I SA/Rz 49/12

WyrokWSA w Rzeszowie2012-03-16

Skład orzekający: Jacek Surmacz, Maria Serafin-Kosowska, Kazimierz Włoch

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy, pomimo przedstawienia przez wnioskodawczynię dowodów dotyczących jej sytuacji finansowej i rodzinnej?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek, ponieważ nie zaistniała przesłanka całkowitej nieściągalności, a w przypadku umorzenia z uwagi na trudną sytuację życiową (art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), decyzja organu opiera się na uznaniu administracyjnym, a zgromadzony materiał dowodowy nie obligował organu do umorzenia należności. Skarżąca nie wykazała, aby opłacenie składek pozbawiłoby ją i rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.
Stan faktyczny
Skarżąca D.J. wniosła o umorzenie zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia, wskazując na brak całkowitej nieściągalności należności oraz na to, że sytuacja finansowa i rodzinna skarżącej nie uzasadnia umorzenia w trybie uznania administracyjnego. Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym brak analizy całości materiału dowodowego i błędne ustalenie stanu faktycznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Jacek Surmacz Sędziowie NSA Maria Serafin-Kosowska WSA Kazimierz Włoch /spr./ Protokolant ref. st. Eliza Kaplita po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 16 marca 2012r. sprawy ze skargi D.J. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2011r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy za okres od marca 2000 r. do marca 2002 roku - oddala skargę - I SA/Rz 49/12 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] listopada 2011r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych w wyniku rozpoznania wniosku skarżącej D.J. z dnia [...] sierpnia 2011r. o ponowne rozpatrzenie sprawy w związku z decyzją ZUS z dnia [...] czerwca 2011r. nr [...] odmawiającą umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy wraz z odsetkami za okres od marca 2000r. do marca 2002r. w kwocie 25.780,48zł, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wyżej cyt. decyzji z dnia [...] listopada 2011r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych powołał się na treść art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 13.X.1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2007r. Nr 11, poz. 74 ze zm.) zgodnie z którym należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części, z uwzględnieniem ust. 2-4: Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej" nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3 a. Całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2 zachodzi gdy: dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej 1) trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. -Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926, z późn. zm.); 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne; Na wstępie ZUS przedstawił zarzuty jakie skarżąca podniosła we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy a następnie odniósł się do nich. Wyeksponował, że skarżąca zarzuciła naruszenie art. 28 ust. 3a i 3b wyżej cyt. ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w związku z § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31.VII.2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz.U. Nr 141, poz. 1365) poprzez niewłaściwe zastosowanie, co skutkowało wydaniem odmownej decyzji oraz naruszenie przepisów art. 7, 11, 80 K.p.a. poprzez wydanie decyzji w oparciu o błędnie ustalony stan faktyczny, nie mający poparcia w dowodach, jak też nieprawidłową ocenę zebranych w sprawie dowodów, zarzut niewłaściwego zastosowania art. 28 ust. 3a i 3b powyższej ustawy oraz rażącego naruszenia przepisów prawa procesowego podparła twierdzeniem, iż organ skupił się na podważeniu złożonych przez nią dowodów, a swoje uznanie oparł na dowodach zdobytych z naruszeniem prawa. Organ odmówił wiarygodności przedstawionym przez skarżącą zaświadczeniom lekarskim, ale sam nie podjął czynności, dla sprawdzenia jej rzeczywistego stanu zdrowia. Nie dokonał wyliczenia faktycznego dochodu w stosunku do ponoszonych wydatków związanych z opłatami, kosztami utrzymania, leczenia, nauki czy spłaty kredytu. Zarzuciła, iż organ nie zbadał czy przysługiwałaby jej pomoc z MOPS. Natomiast tendencyjnie powoływał się na nieprawdziwej informacji, iż syn jest studentem studiów doktoranckich, oraz że celowo zbyła majątek aby udaremnić organowi ściągnięcie długu. W trakcie prowadzonego postępowania, skarżąca przesłała szereg kopii dokumentów: dowodu uiszczenia II raty za aplikację adwokacką syna w kwocie 2.079zl, dowodu wpłaty za energię elektryczną w kwocie 259,98zł, nieopłaconej faktury za energię elektryczną, zapłaconej faktury za usługi telekomunikacyjne z dnia 22.VII.2011r. w kwocie 127,53zł z dnia 20.VIII.2011r. w kwocie 126,75zł, opłaconej faktury za gaz z dnia 18.VIII.2011r. w kwocie 737,48zł, opłaconej w dniu 13.VII.2011r. faktury za wodę i kanalizację w kwocie 324,13zł, oraz rocznej faktury za wywóz odpadów komunalnych na kwotę 171zł opłaconej w dniach 3.03.2011r. i 25.VIII.2011r., a także kserokopię faktury za zakup lekarstw na kwotę 177,40zł. Organ podniósł, iż wobec prowadzonej skutecznej egzekucji ze świadczenia emerytalnego skarżącej brak jest podstaw do umorzenia zaległości na podstawie art. 28 ust. 3 wyżej cyt. ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych dopuszcza w uzasadnionych przypadkach możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie ich płatnikami pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Delegacja ustawowa z art. 28 ust. 3b tejże ustawy odsyła do przepisów wyżej cyt. rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w celu ustalenia w jakich przypadkach ZUS może umorzyć należności z tytułu składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. § 3 cytowanego rozporządzenia stanowi, że ZUS podjąć może decyzję o umorzeniu należności z tytułu składek jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: - gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych; - poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; - przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 1 powyższego rozporządzenia ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, a w szczególności pozbawiłoby jego i rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Z powyższego uregulowania wynika, że to przede wszystkim na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania okoliczności uzasadniających umorzenie składek. Według dokumentów zgromadzonych w toku postępowania, tj. zaświadczenia nr - 2009/2010 z dnia 27.XI.2009r. J.J. na dzień jego wydania był studentem III-ciego roku studiów stacjonarnych na U. R. - Wydział Pedagogiczno-Artystyczny na kierunku - Edukacja artystyczna w zakresie sztuki muzycznej. Według informacji zgromadzonych na koncie ubezpieczonego w kompleksowym systemie informatycznym Zakładu, w okresie od 8 grudnia 2009r. do 30 czerwca 2010r. oraz od 7.X.2010r. do nadal został zgłoszony przez U. R. do ubezpieczenia zdrowotnego z kodem 181100 tj. jako student lub uczestnik studiów doktoranckich, za którego szkoła wyższa lub jednostka organizacyjna prowadząca studia doktoranckie jest zobowiązana do opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne. Ponadto jak wynika z dowodów wpłat z dnia 1.II.2011r. i 10.IX.2011r. odbywa aplikację adwokacką. ZUS wszedł w posiadanie aktów notarialnych zgodnie z prawem, po zwróceniu się do starostwa Powiatowego w B. o udostępnienie danych. Analizując możliwości prawne umorzenia należności pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, należało brać pod uwagę, czy trudności płatnicze mają charakter stały czy okresowy, czy możliwa jest poprawa sytuacji finansowej płatnika. Opłacanie studiów syna ma charakter okresowy i nie stanowi argumentu do umorzenia składek w trybie art. 28 ust. 3a i 3b ustawy. Wydatki związane z utrzymaniem domu tj. opłaty za energię elektryczną, gaz i wodę nie mają charakteru nadzwyczajnego warunkującego konieczność umorzenia należności. Z przedłożonych przez skarżącą kserokopii rachunków wystawionych na jej siostrę R.J. wynika, że są one płacone na bieżąco i w pełnej wysokości. Według oświadczenia skarżącej z dnia 26.XI.2009r. rachunki reguluje w części tj. za gaz w ½ części, za energię elektryczną, wodę i wywóz nieczystości w 1/3 części, jedynie rachunek za telefon uregulowała w całości. Mając na względzie ostatnio przedłożone przez skarżącą faktury, organ wyliczył, iż średnie miesięczne wydatki związane z opłatami mediów wynoszą 350zł. Z treści przedłożonej przez skarżącą faktury na zakup lekarstw nie wynika, że wyszczególnione w niej lekarstwa dotyczą schorzeń przedstawionych we wcześniejszych zaświadczeniach lekarskich. Umorzenie zaległych składek jest zastrzeżone dla sytuacji szczególnie drastycznych. Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 7 K.p.a., gdyż NSA w wyroku z dnia 6.I.2009r. sygn. akt II GSK, zajął stanowisko, iż w sprawach dotyczących umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie ma potrzeby powoływania się na art. 7 K.p.a., bowiem przesłanki umorzenia, określone są w sposób szczegółowy w wyżej cyt. rozporządzeniu z dnia 31 lipca 2003r. Zaprezentowane wyżej przepisy nie nakazują organowi umorzenia należności, gdy zaistniały wymienione w nich przesłanki, a jedynie umożliwiają w ramach uznania administracyjnego podjęcie korzystnej dla zobowiązanego decyzji. Na powyższą decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych D.J. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie domagając się stwierdzenia jej nieważności bądź uchylenia jej oraz poprzedzającej ją decyzji ZUS. W skardze zarzuciła naruszenie § 3 wyżej cyt. rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 lipca 2003r. w związku z art. 28 ust. 3a i 3b oraz art. 123 wyżej cyt. ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art. 11 i 107 K.p.a. poprzez brak przeprowadzenia wykładni przepisów będących podstawą rozstrzygnięcia w zakresie uznania administracyjnego w przedmiocie zaistnienia przesłanek umorzenia należności, skutkującej niemożliwością określenia czy ustalony stan faktyczny, przemawia za tym umorzeniem co stanowi naruszenie prawa procesowego; 2) naruszenia art. 7, 8, 11, 77, 80 i 107 K.p.a. w związku z art. 28 ust. 3a i 3b oraz art. 123 wyżej cyt. ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez wydanie rozstrzygnięcia bez analizy całości materiału dowodowego w sprzeczności z zasadą praworządności, a w szczególności pominięcia w zakresie orzekania istotnych dowodów przedłożonych przez stronę, nieustosunkowanie się do wszystkich zarzutów strony i przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów; 3) naruszenie art. 9, 10 i 138 § 2 K.p.a. w związku z art. 39, 120 i 126 K.p.a. jako naruszenie prawa procesowego poprzez niewydanie w postępowaniu pierwszoinstancyjnym postanowienia w zakresie rozpoznania żądania o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego bądź niedoręczenie stronie takiego postanowienia, a w konsekwencji naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu; 4) naruszenie art. 6, 7 i 77 K.p.a. w związku z art. 75 § 1 i 76 § 1 K.p.a. poprzez dopuszczenie dowodu zdobytego w sprzeczności z prawem. W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż organ naruszył art. 107 § 3 K.p.a., gdyż decyzja nie zawiera obligatoryjnego elementu jakim powinno być uzasadnienie prawne. Organ nie odniósł się do wszystkich zarzutów strony, a w szczególności nie dokonał oceny zaświadczeń lekarskich a przez to i faktycznego stanu zdrowia skarżącej, nie dokonał przeliczenia kwoty netto emerytury w stosunku do sumy wydatków, a więc nie rozpatrzył całego materiału dowodowego, wobec czego naruszył art. 7 i 80 K.p.a. Organ nie wziął pod uwagę również dowodu w postaci opłat związanych z utrzymaniem syna na studiach oraz z tytułu odbywania aplikacji adwokackiej, jak też kosztów jego wyżywienia i ubrania. Powołując się na okoliczność przejściowego trudnej sytuacji organ nie wskazał, kiedy ta sytuacja ulegnie poprawie i w jakim stopniu. Pomimo, iż w sprawach o umorzenie należności składek inicjatywa dowodowa należy do strony zobowiązanej, organ powinien był zgodnie z art. 77 K.p.a. udowodnić okoliczności na które się powołuje. Pomimo zgłoszenia poprzez stronę wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego w zakresie oceny ej sytuacji ekonomiczno-majątkowej, organ nie wydał zgodnie z art. 78 K.p.a. postanowienia dopuszczającego taki dowód, lub postanowienia odmawiającego przeprowadzenia takiego dowodu, przez co pozbawił stronę możliwości skorzystania z uprawnień określonych w art. 10 K.p.a. Ponadto skarżąca zarzuciła organowi naruszenie przepisu o ochronie danych osobowych w zakresie w jakim zwrócił się on do Starostwa w B. o udostępnienie danych. Uzyskane w ten sposób dane jako sprzeczne z prawem nie mogą być dowodami. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wnosił o jej oddalenie i podtrzymał dotychczas zajmowane stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej - p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem i to na dzień wydania decyzji. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W pierwszej kolejności Sąd wskazuje, że zgodnie z treścią przepisu art. 28 ust. 1 i 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Zgodnie z art. 28 powołanej ustawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych tylko w przypadku całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tegoż artykułu może umorzyć w całości lub w części należności z tytułu składek. Powyższe wyliczenie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek i dopiero wystąpienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. W uchwale z dnia 6 maja 2004 r. (sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285) Sąd Najwyższy wskazał między innymi, że " (...) Przepis art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (...) jest oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone". Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, gdzie nie zaistniał żaden z przypadków stanowiących o możliwości uznania całkowitej nieściągalności należności wobec strony skarżącej. W ocenie Sądu prawidłowo ustalono, iż w stosunku do skarżącego nie wystąpiła przesłanka całkowitej nieściągalności. Za takim stanowiskiem przemawiało posiadanie przez skarżącego źródła dochodu i okoliczność, że w rozpoznawanej sprawie postępowanie egzekucyjne nie jest zakończone. W konsekwencji brak było prawnej możliwości – jak wyżej wyjaśniono – umorzenia należności w oparciu o to kryterium. W art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dotyczy to należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o ww. przepis określone zostały w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. z 2003r., nr 141, poz. 1365; zwany dalej rozporządzeniem). Zgodnie z powołanym wyżej §3 rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego j jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności, 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Podkreślenia jednak wymaga, iż w przypadku decyzji podejmowanych na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z § 3 rozporządzenia także mamy do czynienia z tzw. "uznaniem administracyjnym". Również i tu prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje organowi. Może on, ale nie musi umorzyć należności, przy czym nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje organu do zastosowania ulgi, jaką jest umorzenie należności, oczywiście gdy inne względy ustawowe przemawiają przeciwko takiemu umorzeniu. Oceniając sprawę w zakresie zaistnienia w/w przesłanek do umorzenia należności z tytułu składek, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, należy stwierdzić, że z zebranego materiału dowodowego wynika, że skarżący posiada źródło dochodu w postaci emerytury w kwocie netto 1102,37 zł. Na poczet zaległych składek prowadzona jest skuteczna egzekucja i potrącana jest kwota 327,02zł miesięcznie. Skarżąca zamieszkuje w budynku mieszkalnym należącym do jej siostry zajmując z synem jeden pokój z możliwości nieodpłatnego korzystania z kuchni i łazienki. Organ prawidłowo ustalił opierając się na oświadczeniu z dnia 26 listopada 2009r., iż skarżąca pokrywa w części opłaty za media tj. w ½ za gaz i w 1/3 części za energię elektryczną, wodę i wywóz nieczystości. Pokrywa natomiast w całości rachunki za telefon. Średnie miesięczne wydatki skarżącej jak prawidłowo ustalił organ związane z opłatami wynoszą 350zł miesięcznie. Skarżąca nie korzysta z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Organ prawidłowo również ustalił, że skarżąca nie wykazała aby zachodziła konieczność zakupu przez nią wszystkich lekarstw wyszczególnionych w przedstawionych przez nią fakturach. Organ uwzględnił również fakt ponoszenia przez skarżącą opłat w związku z odbywaniem przez syna aplikacji adwokackiej. Należy zauważyć, że w sprawach o umorzenie zaległych składek inicjatywa dowodowa leży po stronie zobowiązanego zgodnie z art. 77 K.p.a. Organ sam był w stanie ocenić sytuację majątkowo-rodzinną strony bez potrzeby powoływania w tym zakresie dowodu z opinii biegłego. Skoro organ nie wydał w tym przedmiocie postanowienia, to odbyło się to z naruszeniem przepisów procesowych, jednakże nie miało to wpływu na wynik rozstrzygnięcia. Natomiast nie do Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę należy ocena czy uzyskanie przez organ danych ze Starostwa Powiatowego w B. odbyło się z naruszeniem przepisów ustawy o ochronie danych osobowych. Decyzje z zakresu uznania administracyjnego podlegają kontroli sądowej, stosownie do treści art. 1 ustawy p.p.s.a. Kontrola tych decyzji ograniczona jest do badania poprawności postępowania dowodowo-wyjaśniającego. Zatem sądowa kontrola tego rodzaju decyzji polega w szczególności na sprawdzeniu, czy jej wydanie poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego. Tym samym w ocenie Sądu ustalenia i wnioski jakie przy wydawaniu decyzji poczyniono mieszczą się w ramach prawem przewidzianych tak z punktu widzenia prawa procesowego, szczególnie zasady swobodnej oceny dowodów – art. 80 K.p.a. jak i prawa materialnego. W toku postępowania nie doszło do naruszenia przepisów i zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w szczególności tej zasady, która nakazuje organom administracji publicznej uwzględniać interes społeczny i słuszny interes obywateli – art. 7 k.p.a. Ponieważ organ nie naruszył prawa materialnego ani procesowego skarga jako bezzasadna podlegała w oparciu o art. 151 p.p.s.a. oddaleniu.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło