I SA/Rz 49/12
PostanowienieWSA w Rzeszowie2012-04-23
Skład orzekający: Jacek Boratyn
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna, która nie jest w stanie ponieść żadnych kosztów postępowania, może uzyskać prawo pomocy w zakresie całkowitym, a jeśli tak, jakie dowody musi przedstawić?Ratio decidendi
Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, ponieważ skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Złożone przez nią oświadczenia majątkowe i dotyczące wydatków zostały uznane za niewiarygodne, gdyż deklarowane wydatki przekraczały deklarowane dochody. Ponadto, wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie dotyczącej ubezpieczeń społecznych był bezprzedmiotowy z mocy ustawy.Stan faktyczny
Skarżąca D. J. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, domagając się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Wniosła skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek. Skarżąca podała, że jej miesięczne dochody netto wynoszą 1100 zł z emerytury, która jest częściowo zajęta w postępowaniu egzekucyjnym, a ponadto spłaca kredyt. Przedstawiła szczegółowe dane dotyczące ponoszonych wydatków na media, żywność, środki czystości, leki, a także deklarowała pomoc finansową dla syna.Rozstrzygnięcie
Odmówiono przyznania prawa pomocy.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Jacek Boratyn po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2012 r., na posiedzeniu niejawnym, wniosku D. J. o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, w sprawie ze skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia (...) listopada 2011 r. nr (...), w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy, za okres od marca 2000 r. do marca 2002 r. - postanawia – odmówić przyznania prawa pomocy.
D. J. wystąpiła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych w całości i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata. W oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu podała, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, utrzymując się z emerytury w wysokości 1 350 zł brutto miesięcznie (1 100 zł netto). Dodała przy tym, że przedmiotowe świadczenie zostało zajęte w postepowaniu egzekucyjnym – kwota zajęcia wynosi 400 zł miesięcznie, ponadto comiesięcznie spłaca kredyt w wysokości 250 zł.
Wezwana do przedłożenia dodatkowego oświadczenia o swoim stanie majątkowym oraz dokumentów źródłowych, dotyczących ponoszonych przez nią wydatków skarżąca podała, że opłaty za gaz, których wysokość za ostatnie okresy rozliczeniowe wyniosła 1 169,31 zł i 1 351,69 zł za 2 miesiące, uiszcza w ½ części, opłaty za energię elektryczną ponosi w ⅓ części, zaś rachunki z tego tytułu wyniosły ostatnio 414,39 zł, 333,52 zł oraz 376,69 zł - za dwumiesięczne okresy rozliczeniowe, opłaty za wodę i kanalizację pobierane są kwartalnie, ostatni rachunek został wystawiony na kwotę 403,19 zł zaś skarżąca partycypuje w tych kosztach w ⅓ części, podobnie w ⅓ części ponosi opłaty za telefon stacjonarny i internet, za które to usługi ostatni rachunek został wystawiony na kwotę 126,34 zł, opłaty za wywóz nieczystości także obciążają ja w ⅓ części, a wynoszą 273,60 zł za cały rok.
Z wyżej wymienionego oświadczenia wynika ponadto, że skarżąca przeznacza na zakup żywności kwotę 300 zł miesięcznie, na zakup środków czystości 50 zł miesięcznie, wydatki na leki wynoszą od 50 do 100 zł miesięcznie. Z mieszkania korzysta na podstawie ustnej umowy użyczenia, zawartej z R. J.. D. J. zadeklarowała również, że udziela, w miarę możliwości, wsparcia finansowego swojemu synowi, na pokrycie kosztów odbywanej przez niego aplikacji adwokackiej.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1, ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 2012, poz. 270, zwanej dalej: p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym – o co wnosi skarżąca w przedmiotowej sprawie – następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Obowiązek wykazania tych okoliczności spoczywa na stronie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy, która winna w tym celu złożyć wiarygodne oświadczenie, zawierające dokładne dane odnośnie jej sytuacji majątkowej, wysokości uzyskiwanych dochodów, ponoszonych wydatków oraz sytuacji osobistej.
Mając na względzie treść wyżej przytoczonej regulacji oraz złożonych przez skarżącą oświadczeń należy stwierdzić, że brak jest podstaw do przyjęcia, że wykazała ona, iż spełnienia przesłanki przyznania jej prawa pomocy, chociażby w zakresie częściowym, albowiem przedmiotowe oświadczenia są niewiarygodne. Świadczy o tym bowiem fakt, że wysokość deklarowanych przez skarżącą wydatków przekracza kwotę uzyskiwanych przez nią dochodów. I tak skarżąca ponosi koszty mediów w wysokości 443,03 zł miesięcznie (przy przyjęciu najniższych, przedstawionych przez nią rachunków za media), koszty zakupu żywności w kwocie 300 zł miesięcznie, środków czystości 50 zł i leków 50 zł miesięcznie. Oprócz tego spłaca raty kredytu w wysokości 250 zł miesięcznie, a z jej świadczenia emerytalnego potrącana jest kwota 400 zł, w ramach prowadzonego wobec niej postępowania egzekucyjnego. Suma wszystkich wyżej wymienionych wydatków i potrąceń wynosi 1493,03 zł miesięcznie, natomiast dochody skarżącej wynoszą 1 100 zł netto miesięcznie. W tym miejscu należy także zauważyć, że skarżąca zadeklarowała jeszcze, że udziela pomocy finansowej swojemu synowi, na pokrycie kosztów odbywanej przez niego aplikacji adwokackiej. Wszystkie te okoliczności przemawiają więc za tym, że albo dochody skarżącej są w rzeczywistości wyższe od deklarowanych, albo podana przez nią kwota wydatków została zawyżona, co czyni złożone przez nią oświadczenia niewiarygodnymi.
Niezależnie od powyższego zauważyć należy także, że wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowy, albowiem z mocy art. 239 pkt. 1 lit 4 p.p.s.a., wnosząc skargę w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych, nie ma ona, z mocy ustawy, obowiązku uiszczania kosztów sądowych.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., w związku z art. 245 § 2 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło