I SA/Rz 477/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Surmacz po rozpoznaniu w dniu 29 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. G o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia (...) maja 2010 r. Nr (...) (...) w przedmiocie umorzenia skarbowego postępowania kontrolnego za lata 2005 i 2006 - postanawia – oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. J. G. (skarżący) wezwany, w wykonaniu Zarządzenia Przewodniczącego Wydziału, do uiszczenia wpisu od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej opisaną w sentencji niniejszego postanowienia, zgłosił wniosek na formularzu PPF o zwolnienie od kosztów sądowych, uzasadniając go brakiem źródła utrzymania oraz jakichkolwiek oszczędności, a także kłopotami zdrowotnymi. Wyjaśnił, że z czworga jego dzieci troje są małoletni. Rodzina utrzymuje się z gospodarstwa rolnego o pow. 1,20 ha. Ponadto skarżący oświadczył, że żona rozpoczęła prowadzenie działalności gospodarczej, ale nie uzyskała jeszcze żadnych obrotów. Jako majątek skarżący wskazał dwa samochody: dostawczy marki Opel Movano o wartości 15.000 zł i Chrysler Town&Country o wartości jak podał 38.000 zł. Na jego zakup zaciągnął kredyt bankowy, który obecnie spłaca. Podał również, że pełnoletnia córka z tytułu umowy zlecenia osiąga miesięcznie dochód w wysokości 1800 zł. Wezwany, nadesłał kserokopie: zeznań podatkowych PIT-36 i PIT-38 za 2008 i 2009 r., PIT- 37 żony za 2009 r. oraz dwa wyciągi bankowe od 25 maja do 25 czerwca 2010 r. i od 26 czerwca do 25 lipca 2010 r.. Reprezentujący skarżącego pełnomocnik doradca podatkowy wyjaśnił, że jego mocodawca nie posiada na własność lokalu mieszkalnego, jego rodzina zamieszkuje w domu dorosłej córki, a on sam korzysta z lokalu kolegi w Opolu, dokąd zamierza się przeprowadzić. Środki na spłatę kredytu za zakupiony samochód uzyskuje z prac dorywczych oraz z kredytu przyznanego w ramach rachunku bankowego. Żona pobiera zasiłek rodzinny oraz opiekuńczy na niepełnosprawną córkę, której przyznano rentę chorobową. Wymaga ona także dalszej rehabilitacji, a to z kolei wiąże się z kosztami. Z uprawianego gospodarstwa rodzina czerpie pożytki w postaci płodów rolnych. Po analizie wniosku i dodatkowego oświadczenia dotyczącego stanu majątkowego i dochodów złożonego w wykonaniu art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 12709 ze zm.)- dalej zwanej P.p.s.a., referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy, a ten wniósł sprzeciw od tegoż rozstrzygnięcia. Sprzeciw wniesiony w ustawowym terminie wywołuje ten skutek, że orzeczenie referendarza traci moc. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Przepis art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. stanowi podstawę udzielenia prawa pomocy w zakresie określonym w złożonym wniosku. Zgodnie z jego brzmieniem przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym - a takim jest zwolnienie od kosztów sądowych, zgodnie z art. 245 § 3 P.p.s.a., następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Bez wątpienia, na co wskazuje orzecznictwo dotyczące instytucji prawa pomocy, na wnoszącym spoczywa obowiązek dowodzenia za pomocą wszelkich dostępnych środków swoich ograniczonych możliwości finansowych w partycypowaniu w kosztach postępowania sądowego, zaś ocena takiego wniosku powinna nastąpić po wnikliwej jego analizie i również po poddaniu okoliczności sprawy racjonalnej ocenie. We wniosku skarżący wyeksponował swoją sytuację jako niezwykle trudną. Sam nie posiada majątku ani w postaci nieruchomości ani jakichkolwiek oszczędności. Mieszka u córki, nosi się z zamiarem zmiany miejsca zamieszkania. Z oświadczenia nie wynika z jakich środków zaspokajane są potrzeby rodziny, skoro skarżący nie uzyskuje dochodów poza środkami z prac dorywczych, które jak oświadczył przeznacza na spłatę kredytu samochodowego, a żona z racji tego, że dopiero rozpoczęła działalność gospodarczą, nie uzyskuje jeszcze przychodów. Te wyjaśnienia wzbudzają wątpliwości, ponieważ skarżący na potwierdzenie tego, że nie prowadzi działalności nie przedłożył dokumentów (decyzji o wykreśleniu z Ewidencji Działalności Gospodarczej). W sprzeczności z takim oświadczeniem pozostają transakcje dokonywane za pośrednictwem banku, udokumentowane wyciągami bankowymi. Natomiast nadesłane zeznania podatkowe świadczą o niemałym rozmiarze prowadzonej działalności gospodarczej. Według nich w 2008 skarżący osiągnął 391.420,83 zł przychodu, w 2009 - 322.731,86 zł. W obu tych okresach rozliczeniowych wykazywał wysokie koszty uzyskania przychodów i w rezultacie rok 2008 zamknął stratą w wysokości 13.779,03 zł, a w 2009 odnotował minimalny dochód w kwocie 319,09 zł. Należy jednak mieć na uwadze, że takie wartości w ostatecznym rocznym rozliczeniu wynikają między innymi ze sposobu prowadzenia działalności gospodarczej, w tym podejmowanych decyzji co do ponoszonych kosztów uzyskania przychodów. Skarżący nie uprawdopodobnił, że żona nie uzyskuje przychodów (dochodów). Także oświadczenie zawarte w formularzu PPF o braku zasobów pieniężnych w postaci papierów wartościowych itp. w konfrontacji z analizą wyciągów z rachunku bankowego i przedłożonych deklaracji PIT-38 nie przesądza o braku możliwości ponoszenia kosztów sądowych (wpis od skargi 200 zł). Wątpliwości wzbudza również oświadczenie skarżącego odnośnie jego obciążeń kredytowych z tytułu zakupu samochodu. Z nadesłanych wyciągów bankowych z rachunku na nazwisko obojga małżonków wynika, że spłacane są zobowiązania kredytowe, ale nie odpowiadają one kwocie jaką oświadczył skarżący (1000 zł miesięcznie). Co do zaś przedłożonych wyciągów bankowych, to ich analiza, zdaniem Sądu, nie kwalifikuje skarżącego jako osoby wymagającej wsparcia w postaci przyznania prawa pomocy. W ramach rachunku przyznany został przez bank kredyt odnawialny w wysokości 7.000 zł. Z przedłożonych wyciągów wynika, że skarżący dysponował wolnymi środkami pieniężnymi w czasie, gdy zdecydował się na spór sądowy oraz wówczas, gdy został wezwany do uiszczenia kwoty 200 zł, ponieważ w okazanym rozliczeniu przepływów środków pieniężnych od 26 maja do 25 czerwca 2010 środki dostępne to 5.684,21 zł, w rozliczeniu od 26 czerwca do 25 lipca 2010 r. – 2.246,09 zł. Zatem skarżący dysponował kwotą konieczną do zainicjowania sporu przed sądem administracyjnym. Skoro skarżący posiada środki pieniężne w kwocie znacznie przewyższającej wpis od skargi, a dodać jeszcze należy, że inne koszty sądowe w tej sprawie, gdyby wystąpiły – nie przewyższyłyby jednorazowo tej kwoty, w sprawie działa pełnomocnik z wyboru – doradca podatkowy, to żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest nieusprawiedliwione. Konkludując, przyznanie prawa pomocy oznacza, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z kosztami postępowania, w tym przypadku z kosztami sądowymi. W takiej sytuacji sąd jako dysponent tychże de facto środków publicznych odpowiada za zasadność ich wydatkowania i ma nie tyle uprawnienie co obowiązek ustalenia, czy pomoc ta jest konieczna i zasadna. W przedmiotowej sprawie, zdaniem Sądu, sytuacja taka względem skarżącego nie zachodzi. Z tych przyczyn wniosek skarżącego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., należy oddalić.