010 i 2011 r. PIT-28 i kwartalne deklaracje dla podatku od towarów i usług za 2010 i 2011 r. (całość materiału przy aktach o sygn. I SA/Rz 45/12). Oceniając zebrany materiał dowodowy, referendarz sądowy nie stwierdził zaistnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. Skarżąca złożyła sprzeciw od postanowienia referendarza. Uwzględniając, że wniesiony sprzeciw nie podlegał odrzuceniu, zgodnie z art. 260 P.p.s.a.- postanowienie, od którego wniesiono sprzeciw utraciło moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Rozpoznając wniosek o prawo pomocy Sąd zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym (taki zakres wynika z wniosku skarżącej) następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji o jakiej mowa w powołanym przepisie, zaś instytucja prawa pomocy ma charakter nadzwyczajny i korzystanie z niej zawężone zostało do kręgu osób najbardziej potrzebujących pomocy, tj. rzeczywiście ubogich, pozbawionych środków do życia bądź posiadających takie środki, ale w bardzo ograniczonym zakresie. W ocenie rozpoznającego sprawę Sądu brak jest przesłanek przyznania prawa pomocy skarżącej, a poniesienie ciężaru opłat sądowych w rozmiarze wynikającym z akt wszystkich spraw, w których skarżąca wniosła skargę (łącznie cztery skargi, w których wpisy wynoszą; 277 zł, 527 zł, 400 zł, 212 zł, tj. sumując 1.416 zł) jest możliwe, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ocena taka wynika przede wszystkim z analizy dokumentów prowadzonej przez męża skarżącej działalności gospodarczej w połączeniu z analizą dostarczonych wyciągów z rachunków bankowych i rachunków kart kredytowych. Mąż skarżącej, utrzymujący rodzinę, prowadzi działalność gospodarczą w zakresie handlu i usług gastronomicznych, opodatkowaną ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych. Według PIT-28 za 2010 jego przychody z działalności wyniosły ogółem 223.980,30 zł, a kwota należnego ryczałtu – 4.534 zł, za 2011r. odpowiednio: 251.939,36 zł i 5301 zł. Z analizy deklaracji VAT-7K (kwartalnych) za 2011 r. dla tego podatku wynika, że nabycie towarów i usług wynosiło: 60.631 zł, 56.090 zł, 67.310 zł, 54.040 zł. Zadeklarowana kwota dochodów pokrywa wyszczególnione we wniosku stałe wydatki rodziny (1441,79 zł – rata kredytowa, czynsz – 550 zł, energia i gaz ok. 450 zł, wyżywienie – 1000 zł), chociaż z pewnością wykaz ten nie jest pełny. W zestawieniu tym nie występują koszty związane np. z wydatkami szkolnymi dla dzieci, wydatkami na ubrania, środki higieny, kulturę, wydatki okazjonalne czy nadzwyczajne, a niezbędne. Natomiast składki na ubezpieczenia społeczne (ok. 850 zł), podatki (ok. 550 zł), które wskazała skarżąca, czy też internet (120 zł/mies.), koszty użytkowania samochodu (787,72 zł, 577,23 zł, 525,21 zł- koszty tylko paliwa według płatności kartą), opłaty dla PGE w P. – 610 zł, gdzie mąż skarżącej prowadzi działalność, należy zakwalifikować do kosztów działalności gospodarczej. Koniecznym staje się także dodanie, że na ocenę sytuacji majątkowej skarżącej w warunkach obowiązku uiszczenia kosztów sądowych od wniesionych skarg, nie ma wpływu fakt, że wnioskodawczyni jest zobowiązana regulować raty kredytu zaciągniętego za zakup samochodu. Tego rodzaju wydatki nie są koniecznymi dla utrzymania siebie i rodziny, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. i nie ma powodów do dawania im pierwszeństwa wobec ustawowego obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Z uwagi na charakter ryczałtowych form opodatkowania, weryfikacja oświadczonej we wniosku kwoty dochodów (ok. 4000 zł miesięcznie) możliwa byłaby w sytuacji, gdyby nadesłano remanent towarów handlowych BZ 2010 i BZ 2011. Zatem istotna w sprawie staje się ocena zgromadzonych w aktach dokumentów bankowych w postaci wyciągów z rachunków i kart kredytowych. Ocena ta - zdaniem Sądu –potwierdza, że sytuacja skarżącej nie stanowi przeszkody w jej partycypowaniu w kosztach niniejszego postępowania sądowego. Z pewnością sum sald końcowych z wyciągów za listopad, grudzień 2011 i styczeń 2012 r. (odpowiednio: 223,53 zł, 508,26 zł, 2.861,56 zł) na rachunku bankowym, używanym przez męża skarżącej w działalności gospodarczej, nie można uwzględniać jako miarodajnych i świadczących, że sytuacja skarżącej i jej rodziny mieści się w hipotezie art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a., ale przede wszystkim z uwzględnieniem przeprowadzanych na nim operacji finansowych. W listopadzie 2011 dokonano wpłat na ten rachunek na kwotę 31.267,73 zł, wypłacono zaś 37.689,31 zł, przy czym saldo początkowe na rachunku wynosiło 6.677, 01 zł. W grudniu 2011 dokonano wpłat na ten rachunek na kwotę 28.924,06 zł, wypłacono 28.639,33 zł. W styczniu 2012 r. dokonano wpłat na kwotę 15.540,76 zł, wypłacono 13.187,46 zł. Wypłaty środków pieniężnych odbywają się seryjnie - kilka wypłat w jednym dniu po kilka tysięcy złotych przy użyciu karty (w skali każdego miesiąca są to kwoty odpowiednio: 26.550 zł, 16.950 zł, 5.100 zł) i wówczas salda są wysokie. Z analizy tego rachunku, która jest najistotniejsza (na koncie osobistym małżonków za okres od 8 września do 7 listopada 2011 r. odnotowano drobne operacje oraz minimalne środki pieniężne), poza wpłatami kwot podatków do urzędu skarbowego i opłatami na ubezpieczenia społeczne, zakupami paliwa, prowizją dla portalu aukcyjnego, brak jest uwidocznionych kwot pieniężnych związanych z innymi kosztami prowadzonej działalności (zakupami towarów handlowych). Argumenty skarżącej o braku środków pieniężnych nie znajdują również uzasadnienia w konfrontacji z wyciągami na rachunkach posiadanych kart kredytowych; na wyciągu z dnia 17 stycznia 2012 r dostępne saldo w przyznanym limicie kredytowym (3000 zł) wynosi 1.150,66 zł, a na wyciągu z dnia 29 stycznia 2012 r. wysokość dostępnych środków wynosi 4.397,18 zł w limicie 13.500 zł kredytu. Spłacany jest także kredyt ratalny (kwota 11.232 zł). W świetle powyższego nie broni się argument skarżącej o braku środków pieniężnych na uiszczenie opłat sądowych w związku z zainicjowanym sporem. Z przedstawionych okoliczności wynika, że skarżąca pozostaje osobą niepracującą, ale nie powołuje się ani na status osoby bezrobotnej bezskutecznie poszukującej pracy, ani nie odwołuje się do sytuacji nadzwyczajnych, wykluczających możliwość pracy zawodowej. Taki stan nasuwa jedynie wniosek, że status materialny rodziny pozwala na niepodejmowanie przez skarżącą zarobkowania, a to nie pozostaje obojętne dla sprawy o udzielenie zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. W konkluzji skonstatować należy, że skarżąca nie wykazała, że jej sytuacja finansowa uzasadnia przyznanie prawa pomocy i dlatego podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.