I SA/Rz 479/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Grzegorz Panek Sędziowie WSA Tomasz Smoleń SO del. Jarosław Szaro /spr./ Protokolant ref. st. Eliza Kaplita-Wójcik po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 listopada 2012 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie umorzenia zaległości podatkowych z tytułu podatku od nieruchomości 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta z dnia [...] lutego 2012r. nr [...], 2) określa, że decyzje wymienione w pkt. 1) nie podlegają wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. Sygn. I SA/Rz 479/12 U Z A S A D N I EN I E Decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 233 § 2 w związku z art. 208 § 1 i art. 200 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania M.K. (dalej zwanej także skarżącą) uchyliło postanowienie Prezydenta Miasta P. z dnia [...] lutego nr [...] umarzające postępowanie w sprawie umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. Stan faktyczny sprawy na podstawie jej akt przedstawia się następująco: W dniu 27 grudnia 2011 r. do Urzędu Miejskiego w P. wpłynęło pismo M.K., skierowane do Prezydenta Miasta P., będące skargą na pracownika Wydziału Finansowego tego urzędu, w związku z zawiadomieniem o zajęciu świadczenia emerytalnego z tytułu zaległości w podatku od nieruchomości. Skarżąca podniosła w nim, że nie otrzymała decyzji ani też upomnienia do zapłaty podatku od nieruchomości za 2011r., a urząd zareagował zbyt pochopnie i naraził ją na koszty egzekucyjne, dlatego poprosiła o "umorzenie tego podatku i kosztów o ile nie można załatwić inaczej, czyli chcę zapłacić bez kosztów". Organ- Prezydent Miasta P., traktując pismo jako wniosek o ulgę, wezwał M.K. w celu spisania protokołu o stanie majątkowym. Z notatki zalegającej w aktach organu pierwszej instancji z dnia 6 lutego 2012 r. wynika, że zaległość podatkowa (I, II i III rata) wraz z kosztami upomnienia w łącznej kwocie 26,80 zł została przekazana przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. organowi podatkowemu, a w dniu 31 stycznia 2012 r. w kasie urzędu miejskiego zapłacono ostatnią ratę podatku od nieruchomości za 2011r. w kwocie 6 zł, w związku z czym podatek od nieruchomości za 2011 r. jest zapłacony. Na bazie takiej informacji postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] Prezydent Miasta P. umorzył postępowanie w sprawie umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości, uzasadniając swoje rozstrzygnięcie brakiem jednego z elementów materialnego stosunku prawnopodatkowego – zaległości podatkowej, przez co przedmiot postępowania przestał istnieć. W odwołaniu skarżąca ponownie podniosła, że nie otrzymała decyzji w sprawie wymiaru podatku ani upomnienia oraz przytoczyła okoliczności na które powoływała się w dotychczasowej korespondencji do organu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, rozpatrując odwołanie, decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] - jak brzmi jej sentencja – postanowiło uchylić "decyzję Prezydenta Miasta P. z [...] lutego 2012 r. nr [...] i przekazać sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania", wskazując na uchybienia proceduralne, tj. brak wyznaczenia stronie siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego (art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej) oraz brak przekonywującego uzasadnienia (art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej). W skardze na powyższą decyzję M.K. powtórzyła zarzuty stawiane organowi podatkowemu w odwołaniu i wyjaśniła, że jej intencją nie było uchylanie się od płacenia podatku i jego umorzenie, pomimo, że tego rodzaju stwierdzenie znalazło się w piśmie do prezydenta, ale umorzenie sprawy. Skarżąca podniosła, że chciała uregulować podatek w wysokości 18 zł (wyegzekwowana kwota). Zakwestionowała także sposób doręczenia decyzji, na który powoływał się organ pierwszej instancji i zarzuciła, że postępowanie toczyło się bez jej wiedzy. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. W trakcie procedowania w sprawie organy podatkowe naruszyły przepisy prawa procesowego, co miało istotny wpływ na treść wydanych decyzji. Przepisy postępowania podatkowego zawarte w ordynacji podatkowej w sposób wyczerpujący regulują kwestie wnoszenia podań przez podatników do organów podatkowych w art. 168 i nast. Zawierają wskazania jakie elementy powinny zostać zawarte w podaniu i jakie są powinności organów w przypadku , gdy podanie tych elementów nie zawiera , bądź też istnieją wątpliwości co do treści złożonego podania. I tak przepis art. 168 § 2 ordynacji podatkowej wskazuje ,że podanie powinno zawierać treść żądania, wskazanie osoby, od której pochodzi, oraz jej adresu (miejsca zamieszkania lub pobytu, siedziby albo miejsca prowadzenia działalności), a także czynić zadość innym wymogom ustalonym w przepisach szczególnych Elementy te są niezbędne do tego aby organ podatkowy mógł w sposób prawidłowy rozpatrzyć a następnie rozstrzygnąć sprawę. Określają one bowiem, kto jest stroną, co jest przedmiotem żądania strony. Dla prawidłowego zakwalifikowania podania strony konieczne jest dokładne ustalenie przedmiotu wniesionego pisma i żądania jakie strona w nim zawarła. Determinuje to bowiem przebieg postępowania co do organu jaki powinien je prowadzić, trybu postępowania w jakim powinno się rozpoznać podanie , czy wreszcie rozstrzygnięcia jakie musi zostać wydane , by żądanie strony zostało załatwione ( pozytywnie lub negatywnie). Organ musi zatem w sposób bardzo wnikliwy i precyzyjny po wpłynięciu podania do urzędu dokonać oceny treści i zakresu żądania zawartego w tym piśmie. W przypadku , gdy nie zostało ono w sposób wystarczający sprecyzowane , co przecież zdarza się bardzo często , zwłaszcza w sytuacji gdy wnoszącym podanie jest nie-prawnik powinien poprzez stosowne zwrócenie się do osoby wnoszącej doprowadzić do takiego jego sprecyzowania, aby rozumienie go przez organ i przedmiot zapadłego rozstrzygnięcia były zgodne z tym czego dotyczyło żądanie wnoszącego. Zakres żądania (wniosku) strony winien być bowiem oceniany i rozpatrywany przez organy podatkowe zgodnie z sensem i racją pisma zawierającego tenże wniosek, a nie na podstawie tytułu nadanego mu przez stronę. ( por. wyrok NSA z dnia 11 października 2002 r., I SA/Łd 1136/01, zob. też Piotr Pietrasz Komentarz do Ordynacji podatkowej LEX 2011 – serwis prawniczy Lex – do art. 168). Do takiego postępowania zobowiązują organy podatkowe zasady postępowania podatkowego ustalone w art. 121 i 122 ordynacji. Postępowanie to musi być bowiem prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów państwa, jak także organy powinny ustalić w sposób szczegółowy stan faktyczny w skład którego to zakresu będzie wchodziło również ustalenie w sposób precyzyjny treści żądania strony. Należy pamiętać także o wynikającej z treści art.125 § 1 ordynacji regule wnikliwego działania organów podatkowych. Wszystkie powyżej przedstawione argumenty wskazują ,że po wniesieniu podania przez skarżącą M.K. organ podatkowy, do którego zostało ono wniesione powinien w sposób dokładny i wnikliwy rozważyć jakie jest rzeczywiste żądanie wnoszącej , jakie rozstrzygniecie organów podatkowych chce ona uzyskać poprzez złożenie przedmiotowego podania. Kwestia ta jest tym istotniejsza ,że skarżąca występuje bez pomocy prawnej , nie ma wykształcenia prawniczego i możliwe jest ,że swoich żądań nie będzie formułowała w sposób wystarczająco precyzyjny., W takich okolicznościach organ podatkowy powinien poprzez zwrócenie się do wnoszącej z pismem powinien wyjaśnić treść żądania strony, czyli ustalić w jakim zakresie rozstrzygnięcie chce ona uzyskać. Pismo skarżącej początkowo wniesione do organu (prezydent Miasta P.) było wieloznaczne i można było je potraktować jako wniosek o ulgę w spłacie podatku, ale również jako wniosek umorzenie kosztów postępowania egzekucyjnego. Prawidłowym postępowaniem w takiej sytuacji byłoby wyjaśnienie o jakie rozstrzygnięcie podatniczce "chodzi" zwłaszcza ,że do podejmowania decyzji każdym z tych trybów właściwym jest inny organ. Zamiast wyjaśnienia tej kwestii organ podatkowy potraktował pismo jako żądanie umorzenia podatku i procedował w trybie art. 67 a i nast. ordynacji. Jak wynika z pisma podatniczki wniesionego przy zainicjowaniu postępowania a także pism następnych jej celem nie było kwestionowanie zasadności zapłaty podatku , której to płatności dokonała , ale nie chciała ona ponosić kosztów postępowania egzekucyjnego , które w jej ocenie było bezprawne i wynikało z niezachowania jej praw przy doręczaniu decyzji. Nie wdając się w ocenę zasadności przedstawianych przez podatniczkę argumentów , gdyż do tego Sąd Administracyjny w niniejszym postępowaniu nie jest uprawniony należy wskazać ,że pismo podatniczki inicjujące postępowanie powinno zostać zakwalifikowane z uwzględnieniem tej jego części, w której odnosi się ona do niezasadnych jej zdaniem kosztów postępowania egzekucyjnego. W tym zakresie upatruje ona bowiem bezprawności działania organów podatkowych i z poniesieniem tych kosztów skarżąca się nie zgadza. Uważa ,że powinny zostać one poniesione przez Urząd. Błędne rozpatrzenie podania , w niewłaściwym trybie , oraz co do żądania które w istocie nie było istotą wniesionego pisma wskazuje na naruszenie przez organy podatkowe przepisów prawa procesowego. W tych okolicznościach obie decyzje musiały ulec uchyleniu. Faktem jest ,że przedmiotem zaskarżenia była kasatoryjna decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. , jednak jako podstawę rozstrzygnięcia podawała ona zupełnie inne (niewątpliwie słuszne) powody. Akceptacja dla tylko takich powodów uchylenia zaskarżonej decyzji przez SKO w P. powodowałaby inny zakres rozpoznania przedmiotowego podania w trakcie ponownego badania sprawy przez organ. Dlatego też Sąd Administracyjny nie mógł wydąć wyroku o innej treści. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji ustali w sposób nie budzący wątpliwości treść żądania podatniczki zawartą w piśmie z dnia 19 stycznia 2012 r. i podanie to podda właściwej procedurze , zgodnej z żądaniem jakie podatniczka złożyła, a które jak wynika z dostępnych w chwili wydawania rozstrzygnięcia przez Sąd dokumentów dotyczy kosztów postępowania egzekucyjnego. W tym bowiem zakresie zastosowanie będą miały przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( tj. Dz.U. z 2005 r. nr 229 poz. 1954 z zm.) dalej upea, ujęte w art. 64 e i nast. W pierwszej kolejności przedmiotem rozważań organu będą musiały być kwestie właściwości rzeczowej do rozstrzygnięcia podania. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił zaskarżoną decyzje i decyzje ją poprzedzającą na mocy art. 145 § 1 pkt. 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U., 201 2 poz. 270 t.j.) dalej ppsa. Orzeczenie zawarte w pkt. 2 znajduje swoje uzasadnienie w treści przepisu art. 152 ppsa.