I SA/Rz 47/25
WyrokWSA w Rzeszowie2025-05-20
Skład orzekający: Piotr Popek, Grzegorz Panek, Jarosław Szaro
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Podkarpackiego Oddziału Regionalnego ARiMR prawidłowo utrzymał w mocy decyzję odmawiającą przyznania płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego z powodu stwierdzenia nieprawidłowości w zakresie kwalifikowalności powierzchni działek rolnych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy ARiMR prawidłowo ustaliły maksymalny kwalifikowalny obszar (MKO) dla działek rolnych na podstawie dostępnych dowodów, w tym raportu z kontroli na miejscu i dokumentacji fotograficznej. Stwierdzone nieprawidłowości, takie jak tereny nieużytkowane rolniczo i brak zabiegów agrotechnicznych, uzasadniały wykluczenie części lub całości powierzchni działek z płatności. Skarżący nie wykazał skutecznie, że warunki atmosferyczne stanowiły siłę wyższą, ani nie zgłosił takich okoliczności w odpowiednim trybie. W związku z tym, sąd oddalił skargę jako bezzasadną.Stan faktyczny
Skarżący J. S. ubiegał się o przyznanie płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego na rok 2023. Organy ARiMR stwierdziły nieprawidłowości na zadeklarowanych działkach rolnych, w tym tereny nieużytkowane rolniczo i brak zabiegów agrotechnicznych, co skutkowało odmową przyznania płatności. Skarżący kwestionował ustalenia organów, zarzucając m.in. przeprowadzenie kontroli bez jego obecności oraz sprzeczne decyzje organów. Sąd rozpoznał skargę na decyzję Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymującą w mocy decyzję odmawiającą przyznania płatności.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Piotr Popek, Sędzia WSA Grzegorz Panek /spr./, Sędzia WSA Jarosław Szaro, Protokolant sekr. sąd. Karolina Gołąbek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2025 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie z dnia 26 listopada 2024 r. nr 9009-2024-001171 w przedmiocie płatności bezpośredniej i przejściowej wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 na 2023 rok oddala skargę.
Przedmiotem skargi J. S. jest decyzja Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie z dnia 26 listopada 2024 r., nr 9009-2024-001171 utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura [...] Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w M. z dnia 23 lipca 2024 r., nr 0178-2024-008353 w sprawie odmowy przyznania płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 na 2023 rok.
Jak wynika z akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonej decyzji skarżący ubiegał się m. in. o przyznanie podstawowego wsparcia dochodów, płatności redystrybucyjnej oraz płatności do roślin pastewnych. Zadeklarował do przyznania podstawowego wsparcia dochodów i płatności redystrybucyjnej działki rolne o łącznej powierzchni [...] ha, natomiast do płatności do roślin pastewnych powierzchnię [...] ha.
Po rozpatrzeniu przedmiotowego wniosku o przyznanie płatności na rok 2023, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. w trakcie przeprowadzonej kontroli administracyjnej wniosku stwierdził, że powierzchnia uprawniona do przyznania płatności bezpośrednich na działce ewidencyjnej nr [...] na której zadeklarowana jest działka rolna E jest mniejsza niż powierzchnia zadeklarowana we wniosku na 2023 rok. Stwierdzono, że maksymalny kwalifikowalny obszar (MKO) na tej działce wynosi 0,00 ha i jest mniejszy od powierzchni deklarowanej o [..] ha. Zatem po wykluczeniu powierzchni [...] ha powierzchnia kwalifikująca się do przyznania płatności wynosi [...] ha (pow. deklarowana [...] ha – [...] ha - pow. kwalifikująca się do przyznania płatności).
Decyzją z dnia 15 marca 2024 r., nr 0178-2024-004113 Kierownik Biura [...] Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w M. przyznał Planu J. S. płatności na rok 2023 w tym:
podstawowe wsparcie dochodów w wysokości [...] zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości [...] zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia
płatność redystrybucyjną - 2023 w wysokości [...] zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości [...] zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia,
płatność do roślin pastewnych - 2023 w wysokości [...] zł.
Dyrektor Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie w wyniku rozpoznania odwołania od powyższej decyzji uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy uznał, że ustalona przez organ I instancji powierzchnia maksymalnego kwalifikowanego obszaru (MKO) uprawniona do płatności na rok 2023 dla działek ewidencyjnych zgłoszonych przez skarżącego do płatności budzi wątpliwości. Podstawą do zajęcia takiego stanowiska była między innymi przeprowadzona kontrola w dniu 15 kwietnia 2024 r. w gospodarstwie J. S. co do kwalifikowalności zgłoszonych powierzchni do płatności na rok 2023 czego potwierdzeniem był raport z czynności kontrolnych nr 9009-00000000421/24. Z raportu wynikało, że nieprawidłowości zostały stwierdzone na każdej z deklarowanych przez stronę działek rolnych.
Rozpoznając ponownie sprawę Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. wydał decyzję z dnia 23 lipca 2024 r., w sprawie przyznania płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023/2027 na mocy której odmówił przyznania J. S. podstawowego wsparcia dochodów, płatności redystrybucyjnej oraz płatności do roślin pastewnych na rok 2023. Podstawą do odmowy przyznania wnioskowanych płatności były nieprawidłowości stwierdzone na działkach rolnych zadeklarowanych do płatności: w tym działce rolnej A (dz. ew. [...]) z uprawą wyka siewna (w tym z rośliną podporową) o powierzchni zadeklarowanej [...] ha, działce rolnej B (dz. ew. [...]) z uprawą wyka siewna (w tym z rośliną podporową) o zadeklarowanej powierzchni [...] ha, działce rolnej C (dz. ew. [...]) z uprawą TUZ o zadeklarowanej powierzchni [...] ha, działce rolnej D (dz. ew. [...]) z uprawą TUZ o zadeklarowanej powierzchni [...] ha oraz działce rolnej E ( dz. ew. [...]) z uprawą TUZ o zadeklarowanej powierzchni [...] ha. Stwierdzono, że powierzchnia uprawniona do płatności w roku 2023 jest mniejsza niż powierzchnia deklarowana przez stronę.
Organ I instancji stwierdził, że w przypadku ww. działek rolnych w tym A, B, C, D powierzchnia maksymalnego kwalifikowanego obszaru (MKO) wynosi 0,00 ha, w przypadku działki rolnej E powierzchnia maksymalnego kwalifikowanego obszaru (MKO) wynosi [...] ha (tym samym działka rolna nie spełnia wymogu kwalifikującego działkę jako działkę rolną do płatności tj. nie posiada powierzchni minimum [...] ha - wymóg zawarty w art. 26 ust. 1 pkt 2 ustawy o Planie Strategicznym).
Wobec powyższego z płatności wykluczono łącznie powierzchnię 2,04 ha ([...] ha + [...] ha + [...] ha + [...] ha + [...] ha) a więc powierzchnię wszystkich działek zadeklarowanych do płatności na rok 2023 przez J. S. Po wykluczeniu powierzchni [...] ha powierzchnia kwalifikująca się do przyznania płatności wyniosła 0,00 ha.
Rozpoznając odwołanie od powyższej decyzji Dyrektor Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie decyzją z dnia 26 listopada 2024 r., utrzymał ją w mocy.
Organ II instancji stwierdził, że powierzchnia kwalifikująca się do przyznania płatności na działkach rolnych A, B, C, D oraz E, która została ustalona przez organ I instancji jest prawidłowa.
Na obszarach wykluczonych z płatności w tym powierzchni 0,26 ha z działki rolnej A, powierzchni [...] ha z działki rolnej B, powierzchni [...] ha z działki rolnej C, powierzchni [...] ha z działki rolnej D oraz [...] ha z działki rolnej E stwierdzono tereny nieużytkowane rolniczo - brak koszenia, chwasty, co potwierdza zarówno informacja MKO z dnia 6 listopada 2024 r., ortofotomapy z czerwca 2022 r., zdjęcia satelitarne z dnia 26 września 2023 r., oraz raport z kontroli na miejscu z dnia 15 kwietnia 2024 roku dotyczący sprawy z 2023 roku, z którego wynika, że na działkach rolnych A, B, C, D kontrolerzy zastosowali kod nieprawidłowości DR14, który oznacza, że na całej działce stwierdzono brak przeprowadzenia w bieżącym sezonie wegetacyjnym zabiegów agrotechnicznych przeciwdziałających występowaniu i rozprzestrzenianiu się niepożądanej roślinności. Słuszność zastosowania kodu nieprawidłowości DR14 potwierdzają zdjęcia wykonane w trakcie kontroli. W przypadku działki rolnej E zdaniem organu odwoławczego słusznie zastosowano na powierzchni [...] ha kod nieprawidłowości DR13+ który oznacza że zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej ze względu na stwierdzone na tej powierzchni tereny nieużytkowane rolniczo (chwasty, brak koszenia) co potwierdza informacja MKO, natomiast powierzchnia 0,06 ha została wykluczona ponieważ powierzchnia 0,06 ha nie spełnia warunku posiadania minimalnej powierzchni uprawnionej do otrzymania płatności – [...] ha zgodnie z art. 26 pkt 1 ustawy o Planie Strategicznym.
W skardze na powyższą decyzję skarżący kwestionuje odmowę przyznania podstawowego wsparcia dochodów poprzez wykluczenie powierzchni 2,04 ha. Skarżący podnosi, że jest to kolejna decyzja w tej samej sprawie. W dalszej części skargi skarżący podnosi kwestię prowadzonego postępowania administracyjnego w sprawie, jak również postępowania odnośnie zwrotu nienależnych kwot w których sprawy za lata 2016 i 2017, zdaniem skarżącego nie zostały zakończone. Zdaniem skarżącego zarówno Kierownik Biura Powiatowego jak i Dyrektor Oddziału Regionalnego wydają dwie sprzeczne ze sobą decyzje powołując się między innymi na kontrolę przeprowadzoną bez jego obecności.
W oparciu o podniesione zarzuty skarżący wnosi o uchylenie decyzji oraz wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie działki nr [...].
Pełnomocnik z urzędu skarżącego w piśmie z dnia 7 kwietnia 2025 r. podtrzymał stanowisko skarżącego, co do błędnego wykluczenia przez organy działek A, B, C, D, E z płatności.
Wskazał, że skarżący z uwagi na prowadzoną wcześniej hodowlę zwierząt futerkowych (20 sztuk) i hodowany drób (30 sztuk) podejmował działania agrotechniczne w postaci koszenia zgodnie z aktualną potrzebą, a nie całościowo. Skarżący zwiększał powierzchnię, doprowadzając do porządku poszczególne części działek które są wykaszane w prawidłowych terminach wedle potrzeby. Koszenie prowadzone było kosiarką rotacyjną, zostawiającą ruń łąkową. Od 2024 r. skarżący dokonuje zabiegów agrotechnicznych kosiarką bijakową. Ponadto na spornych działkach dokonywał nawożenia nawozami azotowymi i fosforowymi. Stąd podważenia wymagają ustalenia kontrolne ARiMR, bądź poddania je przynajmniej w wątpliwość.
Ponadto kontrola na miejscu z dnia 15 kwietnia 2024 r. w gospodarstwie skarżącego została przeprowadzona bez obecności skarżącego, choć przepisy ustawy o Planie Strategicznym dopuszczają możliwość zapowiedzenia kontroli i udziału w niej kontrolowanego. Wobec tych okoliczności skarżący został pozbawiony możliwości przekazania konkretnych informacji uzasadniających zastany przez kontrolujących w 2024 r. stan działek. Pełnomocnik podkreślił, że czynności te zostały dokonane dopiero w roku następnym po roku, za które płatności są przyznawane. Odniesienia do roku, za który przyznawana jest płatność, nie znajdują również inne dowody, na które powołuje się organ, a w szczególności ortofotomapy, które zostały sporządzone w czerwcu 2022 r., natomiast informacja MKO jest z dnia listopada 2024 r. Ponadto kody nieprawidłowości DR14 i DR13+ również zostały stwierdzone na dzień dokonywanej kontroli na miejscu, czyli na dzień 15 kwietnia 2024 r. bez dopuszczenia możliwości złożenia wyjaśnień na miejscu przez bezpośrednio zainteresowanego. Z podobnej przyczyny skarżący kwestionuje również fotografie wykonane na miejscu przez kontrolujących, tego samego dnia. Organ nie odniósł się także, a jedynie o nich wspomniał, co do twierdzeń skarżącego wskazujących na panujące w 2023 r. warunki atmosferyczne, a to w szczególności do suszy, która powodowała znaczne trudności w uprawach rolnych. Skarżący od kilku lat w taki sam sposób użytkuje nieruchomości i otrzymywał dopłaty do zadeklarowanej powierzchni, otrzymał ją także w bieżącym.
W odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a. sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c p.p.s.a.).
Materialnoprawne przesłanki przyznawania zawnioskowanych płatności na rok 2023 r. określone zostały w ustawie o Planie Strategicznym oraz rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty podstawowego wsparcia dochodów, płatności redystrybucyjnej, płatności dla młodych rolników, płatności związanych z produkcją do powierzchni upraw i płatności związanych z produkcją do zwierząt, płatności dla małych gospodarstw i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027.
Przepis art. 20 pkt 1 ustawy o Planie Strategicznym, wymienia jako płatności bezpośrednie przyznawane w drodze decyzji, m. in. podstawowe wsparcie dochodów do celów zrównoważoności (podstawowe wsparcie dochodów), uzupełniające redystrybucyjne wsparcie dochodów do celów zrównoważoności (płatność redystrybucyjna) oraz płatności w ramach wsparcia dochodów związanego z produkcją, o którym mowa w art. 16 ust. 3 lit. a rozporządzenia 2021/2115. Zgodnie z art. 20 pkt 2 ww. ustawy, w drodze decyzji przyznawana jest również pomoc w ramach przejściowego wsparcia krajowego, o którym mowa w art. 147 rozporządzenia 2021/2115.
Zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym, płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli prowadzi działalność rolniczą, a łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym do podstawowego wsparcia dochodów będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha.
Przepis art. 26 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym stanowi, że płatności bezpośrednie są przyznawane do powierzchni działki rolnej lub jednostki gruntu nierolniczego:
1) położonych na gruncie stanowiącym kwalifikujący się hektar,
2) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha,
3) nie większej niż maksymalny kwalifikujący się obszar, o którym mowa w art. 2 ust. 7 lit. a rozporządzenia 2022/1172 - chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.
Wskazany wyżej przepis art. 2 ust. 7 lit. a) rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2022/1172 z dnia 4 maja 2022 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli we wspólnej polityce rolnej oraz stosowania i obliczania wysokości kar administracyjnych w związku z warunkowością, stanowi, że w systemie identyfikacji, w odniesieniu do każdej działki referencyjnej państwa członkowskie co najmniej określają maksymalny kwalifikujący się obszar do celów interwencji obszarowych w ramach systemu zintegrowanego. W celu określenia maksymalnego kwalifikującego się obszaru państwa członkowskie odliczają, w miarę możliwości, niekwalifikujące się elementy z działki poprzez ich wyodrębnienie. Państwa członkowskie określają z wyprzedzeniem kryteria i procedury stosowane do oceny, kwantyfikacji i, w stosownych przypadkach, wyodrębnienia kwalifikujących się i niekwalifikowalnych części działki. Przy określaniu maksymalnego kwalifikującego się obszaru państwa członkowskie mogą ustalić rozsądny margines dla prawidłowej kwantyfikacji w celu uwzględnienia obwodu i stanu działki.
Przepis art. 27 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym stanowi, że płatność redystrybucyjna jest przyznawana rolnikowi, jeżeli łączna powierzchnia gruntów będących w posiadaniu tego rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha i nie przekracza 300 ha.
Natomiast zgodnie z art. 27 ust. 2 ustawy o Planie Strategicznym, płatność redystrybucyjna przysługuje do powierzchni gruntów:
1) posiadanych przez rolnika położonych na obszarze zatwierdzonym do podstawowego wsparcia dochodów;
2) nie większej niż 30 ha.
Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy o Planie Strategicznym, płatności związane z produkcją są przyznawane rolnikowi do powierzchni użytków rolnych będących w posiadaniu tego rolnika, na których uprawia w plonie głównym rośliny strączkowe na nasiona, rośliny pastewne, ziemniaki skrobiowe, buraki cukrowe, pomidory, chmiel, truskawki, len lub konopie włókniste.
Zgodnie z § 45 ust. 1 rozporządzenia, w przypadku gdy różnica między powierzchnią gruntów, do których rolnik ubiega się o przyznanie danej płatności obszarowej, a obszarem zatwierdzonym do tej płatności wynosi:
1) nie mniej niż 3% i nie więcej niż 20% powierzchni obszaru zatwierdzonego do tej płatności i jest większa niż 0,1 ha, za powierzchnię obszaru zatwierdzonego do tej płatności służącą do ustalenia wysokości tej płatności uznaje się powierzchnię obszaru zatwierdzonego do tej płatności pomniejszoną o dwukrotność tej różnicy;
2) więcej niż 20% i nie więcej niż 50% powierzchni obszaru zatwierdzonego do tej płatności, odmawia się przyznania płatności;
3) więcej niż 50% powierzchni obszaru zatwierdzonego do tej płatności, odmawia się przyznania płatności.
Natomiast § 45 ust. 2 rozporządzenia stanowi, że w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, wysokość kary stanowi iloczyn stawki danej płatności obszarowej oraz powierzchni stanowiącej różnicę między powierzchnią gruntów, do których rolnik ubiega się o przyznanie tej płatności, a powierzchnią obszaru zatwierdzonego do tej płatności.
Zgodnie § 49 rozporządzenia, płatności redystrybucyjnej, płatności dla młodych rolników, płatności związanych z produkcją do powierzchni upraw i płatności związanych z produkcją do zwierząt i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz.U. 2023 poz. 482) w przypadku gdy o płatności bezpośrednie lub przejściowe wsparcie krajowe ubiega się podmiot: 1) niebędący rolnikiem w rozumieniu art. 3 pkt 1 rozporządzenia 2021/2115 lub, 2) niebędący rolnikiem aktywnym zawodowo, o którym mowa w art. 24 ustawy, lub 3) niespełniający warunków, o których mowa w art. 25 ust. 1 lub 2 ustawy
- odmawia się przyznania płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego.
Z kolei w przypadku gdy o przyznanie płatności redystrybucyjnej ubiega się podmiot, który nie spełnia warunków, o których mowa w art. 27 ust. 1 ustawy, odmawia się przyznania tej płatności, a § 45 nie stosuje się.
W przypadku gdy o przyznanie płatności związanej do powierzchni upraw roślin pastewnych ubiega się podmiot który nie spełnia warunków o których mowa w art. 25 ustawy odmawia się przyznania tej płatności, a § 45 nie stosuje się.
Należy również wskazać, że zgodnie z art. 59 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 2021/2116, Państwa członkowskie ustanawiają skuteczne systemy zarządzania i kontroli w celu zapewnienia zgodności z prawodawstwem Unii regulującym interwencje unijne. Państwa członkowskie podejmują działania niezbędne do zapewnienia prawidłowego funkcjonowania swoich systemów zarządzania i kontroli oraz legalności i prawidłowości wydatków zadeklarowanych Komisji.
Systemy zarządzania i kontroli ustanowione przez państwa członkowskie zgodnie z art. 59 ust. 2 obejmują systematyczne kontrole, ukierunkowane między innymi na obszary, w których ryzyko wystąpienia błędu jest największe. Państwa członkowskie zapewniają, by kontrole były przeprowadzane na poziomie niezbędnym do skutecznego zarządzania ryzykiem dla interesów finansowych Unii. Próba poddawana kontroli jest wybierana przez właściwy organ z całej populacji wnioskodawców i w stosownych przypadkach składa się z części wybranej losowo oraz części wybranej na podstawie analizy ryzyka (art. 60 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 2021/2116).
Zgodnie z art. 68 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 2021/2116, system identyfikacji działek rolnych stanowi system informacji geograficznej ustanowiony i regularnie aktualizowany przez państwa członkowskie na podstawie ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:5000.
Państwa członkowskie ustanawiają system kontroli i kar, o którym mowa w art. 66 ust. 1 lit. e). Państwa członkowskie, poprzez agencje płatnicze lub organy przez nie delegowane, co roku przeprowadzają kontrole administracyjne wniosków o przyznanie pomocy i wniosków o płatność, by sprawdzić ich legalność i prawidłowość zgodnie z art. 59 ust. 1 lit. a). Kontrole te uzupełniane są przez kontrole na miejscu, które mogą być przeprowadzane zdalnie przy użyciu odpowiedniej technologii (art. 72 rozporządzenia (UE) nr 2021/2116).
Zgodnie z art. 100 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym, kontrole administracyjne i kontrole na miejscu są przeprowadzane w zakresie przestrzegania przepisów prawa powszechnie obowiązującego, w tym przepisów dotyczących udzielania zamówień publicznych, spełniania warunków przyznania i wypłaty pomocy i pomocy technicznej oraz zobowiązań związanych z przyznaną pomocą i pomocą techniczną określonych w postanowieniach Planu, wytycznych instytucji zarządzającej, regulaminie naboru wniosków o przyznanie pomocy oraz umowie o przyznaniu pomocy i pomocy technicznej albo decyzji o przyznaniu pomocy.
Kontrole administracyjne są przeprowadzane w odniesieniu do wszystkich wniosków o przyznanie pomocy i pomocy technicznej oraz wniosków o płatność (art. 100 ust. 2 ustawy o Planie Strategicznym).
Kontrole administracyjne wniosków o przyznanie pomocy i pomocy technicznej oraz wniosków o płatność obejmują elementy, których sprawdzenie jest niezbędne w celu przyznania i wypłaty pomocy i pomocy technicznej, a których kontrola jest uzasadniona i możliwa w ramach kontroli administracyjnych, i mogą obejmować w szczególności weryfikację:
1) poprawności i kompletności informacji podanych w tych wnioskach;
2) terminowości złożenia tych wniosków;
3) zgodności z warunkami przyznania i wypłaty pomocy i pomocy technicznej;
4) kwalifikowalności kosztów;
5) racjonalności kosztów;
6) prawidłowości poniesionych kosztów i dokonanych płatności;
7) zrealizowania zobowiązań związanych z przyznaną pomocą i pomocą techniczną (art. 100 ust. 3 ustawy o Planie Strategicznym).
Kontrola na miejscu ma na celu sprawdzenie, czy realizacja operacji jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa powszechnie obowiązującego lub czy zostały spełnione warunki przyznania lub wypłaty pomocy lub pomocy technicznej, lub czy są realizowane lub zostały zrealizowane zobowiązania związane z przyznaną pomocą lub pomocą techniczną, które mogą być sprawdzone podczas kontroli na miejscu i nie były przedmiotem kontroli administracyjnej (art. 100 ust. 4 ustawy o Planie Strategicznym).
W ocenie Sądu, przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie i wydane decyzje nie naruszają prawa. W szczególności organy ARiMR należycie wyjaśniły stan faktyczny w zakresie umożliwiającym podjęcie rozstrzygnięcia.
W prawidłowy sposób organy w sprawie ustaliły powierzchnię maksymalnego kwalifikowanego obszaru (MKO) dla działek A, B, C, D oraz E w oparciu o ortofotomapy z czerwca 2022 r., zdjęcia satelitarne z dnia 26 września 2023 r., analizę położenia działek rolnych zadeklarowanych we wniosku (a więc wyrysowanych na załączniku graficznym przez beneficjenta) względem położenia tych działek na powierzchniach niekwalifikujących się do płatności tzn. leżących poza wektorowym obszarem MKO oraz danych z kontroli na miejscu, przeprowadzonej w dniu 15 kwietnia 2024 r., w związku z wątpliwościami, co do powierzchni maksymalnego kwalifikowanego obszaru deklarowanych działek. Ustalenia maksymalnego kwalifikowalnego obszaru (MKO) potwierdza informacja MKO z dnia 6 listopada 2024 r., która została sporządzona przez pracowników Wydziału GIS w ramach prowadzonego postępowania odwoławczego.
Podkreślenia w szczególności wymaga, że sporządzony w sprawie raport z kontroli na miejscu wraz z dokumentacją fotograficzną jest dowodem wiarygodnym, a skarżący nie podniósł żadnych zarzutów negujących tę wiarygodność. Dokumentacja zdjęciowa jest bardzo obszerna, zawiera fotografie terenu kontrolowanych działek, ze szczególnym uwzględnieniem istniejących na nich nieprawidłowości.
Wskazać należy, że raport z czynności kontrolnych jest - co do zasady - dokumentem urzędowym sporządzanym w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w zakresie ich działania (art. 76 § 1 i 2 k.p.a.). Stanowi on dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. O wadze takiego raportu świadczy to, że kontrole mogą być przeprowadzane tylko przez określone podmioty. Takim dowodom, jak omawiany raport z kontroli, właśnie z racji przeprowadzania kontroli przez podmioty wyspecjalizowane (dysponujące odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowanymi i technicznymi) i bezstronne - należy co do zasady przypisać przymiot wiarygodności (por. wyrok NSA z 11 listopada 2016 r., sygn. akt II GSK 1069/15).
Dlatego też Sąd uznał, że organy podjęły wszystkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy, a dokonane ustalenia i rozstrzygnięcie sprawy znajdują oparcie w prawidłowo zgromadzonym materiale dowodowym. Wyliczenia organów odnośnie procentowej różnicy między powierzchnią zadeklarowaną działek rolnych a powierzchnią stwierdzoną, jak również odnośnie nałożonej kary, nie budzą żadnych wątpliwości. Uzasadnienie decyzji spełnia wymagania przewidziane w art. 107 k.p.a.
Sąd zwraca przy tym uwagę, że zgodnie z art. 66 ust. 2 ustawy o Planie Strategicznym, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Z powyższego wynika, że to wnioskodawcę obciąża obowiązek udowodnienia faktu, z którego wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne. W postępowaniu o przyznanie płatności, to nie organ, ale wnioskodawca (posiadacz gruntów) powinien przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Organy ARiMR nie mają więc obowiązku poszukiwać dowodów na potwierdzenie uprawnień wnioskodawcy do płatności, lecz wyłącznie do oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego.
Odnosząc się do zarzutów podnoszonych przez pełnomocnika skarżącego, co do warunków atmosferycznych uniemożliwiających przeprowadzenie zabiegów agrotechnicznych Sąd wyjaśnia, że zgodnie z art. 72 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym, kierownik biura powiatowego Agencji jest właściwy w sprawach uznawania przypadków działania siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 3 ust. 1 rozporządzenia 2021/2116.
Uznanie danego przypadku za działanie siły wyższej lub wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 3 ust. 1 rozporządzenia 2021/2116, albo odmowa takiego uznania następuje w decyzji w sprawie o przyznanie pomocy, o której mowa w art. 20 pkt 1-5, na wniosek złożony niezwłocznie po wystąpieniu siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 3 ust. 1 rozporządzenia 2021/2116 (art. 72 ust. 2 ustawy o Planie Strategicznym).
Powołany przepis art. 3 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 2021/2116 stanowi, że dla celów finansowania WPR, zarządzania nią i monitorowania jej siła wyższa i nadzwyczajne okoliczności mogą zostać uznane w szczególności w następujących przypadkach:
a) poważna klęska żywiołowa lub poważne zdarzenie pogodowe powodujące duże szkody w gospodarstwie;
b) zniszczenie budynków inwentarskich w gospodarstwie w wyniku wypadku;
c) ognisko choroby epizootycznej, choroby roślin lub obecność agrofaga roślin dotykające, cały inwentarz żywy lub uprawy należące do beneficjenta lub część tego inwentarza lub upraw;
d) wywłaszczenie całości lub dużej części gospodarstwa, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu złożenia wniosku;
e) śmierć beneficjenta;
f) długoterminowa niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu.
W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że na gruncie rozpoznawanej sprawy skarżący nie zgłaszał Kierownikowi BP ARiMR jakichkolwiek przypadków działania siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności w trybie art. 72 ust. 1 i 2 ustawy o Planie Strategicznym. Przytoczone wyżej przepisy nakazują beneficjentowi złożyć taki wniosek niezwłocznie po ich wystąpieniu.
Nie jest także zasadny zarzut braku obecności skarżącego podczas kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniu 15 kwietnia 2024 r. Protokół z tej kontroli został doręczony skarżącemu i mógł on do niego wnosić zastrzeżenia, czego jednak nie uczynił. Bez znaczenia dla oceny prawidłowości podjętego rozstrzygnięcia w sprawie są także kwestie związane z hodowlą zwierząt czy też dokonywaniem w określony sposób koszenia działek. Okoliczności te w żaden sposób nie podważają ustaleń o których była mowa na wstępie dokonanych podczas kontroli na miejscu w trakcie której stwierdzono określony stan działek uniemożliwiający otrzymanie do nich płatność.
W tym stanie rzeczy Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło