I SA/Rz 479/17
WyrokWSA w Rzeszowie2017-09-12
Skład orzekający: Grzegorz Panek, Kazimierz Włoch, Jacek Boratyn
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy stwierdzenie braku koszenia i obecność ugoru na działce rolnej, w połączeniu z wykarczowanymi drzewami i zakrzaczeniami, stanowi podstawę do uznania, że rolnik nie zachował trwałego użytku zielonego w rozumieniu przepisów o płatnościach rolnośrodowiskowych, co skutkuje zmniejszeniem przyznanej płatności?Ratio decidendi
Stwierdzenie braku koszenia, obecność ugoru, wykarczowane drzewa i zakrzaczenia na działce rolnej stanowią uchybienie zobowiązaniu rolnośrodowiskowemu, które powinno skutkować zmniejszeniem płatności zgodnie z załącznikiem nr 7 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Jednakże, samo w sobie nie jest podstawą do uznania, że rolnik nie zachował trwałego użytku zielonego. Brak definicji 'ugoru' w kontekście kontroli terenowej uniemożliwia jednoznaczne stwierdzenie niezachowania trwałego użytku zielonego.Stan faktyczny
Skarżąca E.S. wniosła o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej. W trakcie kontroli stwierdzono nieprawidłowości dotyczące powierzchni trwałych użytków zielonych na działce ewidencyjnej nr [...]. Organ I instancji przyznał płatność w pomniejszonej wysokości, a organ II instancji utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżąca kwestionowała ustalenia organów, wskazując na sprzeczność ze stanem faktycznym i zasadami sprawiedliwości społecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę, jednak Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na błędną wykładnię przepisów.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącej E. S. kwotę 697 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Grzegorz Panek / spr./ Sędzia WSA Kazimierz Włoch Asesor WSA Jacek Boratyn Protokolant sekr. sąd. Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2017 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na 2013 rok 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...], 2) zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącej E. S. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną decyzją Dyrektor [...] Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Oddział Regionalny w R. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...] dotyczącej przyznania E. S. (dalej: skarżącej) płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości.
Wnioskiem z dnia [...] maja 2013 r. skarżąca zwróciła się o przyznanie m. in. płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013). W formularzu: "Deklaracja pakietów rolno-środowiskowych w ramach PROW 2007-2013 w roku 2013", zadeklarowała realizację: Pakietu nr 2 - Rolnictwo ekologiczne, i w jego ramach: Wariant nr 2.2 - Uprawy rolnicze (w okresie przestawiania) na powierzchni 3,96 ha; Wariant nr 2.6 - Uprawy warzywne (w okresie przestawiania) na powierzchni 0,41 ha; Wariant nr 2.10 - Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) na powierzchni 1,11 ha; Pakietu nr 4 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000, i w jego ramach: Wariant nr 4.1 - ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchni 8,23 ha.
W trakcie kontroli administracyjnej stwierdzono, że powierzchnia uprawniona do płatności w ramach Pakietu 4 jest mniejsza niż zadeklarowana we wniosku na 2013 r.
Pełnomocnik skarżącej zwrócił się do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z prośbą o zweryfikowanie powierzchni PEG na działce ewidencyjnej nr [...]. Oświadczył, że "powierzchnia PEG na powyższej działce nie uległa zmianie, a widoczne zakrzaczenia zostały usunięte".
W dniu 26 marca 2014 r. przeprowadzono wizytację terenową na działce ewidencyjnej nr [...] podczas której ustalono powierzchnię PEG dla działki rolnej Ł - 1,03 ha oraz dla działki rolnej ŁŁ - 0,23 ha. Na działce stwierdzono: ugór, brak koszenia oraz pozostałości po karczowaniu - pozostawiono wycięte siewki drzew.
Po zapoznaniu się z raportem z wizytacji, pełnomocnik skarżącej oświadczył, że "późne koszenie, mocniejsza konkurencja roślin gorszej jakości w stosunku do tych bardziej pożądanych, częściowe niekoszenie oraz wpływ chwastów rosnących na działkach sąsiednich wpływa na stopień degradacji tej działki jako łąki."
Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. (Kierownik Biura Powiatowego ARiMR) decyzją z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...] przyznał płatność z tytułu realizowanych wariantów w następujący sposób: Płatność w ramach Pakietu 2: Rolnictwo ekologiczne i w jego ramach: Wariant 2.2 - Uprawy rolnicze (w okresie przestawiania) - do powierzchni 3,96 ha w kwocie 2.661,12 zł. po uwzględnieniu zmniejszenia płatności o kwotę 665,28 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości. Wariant nr 2.6 - Uprawy warzywne (w okresie przestawiania) - do powierzchni 0,41 ha w kwocie 508,40 zł po uwzględnieniu zmniejszenia płatności o kwotę 127,10 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości. Wariant nr 2.10 - Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) - do powierzchni 1,11 ha w kwocie 1.598,40 zł po uwzględnieniu zmniejszenia płatności o kwotę 399,60 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości. Płatność w ramach Pakietu nr 4: Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000, i w jego ramach: Wariant nr 4.1 - ochrona siedliska lęgowych ptaków - do powierzchni 6,97 ha w kwocie 4.272,00 zł po uwzględnieniu zmniejszenia płatności o kwotę 4.092,00 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości. Łącznie przyznana kwota płatności to 9.039,92 zł.
Po rozpoznaniu odwołania Dyrektor [...] Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Oddział Regionalny w R. (Dyrektor Oddziału ARiMR) decyzją z dnia [...] października 2014 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną.
Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał m. in.: art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r. Nr 98, poz. 634 ze zm.), art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267) - dalej w skrócie k.p.a., § 2 ust. 1, § 4 ust 1 pkt. 4, ust 2 pkt. 1, § 5 ust. 1, § 18 ust 1 pkt 1, § 12 ust. 4, § 38 ust. 8 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361 ze zm.) - dalej określanego jako rozporządzenie rolnośrodowiskowe oraz załącznik nr 3 do wyżej wymienionego rozporządzenia (Dz. U. z 2009 r. Nr 33, poz. 262 ze zm.), art. 21, art. 31 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2013 r., poz. 173) - dalej określana jako ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, art. 10 ust. 1 i 2, art. 11 ust. 1 i 3, art. 16 ust. 3 i 5 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 roku ustanawiające szczegółowe zasady wykonywania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. UE L 25 z 28.01.2011 r. str. 8 ze zm.)- dalej określane jako Rozporządzenie Komisji nr 65/2011, art. 15 ust 1 Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE L 30/16 z 31 stycznia 2009 r.) - określanego dalej jako Rozporządzenie Nr 73/2009.
Organ odwoławczy zgodził się ze stanowiskiem organu I instancji, że skarżąca nie wywiązała się z zobowiązania rolnośrodowiskowego, tj. nie zachowała trwałych użytków zielonych zadeklarowanych w ramach wariantu 4.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków, co zostało stwierdzone w trakcie przeprowadzonej wizytacji terenowej, podczas której na działce ewidencyjnej nr [...] ujawniono ugór, brak koszenia oraz pozostałości po karczowaniu - pozostawiono wycięte siewki drzew. Na podstawie dokumentacji fotograficznej sporządzonej podczas wizytacji terenowej organ odwoławczy stwierdził, że działka ewidencyjna nr [...] nie była użytkowana rolniczo od dłuższego czasu, karczowanie drzew i usuwanie zakrzaczeń dowodzi natomiast tego, że działka jest przywracana do użytkowania rolniczego.
Wobec powyższego organ stwierdził, że skarżąca na działkach rolnych Ł, ŁŁ położonych na działce ewidencyjnej nr [...] nie realizuje wynikającego z § 4 ust. 2 pkt 1 Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361, dalej rozporządzenie rolnośrodowiskowe) obowiązku zachowania występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1120/2009 z dnia 29 października 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady ( WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316/65 z 2 grudnia 2009 r. dalej: rozporządzenie nr 1120/2009), pomimo tego, że składając wniosek o przyznanie płatności w sekcji IX wniosku "Oświadczenia i zobowiązania" oświadczyła, że znane są jej zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności oraz, że jest świadoma konsekwencji niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji programu rolnośrodowiskowego. Skarżąca nie przedłożyła również żadnych dowodów, które mogłyby zakwestionować ustalony przez organ stan faktyczny pomimo tego, że na podstawie art. 21 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r., poz.173) spoczywał na niej obowiązek udowodnienia faktów, z których wywodzi skutki prawne.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skarżąca wskazała, że zaskarża decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. w części dotyczącej działek rolnych Ł, ŁŁ nr ewidencyjny [...] położonych w miejscowości D., gmina S., powiat P., jako sprzeczną ze stanem faktycznym i zasadami sprawiedliwości społecznej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że przyczyną zmniejszenia płatności nie jest przedeklarowanie powierzchni, ale niezachowanie trwałych użytków zielonych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalając skargę wyrokiem z dnia 17 lutego 2015 r. na wstępie podkreślił, że zgodnie z § 12 ust. 4 pkt 1 lit. b rozporządzenia rolnośrodowiskowego w przypadku pakietów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 4 i 5 płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako trwałe użytki zielone, na których występują zbiorowiska roślinne wykazujące cechy jednostek fitosocjologicznych i siedlisk przyrodniczych wymienione w ust. 2 pkt 2-9 załącznika nr 4 do rozporządzenia - w przypadku wariantu drugiego, trzeciego, czwartego, piątego, szóstego, siódmego, ósmego i dziewiątego tych pakietów.
Zgodnie z § 4 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego: rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe zachowuje występujące w gospodarstwie rolnym i określone w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałe użytki zielone w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 1120/2009, oraz elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, tworzące ostoje dzikiej przyrody. Ponadto przez trwały użytek zielony, zgodnie z art. 2 lit. c rozporządzenia 1120/2009 należy rozumieć grunt wykorzystywany w sposób ciągły (przez przynajmniej pięć lat wstecz) do uprawy bylin paszowych, zarówno uprawnych (siewnych), jak również zasianych naturalnie, nie włączony do systemu płodozmianu w gospodarstwie.
Mając na uwadze przedstawione regulacje przez "nie zachowanie któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo" należy rozumieć, zdaniem Sądu, dokonanie zmiany uprawy lub zniszczenie uprawy dotychczasowej, w wyniku którego grunt nie będzie już zajęty pod uprawę traw lub innych upraw roślin zielonych, ewentualnie nie będzie już gruntem nieużytkowanym rolniczo. Takie rozumienie przywołanych zapisów uwzględnia cel analizowanej regulacji, jakim jest zachowanie gruntów stanowiących trwałe użytki zielone oraz zajętych pod elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo.
WSA porównując opis trwałych użytków zielnych, zamieszczony w planie działalności rolno środowiskowej, ze stanem stwierdzonym podczas kontroli uznał, że skarżąca swoim działaniem nie zmierza do ich zachowania. Brak koszenia i ugór, a także czynności karczowania przeczą temu. Ze zgromadzonej dokumentacji fotograficznej wynika, że skarżąca pomimo zadeklarowania w programie rolnośrodowiskowym obowiązku koszenia nie wywiązywała się z niego - zdjęcia: 140 i 180, ponadto na zdjęciu nr 157 widoczne są ślady po karczowaniu. Dokonane ustalenia podczas wizytacji terenowej wskazują, że działka ewidencyjna nr [...] nie była użytkowana rolniczo od dłuższego czasu. Podejmowane zaś działania na tej działce jak karczowanie i usuwanie zadrzewień świadczą o tym, że jej powierzchnia jest przywracana do użytkowania rolniczego.
Sąd I instancji zauważył, że skarżąca nie przedstawiła dowodów przeczących tym ustaleniom, pomimo obowiązku spoczywającego na niej zgodnie z art. 21 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Takim dowodem nie mogą być jej twierdzenia, że złożone na przedmiotowej działce gałęzie pochodzą z prac na innych działkach, czy też, że dotyczą obszaru zwiększenia. Jak wynika z akt sprawy, skarżąca faktycznie dokonała zwiększenia działki deklarowanej w wariancie 2,2 z czego później się wycofała. Zwiększenie dotyczyło powierzchni działki nr ewidencyjny [...] o powierzchni 1,45 ha. Ze zdjęć nie wynika jednak by działka ta była położona w pobliżu działki nr [...], tak by móc powziąć wątpliwość, czy stwierdzone nieprawidłowości dotyczą działki [...] czy [...].
Zdaniem WSA brak było również podstaw do podważenia wyników przeprowadzonej przez organ kontroli na miejscu. Wbrew zarzutom skarżącej niepowiadomienie jej o terminie przeprowadzenia kontroli nie stanowiło uchybienia organu. Na raporcie weryfikacji zamieszczono adnotację: "Rolnik nie był powiadomiony o kontroli. Powiadomienie o kontroli zagrażałoby celowi kontroli". Przepisy unijne nakazują natomiast sporządzić z kontroli na miejscu sprawozdanie i doręczyć je kontrolowanemu rolnikowi, któremu w związku z doręczeniem przysługują odpowiednie uprawnienia. Powyższym obowiązkom organ uczynił zadość.
Sąd I instancji odnosząc się do podnoszonych w skardze argumentów, że w stosunku do działki [...] przewidziane są duże restrykcje, w tym wymóg jednorazowego koszenia w terminie jesiennym od 1 sierpnia do 30 września każdego roku, zakaz wykonywania zabiegów agrotechnicznych w okresie całego sezonu wegetacji roślin, oraz pozostawienie nieskoszonej powierzchni co roku 5 do 10 % działki rolnej, wskazał, że wymogi te dotyczą wyłącznie działek przeznaczonych w planie rolnośrodowiskowym do Pakietu 5 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 (załącznik nr 3 do rozporządzenia z 2013 r.), których przedmiotowy wniosek nie obejmował. Rozporządzenie nie przewiduje zaś takich restrykcji do objętego wnioskiem Pakietu nr 4 Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000.
WSA stwierdził, ze organy prawidłowo ustaliły wysokość płatności w Pakiecie 4 na podstawie § 18 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego w zw. z art. 16 ust. 3 i 4 rozporządzenia Komisji ( UE) nr 65/2011. Niezachowanie zaś określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo spowodowało, zgodnie z § 38 ust. 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, przyznanie płatności w pozostałym zakresie w wysokości zmniejszonej o 20% w roku, w którym zostało stwierdzone takie uchybienie.
Skarżąca w skardze kasacyjnej od powyższego wyroku wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej wyrokiem z dnia 11 maja 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 17 lutego 2015 r., sygn. akt I SA/Rz 1099/14 w sprawie ze skargi na decyzje Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji w Rzeszowie z dnia [...] października 2014 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie oraz rozstrzygnął w przedmiocie kosztów postępowania kasacyjnego.
W uzasadnieniu swojego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał między innymi, że wymogi jakie musi spełnić rolnik realizując poszczególne pakiety i warianty zobowiązania rolnośrodowiskowego zostały określone w załączniku nr 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego, natomiast zasady zmniejszeń płatności rolnośrodowiskowej dokonywanych w ramach pakietów lub wariantów określa załącznik nr 7 do rozporządzenia.
W załączniku nr 7 określone zostały rodzaje uchybień, których popełnienie w realizowaniu zobowiązania rolnośrodowiskowego powoduje konkretne ustalone procentowo zmniejszenia płatności. Zmniejszenia takie przewidziane zostały również dla wariantu 4.1 (realizowanego przez skarżącą m.in. na działkach Ł i ŁŁ). Uchybienia, za które przewidziano zmniejszenia płatności, to przykładowo niewykoszenie lub wykoszenie w nieodpowiednim terminie, wykoszenie całej powierzchni, zastosowanie niewłaściwej techniki koszenia, niezłożenie ściętej biomasy na łące w stogi lub jej nieusunięcie w odpowiednim terminie.
W przepisach rozporządzenia rolnośrodowiskowego przewidziano również sankcję za niezachowanie trwałych użytków zielonych (§ 38 ust. 8).
Taka konstrukcja zmniejszania płatności i nałożenia sankcji wskazuje, że nieprzeprowadzanie określonych przepisami zabiegów agrotechnicznych nie może być utożsamiane z niezachowaniem trwałych użytków zielonych.
Z przyjętego przez Sąd I instancji i niezakwestionowanego skutecznie w skardze kasacyjnej stanu faktycznego wynika, że na działkach Ł i ŁŁ stwierdzono brak koszenia, wykarczowane drzewa i zakrzaczenia oraz ugór, co w ocenie Sądu I instancji pozwala na przyjęcie, że skarżąca zmierza do niezachowania trwałych użytków zielonych.
Powyższe ustalenia były podstawą do stwierdzenia przez Sąd I instancji, że skarżąca nie realizuje wynikającego z § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego obowiązku zachowania występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i zaakceptowania przyjętej przez organy orzekające okoliczności niezachowania przez skarżącą trwałych użytków zielonych na działkach Ł i ŁŁ.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego ustalony w sprawie stan faktyczny nie dawał podstaw do zajęcia takiego stanowiska. Po pierwsze fakt nieskoszenia działki stanowi niewątpliwie naruszenie obowiązku wynikającego z zobowiązania rolnośrodowiskowego w ramach wariantu 4.1. Jest to jednak uchybienie powodujące określone w załączniku nr 7 zmniejszenie płatności, a nie podstawa do uznania, że nie zachowano trwałego użytku zielonego. Ponadto brak sprecyzowania co przeprowadzający weryfikację terenową, organy ARiMR oraz Sąd I instancji rozumieją przez "ugór", nie można przyjąć, że ustalony stan faktyczny pozwalał na stwierdzenie, że na działkach Ł i ŁŁ doszło do niezachowania trwałych użytków zielonych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności należy wskazać, że Sąd rozpoznając sprawę ponownie jest związany treścią art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) - dalej p.p.s.a.
Zgodnie z tym przepisem Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Konsekwencją tej zasady jest treść przepisu art. 190 ust. 2 p.p.s.a. zgodnie z którym, nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną przez Naczelny Sąd Administracyjny. Powyższe unormowanie oznacza, że Sąd, który rozpoznaje sprawę ponownie, nie ma prawnej możliwości, aby dokonywać interpretacji przepisów prawa sprzecznej z wykładnią, jaka została zawarta w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, uchylającego zaskarżone orzeczenie Sądu I instancji. Z tego też względu stanowisko i wywody Sądu, dotyczące prawidłowego rozumienia przepisów prawa, mających zastosowanie w konkretnej sprawie, powinny być w sposób ścisły zgodne z poglądami, jakie wyraził w tym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd I instancji nie ma więc w takiej sytuacji procesowej pełnej swobody przy wydawaniu nowego orzeczenia.
Sytuacja związania Sądu I instancji wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny zachodzi w niniejszej sprawie z uwagi na wydanie przez Sąd kasacyjny wspomnianego już wcześniej wyroku z dnia 11 maja 2017 r., sygn. akt II GSK 2471/15. Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił stanowiska Sądu I instancji co do uznania, że fakt nieskoszenia działki oznacza naruszenie obowiązku wynikającego z zobowiązania rolnośrodowiskowego w ramach wariantu 4.1. stanowiące podstawę do uznania, że nie zachowano trwałego użytku zielonego. W ocenie NSA jest to uchybienie powodujące określone w załączniku nr 7 zmniejszenie płatności, a nie podstawa do uznania, że nie zachowano trwałego użytku zielonego. Ponadto NSA zwrócił również uwagę na posłużenie się w "Raporcie z weryfikacji w terenie powierzchni PEG", która to weryfikacja terenowa miała miejsce dnia 26 marca 2014 r. na działce ewidencyjnej nr [...], określeniem "ugór", które to określenie bez zdefiniowania zostało powtórzone w decyzjach administracyjnych i przez WSA. Bez sprecyzowania co przeprowadzający weryfikację terenową, organy ARiMR oraz Sąd I instancji rozumieją przez "ugór", nie można przyjąć, że ustalony stan faktyczny pozwalał na stwierdzenie, że na działkach Ł i ŁŁ doszło do niezachowania trwałych użytków zielonych.
Uwzględniając zatem to stanowisko należało uznać, że wydane w sprawie decyzje są nieprawidłowe. W konsekwencji należało je uchylić. Ponownie rozpoznając sprawę organy winny uwzględnić powyżej zaprezentowane stanowisko.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji, eliminując z obrotu prawnego zarówno zaskarżoną decyzję jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, w równej mierze dotkniętą stwierdzonymi uchybieniami.
Na zasądzoną kwotę kosztów postępowania sądowego składają się: wpis od skargi w wysokości 200,00 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17,00 zł, wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 480,00zł - na podstawie § 14 ust.1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło