I SA/Rz 49/18

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Andrzej Tokarz po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2018 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku LD o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi LD na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [.] z dnia [.] października 2017 r. nr [.] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2011 r. - p o s t a n a w i a - odmówić przyznania prawa pomocy. LD wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wpis od skargi Przewodniczący Wydziału I określił na kwotę 5.505 zł. W złożonym na formularzu PPF oświadczeniu podał, że od 1994 r. prowadzi działalność gospodarczą w zakresie handlu częściami samochodowymi, ale wobec prowadzonej egzekucji administracyjnej utracił zdolność regulowania zobowiązań. M.in. zajęto mu rachunki bankowe; zajęcia komornicze dotyczą kwoty 1.428.000 zł. Nie posiada środków na pokrycie kosztów sądowych. W skład rodziny wchodzą: żona, dwóch niepełnosprawnych synów, córka i wnuk. Jest właścicielem domów o pow. 160 m2 oraz 180 m2 (wartości szacunkowej po 300.000 zł), lokalu handlowego o pow. 200 m2 (wartości 100.000 zł). Łączny dochód rodziny wynosi 3.300 zł (1.020 zł żony z tytułu renty, synów z tytułu rent po 740 zł, córki 800 zł tytułem zasiłku dla bezrobotnych). Sam nie osiąga żadnego dochodu. Wydatki szacuje na 2.000 zł, na media przeznacza 1.500 zł, na leki 800 zł. Innego majątku, w tym oszczędności, rodzina nie posiada. W odpowiedzi na wezwanie z 5 marca 2018 r. podał, że w domu w S. nikt nie mieszka, a stanowi on część planowanego domu pomocy społecznej. Nie osiąga z tej nieruchomości dochodu, nie prowadzi na niej żadnej działalności. Lokal handlowy znajduje się na posesji przy ul. Ż., gdzie znajduje się także dom, w którym wszyscy mieszkają. Kredyt na wybudowanie domu pomocy społecznej spłacił, zamierza zaciągnąć kolejny na dokończenie inwestycji, co jednak nie jest obecnie możliwe z powodu prowadzonej egzekucji. Innych rachunków bankowych niż zajęte nie posiada. Pożyczki udzielone DK zostały mu zwrócone w 2013 r., a środki te wykorzystał na potrzeby swoje i rodziny. Posiadany samochód Kia Sportage użytkuje na zasadzie leasingu, wydatki na paliwo wynoszą około 500 zł. Zatrudnionemu pracownikowi wypłaca wynagrodzenie na bieżąco. Uszczegółowił, że na wyżywienie rodzina wydaje 2.000 zł, ubranie 500 zł, leczenie 300 zł. Synowie pozostają na jego utrzymaniu, córka pobiera na wnuka świadczenie wychowawcze (500 zł) i zasiłek rodzinny (300 zł). Wynagrodzenie pełnomocnika wypłacał z dochodów z działalności gospodarczej. Różnicę we wcześniej deklarowanych wydatkach i dochodach pokrywał poprzez wyprzedaż zapasów magazynowych. W odpowiedzi na wezwanie z 21 marca 2018 r. podał, że rozbieżność w adresach (ul. Ż. [x] i Ż. [y]) wynika ze zmiany numeracji posesji i nazwy ulicy, rachunki reguluje gotówką. Dom w S. nigdy nie był zamieszkany. Kwoty przekazywane DK były zaliczkami na poczet zakupu samochodów od A., która to spółka spłaciła już część tego zobowiązania; do spłaty pozostało jeszcze 190 000 zł. Towar do swojego sklepu dowożą mu dostawcy, odbierają klienci, dlatego nie jest mu niezbędny samochód dostawczy, którego nie posiada. Rata leasingowa za samochód KIA wynosi 3051,02 zł. Według remanentu na koniec 2017 r. wartość towarów wynosiła 589.343 zł (części samochodowe do UAZ, GAZ i ZIŁ, których wartość rynkowa jest znacznie niższa od remanentowej, a zalegają w magazynie od przeszło 10 lat i są trudno zbywalne). Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.) zwanej dalej: "Ppsa", przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie referendarza sądowego wnioskodawca powyższych przesłanek nie wykazał, a ujawniony stan majątkowy nie pozwala uznać go za osobę ubogą. Dysponuje majątkiem znacznej wartości, a z prowadzonej działalności (albo innej aktywności zawodowej) – pomimo deklarowanej we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji straty, musi osiągać dochody, ponieważ suma zadeklarowanych wydatków nie znajduje pokrycia w dochodzie pozostałych członków rodziny. Poza domem i lokalem handlowym w J. przy ul. Ż. [X] (lub [Y]), dysponuje także nieruchomością w S. przy ul. L. zabudowaną drugim domem mieszkalnym oraz innymi obiektami, w których docelowo planuje prowadzić dom pomocy społecznej (materiał poglądowy tej nieruchomości z urzędowego portalu Geoportal dołączono do akt). Z nadesłanej kopii decyzji podatkowej na 2018 r. wynika też, że posiada - dotychczas nieujawnione - mieszkanie pod adresem OS w J. Korzysta z samochodu, za którego czynsz (rata leasingowa) wynosi przeszło 3.000 zł miesięcznie (wartość auta w 2016 r. przekraczała 100.000 zł), a wydatki na paliwo 500 zł miesięcznie; decyzję o jego nabyciu podjął już w trakcie postępowania podatkowego, a zatem można przyjąć, że wywarzył odpowiednio priorytety majątkowe. Z akt sprawy wynikało ponadto, że udzielił DK dwóch pożyczek na łączną kwotę 1.000.000 zł, choć zadeklarował, że była tylko jedna w kwocie 500.000 zł i to nie mająca charakteru pożyczki, lecz zaliczki na zakup samochodów. Niemniej, środki te miały już mu zostać zwrócone i rozdysponowane. Pomimo deklarowanego braku dochodu z działalności gospodarczej stale ją prowadzi i ponosi spore wydatki związane z utrzymaniem nieruchomości, co podaje w wątpliwość to oświadczenie; sam tylko podatek przekracza kwotę 13.000 zł. Posiada też towary o sporej wartości (589.343 zł) i korzysta z samochodu, na który wydatki wynoszą niemal tyle (przeszło 3.500 zł), ile wszystkie pozostałe zadeklarowane związane z utrzymaniem rodziny. Należy jednak zauważyć, że zarówno żona, jak i dzieci, mają własne stałe źródła dochodu i w sytuacji braku własnego dochodu musiałby pozostawać na cudzym utrzymaniu, co jednak pozostaje w opozycji do zgromadzonych informacji. Reguluje bowiem rachunki za media, leasing (3051,02 zł miesięcznie), pokrywa koszty działalności i podatki (w 2018 r. to co najmniej 7.800 zł + 5.510 zł), których łączna wysokość nie znajduje pokrycia w deklarowanym dochodzie rodziny (3.300 zł). Podkreślić jednak należy, że pomimo wezwania wnioskodawca nie nadesłał dowodów opłaconych rachunków za wymagane okresy dotyczących wszystkich posiadanych nieruchomości i obiektów, a niektóre nadesłane kopie w dalszym ciągu nie pozwalają ustalić wystawcy i punktu poboru, którego dotyczą (ale widnieją na nich np. różne numery klienta sugerujące, że dotyczą różnych punktów poboru/różnych umów). Analiza nadesłanych rachunków podaje w wątpliwość m.in. to, czy dom lub obiekty w S. nie są zamieszkiwane albo wykorzystywane w inny sposób (np. ujawnione zużycie gazu jest niewiele niższe niż w domu przy ul. Ż. [X] w J., a trudno przyjąć, że rodzina pozwala sobie - przy deklarowanym niskim dochodzie na osobę (niewiele ponad 500 zł), na taki zbędny wydatek, zaś zużycia innych mediów w obiektach w S. nie można było ustalić wobec braku dokumentów), czy wszystkie rachunki opłacane są gotówką (na fakturze wystawionej przez P. sp. z o.o. widnieje informacja, że kwota 507,32 zł zostanie pobrana poleceniem zapłaty, a na kopii faktury nr [.] widnieje odręczna adnotacja "przelew 2.02"). Mając na względzie powyższe uznałem, że w świetle przewidywanych kosztów postępowania sądowego wnioskodawca nie wykazał przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa pozwalających uznać go za osobę ubogą. Jego możliwości i zdolności płatnicze obiektywnie pozwalają pokryć koszty postępowania bez uszczerbku w podstawowym utrzymaniu. Już tylko wydatki na telewizję cyfrową, Internet i samochód KIA, które nie służą zaspokajaniu podstawowych potrzeb bytowych, jak też zbędny wydatek na ogrzewanie niezamieszkiwanego domu (budynku) w S., pozwalają dopełnić obowiązku wynikającego z art. 199 Ppsa. Do tego skarżący posiada majątek o znacznej wartości (poza dwoma domami także mieszkanie i inne budowle, za który opłacany jest podatek), a instytucja prawa pomocy nie może być wykorzystywana do ochrony prywatnego majątku. Służyć powinna dochodzeniu przed sądem praw przez osoby o niskich dochodach lub ich pozbawionych, które z uwagi na sytuację majątkową nie są w stanie obiektywnie samodzielnie zdobyć niezbędnych środków (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6.04.2016 r. I OZ 287/16, opublikowane na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tymczasem wnioskodawca już tylko wartością raty leasingowej przekonuje, że jest w stanie zdobyć spore środki na cele inne, aniżeli związane z zaspokajaniem tylko podstawowych potrzeb bytowych, choćby poprzez zwykłą działalność handlową (dowodzą tego przedłożone deklaracje VAT-7) i wyprzedaż zapasów magazynowych, które – jak oświadczył, pozwalają mu regulować wydatki nieznajdujące pokrycia w zadeklarowanych dochodach. Z podanych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 255 i art. 258 § 2 pkt 7 Ppsa, odmówiłem uwzględnienia wniosku.