I SA/Rz 48/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Małgorzata Futera po rozpoznaniu w dniu15 marca 2012r., w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym wniosku I.P. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za grudzień 2005 r. - postanawia – odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. Skarżąc decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, opisaną w sentencji niniejszego postanowienia, I.P. (dalej: skarżąca) wniosła równocześnie o częściowe zwolnienie jej od kosztów sądowych, argumentując wniosek tym, że wraz z dwójką dzieci w wieku szkolnym pozostaje na utrzymaniu męża, który bez uszczerbku dla siebie i rodziny nie jest w stanie ponieść niezbędnych kosztów przedmiotowego postępowania sądowego, nadmieniając także, iż zostały przez nią wniesione w sumie cztery skargi w przedmiocie podatku od towarów i usług. Skarżąca nie zadeklarowała żadnego majątku; wyjaśniła natomiast, że jej rodzina mieszka w mieszkaniu lokatorskim, jako obciążenia wykazała kredyt na zakup samochodu marki Opel Insygnia (1441,79 zł miesięcznie), koszty utrzymania mieszkania w skali każdego miesiąca to czynsz – 550 zł, opłaty za gaz i energię elektryczną – 300 zł i 150 zł (kserokopie składników tych kosztów dołączono do skargi), koszty wyżywienia ok. 1000 zł. Skarżąca zadeklarowała, że dochody męża z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wynoszą ok. 4000 zł miesięcznie. Na wezwanie o dodatkowe oświadczenie o stanie majątkowym i możliwościach płatniczych, skierowane w ramach uzupełniającego postępowania wyjaśniającego, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)- zwanej dalej P.p.s.a., skarżąca nadesłała wyciągi z rachunków bankowych i kart kredytowych oraz dokumentację finansową prowadzonej przez męża działalności gospodarczej, tj. zeznanie o wysokości uzyskanego przychodu za 2010 i 2011 r. PIT-28 i kwartalne deklaracje dla podatku od towarów i usług za 2010 i 2011 r. (całość materiału przy aktach o sygn. I SA/Rz 45/12). Rozpoznając wniosek skarżącej zważono, co następuje: Z treści art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 P.p.s.a. wynika, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym – o co wnosi skarżąca – następuje gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W postępowaniu o przyznanie prawa pomocy strona skarżąca powinna przedstawić argumentację, która potwierdzałaby niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie tych kosztów. Powołane powyżej przepisy są bowiem odstępstwem od przewidzianej w art. 199 P.p.s.a. zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie i mogą mieć zastosowanie w wyjątkowych sytuacjach, w których na skutek zapłaty należnych kosztów nastąpiłoby zachwianie sytuacji materialnej, powodujące brak zapewnienia stronie skarżącej i jej rodzinie koniecznych środków codziennego utrzymania. Dodać należy także, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy rozpatrywana jest z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych jakie strona musi ponieść w tym konkretnym postępowaniu sądowym i jej możliwości finansowych. Żądanie skarżącej częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, którego różne warianty dopuszczalnych rozstrzygnięć w tej materii opisuje art. 245 § 3 i 4 P.p.s.a., nie ma - zdaniem rozpoznającego wniosek - uzasadnionych podstaw w zebranym materiale odnośnie sytuacji finansowej wnioskodawczyni. Bezsprzecznie przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego są cztery decyzje, określających zobowiązanie w podatku od towarów i usług za wskazane w nich okresy rozliczeniowe. Zasada nakazująca pobieranie od jednego pisma wszczynającego postępowanie w sprawie jednego wpisu (stałego lub stosunkowego) również nie budzi wątpliwości, ponieważ zaskarżony akt rozstrzyga jedną sprawę w znaczeniu materialnoprawnym. Poza sporem pozostaje także i to, że skargi te podlegają wpisowi stosunkowemu zgodnie z treścią art. 231 P.p.s.a., a wpis ten zależy od wysokości należności pieniężnej objętej zaskarżonym aktem, co z kolei znajduje potwierdzenie w § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Uwzględniwszy zatem wskazane przez pełnomocnika kwoty przedmiotu zaskarżenia, wpisy od skarg będą wynosić odpowiednio: 277 zł, 527 zł, 400 zł, 212 zł, tj. łącznie: 1.416 zł i taka kwota obciążenia budżetu domowego została wzięta pod uwagę w rozważaniach nad przesłankami ustawowymi przyznania prawa pomocy w stosunku do skarżącej. Według nadesłanych dokumentów mąż skarżącej, utrzymujący rodzinę, prowadzi działalność gospodarczą w zakresie handlu i usług gastronomicznych, opodatkowaną ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych (3% i 8,5%). Według PIT-28 za 2010 jego przychody z działalności wyniosły ogółem 223.980,30 zł, a kwota należnego ryczałtu – 4.534 zł, zaś za 2011r. odpowiednio: 251.939,36 zł i 5301 zł. Jest on podatnikiem podatku od towarów i usług. Z analizy deklaracji VAT-7K (kwartalnych) za 2011 r. dla tego podatku wynika, że nabycie towarów i usług wynosiło: 60.631 zł, 56.090 zł, 67.310 zł, 54.040 zł.. Z uwagi jednak na swoisty charakter ryczałtowych form opodatkowania, weryfikacja oświadczonej kwoty dochodów (ok. 4000 zł miesięcznie) możliwa byłaby w sytuacji, gdyby nadesłano remanent towarów handlowych BZ 2010 i BZ 2011. Na uwadze mieć należy to, że zryczałtowane formy opodatkowania mają to do siebie, że mogą prowadzić do obniżenia efektywnej stawki podatkowej, a tym samym korzyści dla podatnika. Kwota ta co prawda pokrywa wyszczególnione we wniosku stałe wydatki rodziny (1441,79 zł – rata kredytowa, czynsz – 550 zł, energia i gaz ok. 450 zł, wyżywienie – 1000 zł), ale lista ta wydaje się nie być pełna, choćby dlatego, że nie wyszczególnia jakichkolwiek kosztów związanych np. z wydatkami szkolnymi dla dzieci, wydatkami na ubrania, środki higieny, kulturę. Nie można przecież założyć, że takowe nie są ponoszone, ani że ich wysokość jest bilansowana przez różnicę pomiędzy comiesięcznymi wydatkami a oświadczoną kwotą dochodów i że nie występują jakiekolwiek wydatki okazjonalne czy nadzwyczajne, a niezbędne. Wydatki związane z opłatami z tytułu ubezpieczenia społecznego (ok. 850 zł), podatków (ok. 550 zł), które wskazała skarżąca, czy też internetu (120 zł/mies.), użytkowania samochodu (787,72 zł, 577,23 zł, 525,21 zł- koszty tylko paliwa według płatności kartą), opłatami dla PGE w P. – 610 zł, gdzie mąż skarżącej prowadzi działalność, należałoby zakwalifikować do kosztów działalności gospodarczej. Przede wszystkim jednak nie można zgodzić się ze skarżącą, analizując wyciągi z rachunków bankowych i kart kredytowych, że ciężar poniesienia koniecznych kosztów sądowych wpłynie negatywnie na poziom egzystencji skarżącej i jej rodziny. Interpretacji przedłożonych wyciągów za listopad, grudzień 2011 i styczeń 2012 r. z rachunku bankowego męża skarżącej, używanego w działalności gospodarczej, jako dostarczających najistotniejszych informacji (na koncie osobistym małżonków za okres od 8 września do 7 listopada 2011 r. nie odnotowano praktycznie żadnych operacji oraz środków pieniężnych), nie można dokonywać z uwzględnieniem wyłącznie salda końcowego tego rachunku: listopad 2011 – 223,53 zł, grudzień 2011 – 508,26 zł, styczeń 2012 – 2.861,56 zł, ale ze zwróceniem uwagi na przeprowadzane na nim operacje finansowe. W listopadzie 2011 dokonano wpłat na ten rachunek na kwotę 31.267,73 zł, wypłacono zaś 37.689,31 zł, przy czym saldo początkowe na rachunku wynosiło 6.677, 01 zł. W grudniu 2011 dokonano wpłat na ten rachunek na kwotę 28.924,06 zł, wypłacono 28.639,33 zł. W styczniu 2012 r. dokonano wpłat na kwotę 15.540,76 zł, wypłacono 13.187,46 zł. Nie może ujść uwadze również to, że wypłaty środków pieniężnych odbywają się seryjnie - kilka wypłat w jednym dniu po kilka tysięcy złotych jednorazowo przy użyciu karty (w skali każdego miesiąca są to kwoty odpowiednio: 26.550 zł, 16.950 zł, 5.100 zł, przy czym wówczas salda są wysokie i poza wpłatami kwot podatków do urzędu skarbowego i opłatami na ubezpieczenia społeczne, zakupami paliwa, prowizją dla portalu aukcyjnego, brak jest uwidocznionych kwot pieniężnych związanych z innymi kosztami prowadzonej działalności (zakupami towarów handlowych). Tak więc w dyspozycji skarżącej fizycznie znajdują się kwoty pozwalające na poniesienie kosztów sądowych. Podobnie rzecz ma się ze środkami na rachunkach posiadanych kart kredytowych; na wyciągu z dnia 17 stycznia 2012 r dostępne saldo w przyznanym limicie kredytowym (3000 zł) wynosi 1.150,66 zł, a na wyciągu z dnia 29 stycznia 2012 r. wysokość dostępnych środków wynosi 4.397,18 zł w limicie 13.500 zł kredytu. Spłacany jest także kredyt ratalny (kwota 11.232 zł). Dodać należy, że skarżąca jest osobą niepracującą; nie powołała się ani na status osoby bezrobotnej, bezskutecznie poszukującej pracy ani nie odwołuje się do sytuacji nadzwyczajnych, wykluczających możliwość pracy zawodowej. Zatem należy przyjąć, że status materialny rodziny pozwala na niepodejmowanie przez skarżącą zarobkowania. Konkludując, na podstawie analizy dostarczonych dokumentów, rozpoznający wniosek referendarz, nie utwierdził się w przekonaniu, że skarżąca faktycznie wymaga wsparcia w postaci przyznania - w jakimkolwiek zakresie- prawa pomocy. Społeczna funkcja instytucji prawa pomocy nie powinna być nadużywana, w sytuacji gdy możliwości finansowe zobowiązanego na to pozwalają, nawet gdy stałoby się to z uszczerbkiem dla utrzymania koniecznego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.