I SA/Rz 468/15

WyrokWSA w Rzeszowie2015-07-27

Skład orzekający: Jarosław Szaro, Piotr Popek, Kazimierz Włoch

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny jest związany stanowiskiem wierzyciela w zakresie zarzutów dotyczących nieistnienia obowiązku abonamentowego, a jeśli tak, to czy brak doręczenia upomnienia stanowi podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego?
Ratio decidendi
Organ egzekucyjny jest związany stanowiskiem wierzyciela w zakresie zarzutów określonych w art. 33 § 1 pkt 1-5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, co oznacza, że nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu obalenia tego stanowiska. Brak doręczenia upomnienia nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego, jeśli zobowiązany ma ustawowy obowiązek obliczenia lub uiszczenia należności pieniężnej bez wezwania, co ma miejsce w przypadku abonamentu RTV.
Stan faktyczny
Skarżący L. K. kwestionował postępowanie egzekucyjne dotyczące opłat abonamentowych RTV, twierdząc, że wyrejestrował odbiornik w 2005 r. i nie posiada dowodu wyrejestrowania. Organy egzekucyjne i odwoławcze odmówiły uwzględnienia zarzutów, opierając się na wiążącym stanowisku wierzyciela (Poczty Polskiej S.A.), który nie dysponował dowodem wyrejestrowania i uznał obowiązek za istniejący. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym brak doręczenia upomnienia oraz błędne stosowanie przepisów dotyczących ciężaru dowodu i umorzenia postępowania.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Jarosław Szaro Sędziowie SO del. Piotr Popek WSA Kazimierz Włoch / spr./ Protokolant specjalista Teresa Tochowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lipca 2015r. sprawy ze skargi L. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] marca 2015r. nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego - oddala skargę - Postanowieniem z dnia [...] marca 2015r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia Zobowiązanego - L. K. na postanowienie organu egzekucyjnego - Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] grudnia 2014 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...], - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Z uzasadnienia przedmiotowego postanowienia oraz akt postępowania wynika, że wierzyciel zobowiązanego L. K. – Poczta Polska S.A. wystawił w dniu 22 kwietnia 2013r. tytuły wykonawcze o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] ,[...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] obejmujące należności z tytułu opłaty abonamentowej RTV. Tytuły wykonawcze zostały przekazane do organu egzekucyjnego - Naczelnika Urzędu Skarbowego w celu prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w P. Zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisami ww. tytułów wykonawczych doręczono Zobowiązanemu w dniu 09.08.2013 r. Pismem z dnia 12.08.2013 r. Zobowiązany - L. K., złożył zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie ww. tytułów wykonawczych, stwierdzając iż niezasadne jest prowadzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na fakt dokonania wyrejestrowania odbiornika RTV w sierpniu 2005 r. Wobec tego organ egzekucyjny zwrócił się do Wierzyciela z prośbą o zajęcie stanowiska odnośnie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej zgłoszonych przez zobowiązanego. Wierzyciel - Poczta Polska S.A. uznał zarzut nieistnienia egzekwowanego obowiązku za nieuzasadniony. Po rozpatrzeniu zażalenia zobowiązanego- Wierzyciel - Poczta Polska S.A Postanowieniem z dnia [...].12.2013 r., znak: [...] utrzymał w mocy uprzednio wydane postanowienie własne, stwierdzając w uzasadnieniu, że nie dysponuje dokumentem potwierdzającym dopełnienie przez Zobowiązanego formalności wyrejestrowania odbiorników RTV, wobec czego jest on nadal zobowiązany do dokonywania opłat abonamentowych, a wszczęta egzekucja jest w pełni uzasadniona. Postanowienie zostało doręczone Zobowiązanemu i stało się ostateczne. Wobec powyższego Naczelnik Urzędu Skarbowego, postanowieniem z dnia [...].12.2014 r., znak: [...] odmówił uznania za uzasadniony zarzutu nieistnienia egzekwowanego obowiązku wskazując, iż zarzut ten, nie został uznany przez wierzyciela. Podkreślił, że stanowisko wierzyciela w zakresie m.in. zarzutu dotyczącego nieistnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U.2014. 1619)-z zwanej dalej ustawą. jest dla organu egzekucyjnego wiążące (art. 34 § 1 ww. ustawy) wobec czego organ ten uznał ww. zarzut za nieuzasadniony. W zażaleniu na powyższe postanowienie Zobowiązany zarzucił naruszenie art. 33 § 1 pkt 2 ustawy poprzez nieuwzględnienie zarzutu nieistnienia obowiązku abonamentowego; naruszenie § 6 Rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25.09.2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych poprzez przyjęcie za prawdziwe wyjaśnień wierzyciela o istnieniu obowiązku abonamentowego; naruszenie § 1 i § 5 pkt 2 ww. rozporządzenia poprzez brak wskazania podstawy wydania tytułu egzekucyjnego przez wierzyciela, w tym wskazania przez wierzyciela, iż tytuł egzekucyjny został wydany w oparciu o istniejący obowiązek powstały w wyniku dokonania przez skarżącego rejestracji odbiornika, a nadto dopełnienia obowiązku przez wierzyciela wynikającego z § 5 pkt 2 ww. rozporządzenia; naruszenie art. 6 Kodeksu cywilnego poprzez jego błędne zastosowanie w postępowaniu administracyjnym, gdy ww. przepis jako norma ogólna ma zastosowanie w postępowaniu cywilnym, a tym samym błędne zobowiązanie Skarżącego do udowodnienia wywodzonego faktu i przedłożenia dowodu wyrejestrowania odbiornika RTV; naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez prowadzenie egzekucji na podstawie tytułu egzekucyjnego wydanego bez podstawy prawnej, scedowanie na skarżącego całego postępowania dowodowego. Dyrektor Izby Skarbowej , uznając powyższe zażalenie za bezzasadne, powołał się na przepisy art. 26 § 1, art. 32, art. 33, art. 34 §1 i §4 ustawy, w brzmieniu obowiązującym do 21 listopada 2013r. i podkreślił że, stanowisko wierzyciela w sytuacji gdy zarzuty są oparte na przesłankach określonych w art. 33 pkt 1-5 ustawy, jest wiążące dla organu egzekucyjnego, co oznacza ze organ egzekucyjny nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutu i do obalenia w ten sposób stanowiska wierzyciela. Stosownie bowiem do art. 34 § 1 ustawy, zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10 ustawy, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8 ustawy, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym, że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5 i 7, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Ponieważ Wierzyciel - Poczta Polska S.A. stwierdził, że egzekwowany obowiązek istnieje, a zgodnie z treścią art. 34 § 1 ustawy, wypowiedź wierzyciela odnośnie zarzutów określonych w art. 33 § 1 pkt 1-5 jest dla organu egzekucyjnego wiążąca i nie jest on uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutu i do obalenia w ten sposób stanowiska wierzyciela. Tym samym Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego - Naczelnika Urzędu Skarbowego. W skardze na powyższe postanowienie zobowiązany L. K., wnosząc o jego uchylenie w całości, a także uchylenie poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, zarzucił: - naruszenie art. 15 §1 ustawy poprzez zaniechanie przesłania pisemnego upomnienia zawierającego wezwanie do wykonania obowiązku, - naruszenie art. 33 § 1 pkt 2 ustawy poprzez nieuwzględnienie zarzutu nieistnienia obowiązku abonamentowego, - naruszenie art. 59 §1 pkt 8 ustawy poprzez brak obligatoryjnego umorzenia postępowania egzekucyjnego w sytuacji gdy wierzyciel pierwotnie wnioskujący o zawieszenie postepowania nie złożył w ciągu 12 miesięcy od tego wniosku - wniosku o podjęcie przedmiotowego postępowania, - naruszenie § 6 Rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25.09.2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych poprzez przyjęcie za prawdziwe wyjaśnień wierzyciela o istnieniu obowiązku abonamentowego na podstawie rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, które zostało w całości uchylone. - naruszenie § 1 i § 5 pkt 2 ww. rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25.09.2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych poprzez brak wskazania podstawy wydania tytułu egzekucyjnego przez wierzyciela, w tym wskazania przez wierzyciela, iż tytuł egzekucyjny został wydany w oparciu o istniejący obowiązek powstały w wyniku dokonania przez skarżącego rejestracji odbiornika, a nadto dopełnienia obowiązku przez wierzyciela wynikającego z § 5 pkt 2 ww. rozporządzenia, - naruszenie art. 6 Kodeksu cywilnego poprzez jego błędne zastosowanie w postępowaniu administracyjnym, gdy ww. przepis jako norma ogólna ma zastosowanie w postępowaniu cywilnym, a tym samym błędne zobowiązanie Skarżącego do udowodnienia wywodzonego faktu i przedłożenia dowodu wyrejestrowania odbiornika RTV; - naruszenie art. 7 Kodeksu Postępowania Administracyjnego poprzez prowadzenie egzekucji na podstawie tytułu egzekucyjnego wydanego bez podstawy prawnej, scedowanie na skarżącego całego postępowania dowodowego. W uzasadnieniu skargi, skarżący podkreślił, że w sierpniu 2005r. wyrejestrował odbiornik RTV, jednakże z uwagi na upływ 8 letniego okresu nie posiada już dowodu wyrejestrowania. Co więcej wierzyciel - Poczta Polska S.A., pomimo obowiązku archiwizowania dokumentów nie jest w stanie wskazać żądanego dowodu, błędnie obciążając skarżącego ciężarem dowodu na podstawie przepisu art. 6 kodeksu cywilnego, co zdaniem skarżącego rażąco narusza art. 7 k.p.a. Skarżący zarzucił, iż nie doręczono mu upomnienia, wzywającego do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy do postępowania egzekucyjnego, czym w sposób rażący naruszono art. 15 § 1 ustawy. Podkreślił też, że przedmiotowe postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte na podstawie tytułów wydanych z uchybieniem przepisów proceduralnych i materialnych, a samo postepowanie prowadzone jest wadliwie, gdyż pomimo zaistniałych obligatoryjnych przesłanek do jego umorzenia - postępowanie trwa nadal. Skarżący zauważył, że w dniu 18 października 2013 r. wierzyciel wniósł wniosek o zawieszenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego i do dnia wniesienia skargi nie złożył wniosku o jego podjęcie, co oznacza iż na podstawie art. 59 §1 pkt 8 ustawy postępowanie to winno ulec umorzeniu z urzędu. Tymczasem organ pismem z dnia 29 grudnia 2014r. zawiadomił skarżącego o wznowieniu zajęcia co stanowi rażące naruszenie prawa. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie, stwierdzając dodatkowo, iż zarzut naruszenia art 59 §1 pkt 8 ustawy jest niezasadny, gdyż od daty wydania postanowienia o zawieszeniu postepowania egzekucyjnego z uwagi na wniosek wierzyciela (post. z dnia [...] maja 2015r.) nie minęło 12 miesięcy toteż nie istnieją przesłanki do umorzenia postępowania. W piśmie procesowym złożonym na rozprawie w dniu 21 lipca 2015r. skarżący podtrzymał zarzuty skargi, podkreślając iż zgodnie z art 59 §1 pkt 8 ustawy przedmiotowe postępowanie winno zostać umorzone, gdyż upłynął zakreślony tym przepisem okres 12 miesięcy od dnia złożenia przez wierzyciela wniosku o zawieszenie postepowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna. Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, doręczony zobowiązanemu w chwili przystąpienia przez organ egzekucyjny do czynności egzekucyjnych tytuł wykonawczy zawiera pouczenie o przysługującym zobowiązanemu prawie zgłoszenia w terminie 7 dni zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego, a także o podstawach tych zarzutów. Katalog podstaw zarzutów określony jest w art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Według treści art. 34 § 1 tej ustawy, zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym również na postawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1 – 5 i 7 wypowiedz wierzyciela jest dla organu wiążąca. Stosownie do art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. W przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny zobligowany był do rozpatrzenia zarzutów po uzyskaniu stanowiska wierzyciela. Stanowisko wierzyciela wyrażone zostało w postanowieniu z dnia [...] września 2013r., które było dla organu wiążące. Odnośnie zarzutu dotyczącego nieistnienia obowiązku opartego o art. 33 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wierzyciel stwierdził, że z uwagi na brak dowodów potwierdzających wyrejestrowanie odbiornika, zarejestrowanego na indywidualnym numerze identyfikacyjnym [...] w zakresie objętym tytułami wykonawczymi, uznać należy, że na dłużniku ciąży obowiązek uregulowania zaległych opłat abonamentowych. Wiążący charakter stanowiska wierzyciela odnośnie zarzutów określonych w art. 33 § 1 pkt 1-5 oznacza, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego odnośnie istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutów. Zarzut naruszenia art. 59 § 1 pkt 8 powyższej ustawy, też nie jest zasadny. Zgodnie z art. 59 § 1 pkt 8 postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli zawieszone na wniosek wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia wniosku. W niniejszej sprawie postanowienie uwzględniające wniosek wierzyciela o zawieszenie postępowania zostało wydane w dniu [...] maja 2015r. Gdyby natomiast przyjąć, że w przedmiotowej sprawie nie doręczono dłużnikowi upomnienia zawierającego wezwanie do wykonania obowiązków zgodnie z art. 15 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, to należy przyjąć, że nie miało to istotnego znaczenia. Problemem tym zajmował się Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 16 marca 2010r. sygn. K 24/2008. Nieuiszczone należności z tego tytułu mają być bowiem egzekwowane w trybie przepisów o egzekucji obowiązków o charakterze pieniężnym zawartych w ustawie egzekucyjnej, której art. 2 § 1 pkt 5 stanowi, że "Egzekucji administracyjnej podlegają (...) należności pieniężne przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie innych ustaw". Administracyjny organ egzekucyjny dochodzi należności w sytuacjach określonych w tejże ustawie, której art. 3 § 1 przesądza jednak, że w wypadku należności wynikających z innych ustaw egzekucja administracyjna możliwa jest na dwóch podstawach: po pierwsze − na podstawie decyzji (lub postanowienia) właściwego organu, a po wtóre − bezpośrednio z przepisu prawa, ale tylko "w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego" (a i to pod warunkiem, że przepis szczególny nie zastrzega dla tych obowiązków trybu egzekucji sądowej). Poczta Polska istotnie nie została wyposażona przez ustawodawcę w prawo wydawania decyzji określającej wysokość zobowiązania z tytułu zaległego abonamentu, a w tym stanie rzeczy (w braku pierwszej z podstaw egzekucji) rozważyć trzeba, czy możliwa jest egzekucja "bezpośrednio z przepisu prawa". W opinii Trybunału Konstytucyjnego, egzekucja nieuiszczonego abonamentu jest − prawnie możliwa. Zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy abonamentowej na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika ciąży ex lege obowiązek uiszczania abonamentu, powstający z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika. W myśl art. 3 ust. 4 ustawy abonamentowej: "Opłatę abonamentową uiszcza się z góry do 25. dnia miesiąca, za który opłata jest należna", może też być ona uiszczona z góry za cały rok albo za wybrane miesiące. Tym samym pierwsza wpłata staje się wymagalna z upływem 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika, a kolejne wpłaty stają się wymagalne z upływem 25. dnia kolejnych miesięcy (jeśli odbiornik został zarejestrowany np. w sierpniu, to obowiązek uiszczania abonamentu powstaje 1 września, a opłata za ten miesiąc staje się wymagalna 25 września, opłata za październik – 25 października itd.). Mocą art. 7 ust. 3 ustawy abonamentowej do abonamentu stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie egzekucji obowiązków o charakterze pieniężnym, co koreluje z art. 2 § 1 pkt 5 ustawy egzekucyjnej. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, art. 3 ustawy egzekucyjnej, analizowany w punkcie VI.3.3.3. uzasadnienia, nie stanowi tu przeszkody, choć istotnie sam obowiązek uiszczania abonamentu nie należy do zakresu administracji rządowej, a ustawa abonamentowa nie przewiduje żadnego "postępowania jurysdykcyjnego", w którym wydawana byłaby decyzja lub postanowienie konkretyzujące obowiązek zapłaty abonamentu. Zgodnie z poglądami doktryny zakres obowiązków poddanych egzekucji administracyjnej jest wyznaczony za pomocą dwóch kryteriów: przedmiotowego (art. 2 § 1 ustawy egzekucyjnej) oraz czynnościowego (art. 3 i 4 ustawy egzekucyjnej) i dla stwierdzenia dopuszczalności egzekucji konieczne jest spełnienie ich obu. Niemniej wyjątkiem są tu obowiązki przekazane do egzekucji administracyjnej (tak: D. Jankowiak, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, Wrocław 2008, s. 133; P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2009, s. 40). Wynikająca z ustawy egzekucyjnej (lex generalis) norma ogólna dopuszczająca administracyjną egzekucję obowiązków wynikających bezpośrednio z przepisu prawa tylko, gdy mieszczą się one w zakresie administracji rządowej, zostaje – zgodnie z tzw. regułą kolizyjną porządku treściowego – "uchylona" (rzecz jasna nie w znaczeniu czynności konwencjonalnej powodującej jej usunięcie z systemu prawa) mocą zawartych w innych ustawach norm szczególnych (leges speciales), przekazujących określone należności pieniężne do egzekucji administracyjnej. To "uchylenie" oznacza, że owe normy szczególne wprowadzają wyjątki od normy ogólnej, która nie znajduje zastosowania w konkretnym wypadku stosowania prawa (patrz: T. Chauvin, T. Stawecki, P. Winczorek, Wstęp do prawoznawstwa, Warszawa 2009, s. 111), a zatem nie stoi na przeszkodzie egzekwowaniu również tych obowiązków, które pozostają poza zakresem administracji rządowej. Publicznoprawny charakter abonamentu i wyraźne upoważnienie do żądania wykonania obowiązku (art. 7 ust. 5 ustawy abonamentowej) dodatkowo uzasadniają pogląd, że art. 7 ust. 3 ustawy abonamentowej zawiera normę szczególną, ustanawiając wyjątek od normy ogólnej wynikającej z art. 3 ustawy egzekucyjnej. Przesądza to o dopuszczalności prowadzenia egzekucji administracyjnej, w celu wyegzekwowania obowiązku uiszczenia zaległego abonamentu bez konieczności wydania decyzji czy postanowienia, a jedynie na podstawie przepisu prawa, i to nawet pomimo tego, że obowiązek uiszczania abonamentu nie mieści się w zakresie administracji rządowej. Przeciwne stanowisko prowadziłoby do zaprzeczenia racjonalizmu ustawodawcy, stanowiącego fundamentalne założenie systemu prawnego. Trybunał Konstytucyjny podkreśla, że warunkiem egzekwowania obowiązku wynikającego z ustawy nie zawsze musi być jego indywidualizacja w formie decyzji, a obowiązek uiszczenia abonamentu może i powinien być skutecznie egzekwowany przez uprawnioną instytucję. Znajduje to potwierdzenie w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 czerwca 1997 r. (sygn. akt OPK 1/97, ONSA nr 4/1997, poz. 149), w myśl której "Ustalanie opłaty (...) jest czynnością materialno-techniczną dotyczącą obowiązku wynikającego z przepisu prawa, dokonywaną w trybie pozaprocesowym przez właściwy organ lub w drodze samoobliczenia". Sąd stwierdził, że "gdy obowiązek uiszczania opłaty wynika wprost z ustawy, dokonanie jej obliczenia nie powinno następować w drodze decyzji, ale w drodze czynności materialno-technicznej typu wykonawczego, w trybie pozaprocesowym, lub w drodze samoobliczenia". Twierdzenie to ma oparcie we wcześniejszym orzecznictwie, zgodnie z którym "załatwienie sprawy (...) przez wydanie decyzji, odnosi się tylko do sytuacji, gdy z mocy przepisów prawa materialnego lub innych załatwienie sprawy powinno nastąpić w tej prawnej formie" (np. wyrok NSA z 17 grudnia 1985 r., sygn. akt III SA 988/85, ONSA nr 2/1985, poz. 38). W świetle powyższego uznać trzeba, że "władztwo administracyjne" Poczty Polskiej nie obejmuje ustalania wysokości należności z tytułu niezapłaconego abonamentu, ponieważ jest ona określona ustawowo, obowiązek zaś jej uiszczania także wynika bezpośrednio z przepisów ustawy. Innymi słowy, skoro obowiązek uiszczania abonamentu istnieje z mocy prawa, które jednocześnie określa wysokość należności, to obliczenie opłaty ma charakter czynności rachunkowej, materialno-technicznej i nie jest istotne, czy obliczenia tego dokona zobowiązany samodzielnie (co powinien uczynić, decydując się na wpłatę za jeden albo kilka miesięcy; prawodawca pomaga mu zresztą w tym samoobliczeniu, zamieszczając stosowne kwoty w rozporządzeniach KRRiT powołanych w punkcie VI.1.4. uzasadnienia), czy też organ w trybie pozaprocesowym. Również ustawowe związanie negatywnych dla abonenta konsekwencji nieuiszczenia abonamentu (w postaci odsetek podatkowych, których wysokość wynika z powszechnie obowiązujących aktów prawnych) potwierdza, że obowiązek jego wnoszenia wynika bezpośrednio z ustawy, a więc nie ma potrzeby wydawania odrębnej decyzji. Wszystko to przemawia za poglądem, że forma decyzji nie jest konieczna dla ustalenia wysokości należnego, a nieuiszczonego abonamentu. Dodać trzeba, że skoro abonent zobowiązany jest do samodzielnego obliczenia i wpłacenia zobowiązania, to terminem płatności jest ostatni dzień, w którym wpłata powinna nastąpić (tak: M. Biskupski, [w:] Ordynacja podatkowa. Rok 2008. Komentarz, red. H. Dzwonkowski, Warszawa 2008, s. 351). Podsumowując powyższe, Trybunał Konstytucyjny uznaje, że ustalanie wysokości należnego abonamentu – czy to w drodze samoobliczenia (gdy abonent sam ustala kwotę, którą winien uiścić na rachunek COF za jeden albo kilka miesięcy), czy też w trybie pozaprocesowym przez kierownika COF jest czynnością materialno-techniczną dotyczącą obowiązku wynikającego wprost z przepisu prawa, a zatem tryb decyzyjny nie jest konieczny. W tej sytuacji brak decyzji administracyjnej nie stanowi przeszkody w przeprowadzeniu egzekucji administracyjnej abonamentu. Z ustawy wynika zarówno wysokość należności z tytułu abonamentu, jak i termin płatności. Innymi słowy stwierdzenie, że użytkownik zarejestrowanego odbiornika zalega z zapłatą abonamentu, pozwala na ustalenie kwoty zaległości i naliczenie stosownych odsetek podatkowych. Nie nastręcza to obecnie problemów, ponieważ każdy zarejestrowany użytkownik wpłaca należność na konto bankowe (nawet jeśli czyni to w pocztowym "okienku"), w którego numerze zakodowany jest jego indywidualny numer identyfikacyjny, o którym mowa w rozporządzeniu rejestracyjnym. Kierownik COF – jak już wyżej wykazano − jest wierzycielem w rozumieniu ustawy egzekucyjnej i nie dysponuje swobodą decydowania o złożeniu albo niezłożeniu wniosku o wszczęcie egzekucji administracyjnej (patrz: Z. Leoński, [w:] R. Hauser, Z. Leoński, A. Skoczylas, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2008, s. 43). Podkreślić trzeba, że dążąc do wyegzekwowania zaległego abonamentu, kierownik COF nie musi (w przeciwieństwie do egzekwowania opłaty karnej) wysyłać upomnienia, ponieważ − zgodnie z § 13 pkt 2 rozporządzenia egzekucyjnego − postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez jego uprzedniego doręczania, gdy "zobowiązany ma ustawowy obowiązek obliczenia lub uiszczenia należności pieniężnej bez wezwania". Z uwagi na powyższe ponieważ nie naruszono prawa materialnego jak i procesowego skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu w oparciu o art. 151 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło