I SA/Rz 487/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Stukan-Pytlowany po rozpoznaniu w dniu 4 stycznia 2011 r. w Wydziale I Finansowym, na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi syndyka masy upadłości "A" Sp. z o.o. w P. w upadłości na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia (...) maja 2010 r., nr (...), w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2007 r., w związku z wnioskiem syndyka o przyznanie prawa pomocy postanawia oddalić wniosek. Wnioskiem z dnia 15 listopada 2010 r., złożonym na urzędowym formularzu, syndyk masy upadłości "A" Sp. z o.o. w P. w upadłości wystąpił o przyznanie mu prawa pomocy, poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia (...) maja 2010 r. W uzasadnieniu wniosku podał, że upadła Spółka pierwszy raz złożyła wniosek o ogłoszenie upadłości na początku 2010 r., jednakże wniosek ten został oddalony przez sąd ze względu na brak środków na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego. Kolejny wniosek został rozpoznany pozytywnie, ponieważ wspólnik Spółki zwrócił jej kwotę, która w ocenie sądu zabezpieczała środki na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego. W tym miejscu Sąd stwierdza, że upadłość Spółki została ogłoszona postanowieniem Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] września 2010 r. , sygn. [...], którego kserokopię syndyk przedłożył wnosząc o przyznanie prawa pomocy. W ocenie syndyka jedyna szansą zaspokojenia wierzycieli upadłej Spółki jest możliwość wyegzekwowania od jej dłużników należności wynikających z zawartych z nimi umów. Konieczność uiszczenia kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie skutkowałaby natomiast umorzeniem postępowania upadłościowego, a to z kolei pozbawiłoby wierzycieli upadłej Spółki możliwości dochodzenia przysługujących im wierzytelności. Co zaś się tyczy wierzytelności upadłej Spółki wnioskodawca zaznaczył jednak, że są one trudne do ściągnięcia, a możliwość ich wyegzekwowania wątpliwa. W treści wniosku o przyznanie prawa pomocy syndyk podkreślił także, że w preliminarzu wydatków zatwierdzonym przez sąd upadłościowy nie mógł on przewidzieć wydatków związanych z przedmiotowa sprawą. Odnośnie sytuacji majątkowej upadłej Spółki syndyk podał, że jej kapitał zakładowy wynosi 50 000 zł, wartość posiadanych środków trwałych 0 zł, a za ostatni rok obrotowy zanotowała ona stratę w wysokości 86 564,67 zł. W momencie złożenia przez syndyka wniosku o przyznanie prawa pomocy stan rachunku bankowego Spółki wynosił 48 754,77 zł. W tym czasie nie prowadziła ona działalności gospodarczej, nie osiągała także żadnych dochodów. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 22 listopada 2010 r. odmówił syndykowi przyznania prawa pomocy, od którego to postanowienia wniósł on sprzeciw. W jego treści podał, że środki na koncie Spółki pochodzą ze zwrotu przez jej wspólnika zaciągniętej u niej pożyczki, co było warunkiem ogłoszenia upadłości. Co zaś się tyczy nieuwzględnienia w preliminarzu wydatków środków na zaspokojenie kosztów postępowania sądowego syndyk podkreślił, że było ono spowodowane tym, że upadły nie wywiązał się z obowiązków, o których mowa w art. 57 prawa upadłościowego i naprawczego (ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze, Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1361, ze zm., zwana dalej: prawem upadłościowym i naprawczym), tj. nie poinformował go, ani też sędziego komisarza o toczącym się postępowaniu sądowoadministracyjnym, o którym dowiedział się on dopiero w dniu 28 października 2010 r., otrzymując faksem zarządzenie z dnia 18 października 2010 r., w przedmiocie wezwania do uiszczenia wpisu. Tak więc prawdziwe jest jego stwierdzenie, że w dniu sporządzania preliminarza wydatków nie miał informacji w tym przedmiocie. We wniesionym sprzeciwie syndyk podkreślił ponownie, że środki znajdujące się na koncie upadłej Spółki pochodzą ze zwrotu przez wspólnika pożyczki względem upadłej Spółki. W wykonaniu wezwania do złożenia dodatkowego oświadczenia dotyczącego stanu majątkowego Spółki syndyk przedłożył między innymi: bilans, z którego wynika, że Spółka nie dysponuje żadnymi środkami trwałymi, wykaz dłużników upadłej Spółki, wykaz jej wierzycieli, kserokopię umowy pożyczki z dnia 15 września 2010 r., zawartej pomiędzy "B" Sp. z o.o. w P. (pożyczkodawcą) a upadła Spółką (pożyczkobiorcą) na kwotę 20 000 zł, umowy pożyczki zawartej pomiędzy tymi samymi podmiotami w dniu 29 kwietnia 2010 r. na kwotę 30 000 zł, potwierdzenia wpłaty kwoty 15 000 zł (zgodnie z umową pożyczki z 29 kwietnia 2010 r.), potwierdzenia wpłat kwot 15 000 zł i 20 000 zł z 2 i 3 września 2010 r., raportu kasowego za okres od 1 do 30 czerwca 2010 r., dokumentującego wpłatę częściową do umowy pożyczki w dniu 2 czerwca 2010 r. kwoty 15 000 zł., raportu kasowego za okres od 1 do 17 września 2010 r., dokumentującego wpłaty kwot 15 000 zł i 20 000 zł w dniu 15 września 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuję: Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej: P.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, w zakresie częściowym, może nastąpić, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W odróżnieniu od osób fizycznych, w przypadku których wykazanie braku dostatecznych środków na pokrycie pełnych lub jakichkolwiek kosztów postępowania (w sytuacji złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) obliguje sąd do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, odnośnie wniosków pozostałych podmiotów ustawodawca wprowadza jedynie taką możliwość, posługując się stwierdzeniem: "prawo pomocy może być przyznane". Oznacza to, że wykazanie przez nie braku środków na pokrycie kosztów postępowania nie przesądza jeszcze o przyznaniu prawa pomocy, nie rodzi także po stronie wnioskodawcy swoistego rodzaju "roszczenia" w tym zakresie. Uwzględnienie takiego wniosku jest bowiem pozostawione uznaniu Sądu. Działając w ramach takiego uznania powinien on jednak mieć na uwadze możliwość ewentualnego pozyskania środków na pokrycie kosztów postępowania i podjęte w tym celu starania, niezależnie od ich wyników. Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że rozpatrywanie wniosku podmiotu niebędącego osoba fizyczną odbywa się niejako dwuetapowo. W pierwszej kolejności Sąd bada bowiem czy spełnia on przesłanki o których mowa w art. 246 § 2 P.p.s.a., dotyczące stanu majątkowego, a następnie, w razie stwierdzenia ich spełnienia, tj. wykazania braku środków na pokrycie kosztów postępowania, podejmuje rozstrzygnięcie w granicach uznania, mając na uwadze wskazane wyżej motywy co do możliwości i starań podjętych w celu pozyskania potrzebnych środków. W okolicznościach niniejszej sprawy należy stwierdzić, że syndyk nie wykazał, że upadła Spółka nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, ponieważ w momencie złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy dysponowała ona kwotą w wysokości 48 754,77 zł, która wystarczała na pokrycie wydatków, związanych z toczącym się postępowaniem sądowoadministracyjnym. Oceny takiej nie zmienia podnoszona przez syndyka okoliczność, że środki te są przeznaczone na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego, albowiem brak jest podstaw prawnych do przyjęcia, że koszty te powinny być zaspokojone w pierwszej kolejności, w szczególności przed kosztami sądowymi w niniejszej sprawie. W sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego podkreślono również, że konieczność uiszczenia kosztów sądowych spowoduje umorzenie postępowania upadłościowego, a w konsekwencji pozbawi wierzycieli upadłej Spółki możliwości zaspokojenia ich roszczeń, jednakże również i w tym przypadku przedmiotowe wierzytelności, w szczególności te o charakterze cywilnoprawnym, nie korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed wierzytelnościami publicznoprawnymi, do których zaliczają się koszty sądowe. Wskazane powyżej okoliczności nie pozwalają na stwierdzenie, że upadła Spółka nie dysponuje dostatecznymi środkami na pokrycie pełnych kosztów postępowania, tym samym Sąd nie może uwzględnić wniosku o przyznanie jej prawa pomocy. Posiadanie majątku przekraczającego wartość wpisu w sprawie nie może bowiem przemawiać za przyznaniem wnioskodawcy prawa pomocy (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2004 r., sygn. FZ 463/04, publ.: www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Niezależnie jednak od powyższego, w tym miejscu należy zaznaczyć, że z przedłożonych kserokopii umów pożyczki jednoznacznie wynika, że środki na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego pochodzą z pożyczek udzielonych upadłej Spółce przez jej jedynego wspólnika, a nie jak stwierdził syndyk w sprzeciwie i we wniosku o przyznanie prawa pomocy ze zwrotu przez wspólnika upadłej Spółki pożyczki względem niej. Fakt ten świadczyć może jedynie o istnieniu możliwości pozyskania środków przez Spółkę. Tak bowiem należy zinterpretować fakt udzielania Spółce pożyczek przez podmiot będący jej jedynym wspólnikiem, przeznaczonych na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego, a więc w sytuacji, w której de facto nie można liczyć na odzyskanie pożyczonych środków. Za przyznaniem pomocy ze środków publicznych, które ze swej istoty powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach wyjątkowych, nie może przemawiać również fakt niewywiązania się przez upadłego z obowiązków wynikających z art. 57 prawa upadłościowego i naprawczego, w efekcie czego, zgodnie z twierdzeniami syndyka, w preliminarzu wydatków, zatwierdzonym przez sąd, nie uwzględniono kosztów niniejszego postępowania. Oznaczałoby to bowiem premiowanie niewywiązywania się z obowiązków wynikających z przepisów prawa, które należy oceniać jednoznacznie negatywnie. Z tego też względu nie może ono stanowić argumentu za udzielaniem takiemu podmiotowi pomocy ze środków publicznych. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., oddalił wniosek.