I SA/Rz 490/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Serafin-Kosowska po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2006r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] września 2005r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia zryczałtowanego podatku dochodowego za 2002 rok od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu -postanawia- 1. zwolnić skarżącego J.K. od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi ponad kwotę 5000 zł (słownie: pięć tysięcy złotych), w pozostałej części odmówić wnioskowi w przedmiocie przyznania prawa pomocy. I SA/Rz 490/05 Uzasadnienie W sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] września 2005r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] lipca 2004r. w przedmiocie ustalenia podatnikowi J.K. zryczałtowanego podatku dochodowego w kwocie 2.928.733,50 zł za 2002 rok od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów, skarżący J. K. - działający przez ustanowionego pełnomocnika radcę prawnego - złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku tym podał, że jego jedynym źródłem utrzymania jest renta w kwocie 840,38 zł, nie ma innego dochodu ani majątku pozwalającego na uiszczenie wpisu od skargi, jest współwłaścicielem samochodu osobowego marki Toyota, na utrzymaniu ma żonę i uczące się dziecko, żona posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 1,80 ha ale pozostają w rozdzielności majątkowej, ze względu na stan zdrowia nie może podjąć dodatkowego zatrudnienia. Do wniosku dołączył dowody wypłaty renty za sierpień i wrzesień 2005r. w kwotach po 718,65 zł netto, akt notarialny z 22 października 1991r. zawierający umowę "o wyłączenie wspólności ustawowej" z żoną B.P. / kserokopia/, zaświadczenie /bez daty/ wystawione przez specjalistę psychiatrę z Ambulatorium Fundacji Wspierania Rozwoju Kliniki Psychiatrycznej A.M. w W. stwierdzające, że jest pacjentem tej Fundacji od dnia 19 stycznia 1999r. / rozpoznanie w języku łacińskim/. Dodatkowo w piśmie z dnia 19 stycznia 2006r. pełnomocnik skarżącego podała, że skarżący nie posiada majątku, żona utrzymuje się z własnych oszczędności i w większości pokrywa koszty utrzymania wspólnego dziecka, skarżący ze względu na rodzaj choroby i pozostawanie pod wpływem leków psychotropowych nie może podjąć zatrudnienia, nie może też użytkować samochodu. Postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2006r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w osobie referendarza sądowego przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie go od uiszczenia wpisu należnego od skargi w wysokości powyżej 10.000 zł a w pozostałym zakresie odmówił przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie od powyższego postanowienia skarżący J.K. wniósł o "uchylenie go w całości" i podniósł, że zostało ono wydane w oparciu o niewłaściwą analizę stanu faktycznego sprawy. Naprowadził, że jest chory, przebywa pod stałą opieką lekarza psychiatry, ze względu na kosztowne leczenie musi korzystać z pomocy rodziny, nie może prowadzić działalności zarobkowej, nie posiada żadnych oszczędności, nawet przy uwzględnieniu przyznanego mu zwolnienia kwota żądanego wpisu od skargi jest dla niego nierealna do spełnienia. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ -powoływanej dalej jako p.s.a. - skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje, że postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Według art. 246 § 1 pkt. 2 w związku z art. 245 § 3 p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. W niniejszej sprawie -jak wynika z treści wniosku oraz dalszych pism procesowych w tym przedmiocie -skarżący domaga się zwolnienia go w całości od uiszczenia wpisu od skargi wynoszącego kwotę 29. 287 zł. Powołane wyżej przepisy są niewątpliwie odstępstwem od przewidzianej w art. 199 p.s.a. zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie /o ile przepis szczególny nie stanowi inaczej/ i wobec tego jako przepisy wyjątkowe mogą mieć zastosowanie także tylko w sytuacjach wyjątkowych. Dla oceny wskazanej wyżej przesłanki przyznania prawa pomocy w częściowym zakresie tj. uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącego i rodziny przyjąć należy, że występuje ona wówczas, kiedy odnośnie wnioskodawcy - skarżącego wystąpiło naruszenie równowagi w sytuacji materialnej powodujące niemożność zapewnienia przez niego sobie i swojej rodzinie koniecznych czyli niezbędnych środków utrzymania. W niniejszej sprawie skarżący J.K. jako jedyne źródło swoich aktualnych dochodów wskazuje świadczenie rentowe, którego wysokość /718 zł netto miesięcznie/ jest istotnie relatywnie niska w stosunku do wysokości należnego wpisu od skargi. Niemniej jednak zauważyć należy, że postępowanie w sprawie toczy się już od dłuższego czasu /od wydania zaskarżonej decyzji upłynęło ponad osiem miesięcy/ w którym było możliwe znalezienie źródła pokrycia kosztów związanych z zainicjowaniem postępowania skargowego, bo przecież skarżący powinien liczyć się z przygotowaniem środków finansowych pozwalających na pokrycie choćby części kosztów tego postępowania. Po wniesieniu skargi i złożenia wniosku w przedmiocie prawa pomocy skarżący odnośnie swojej sytuacji finansowej nie wskazuje szczegółowych danych podkreślając jedynie wskazane wyżej źródło niskich dochodów i swój stan zdrowia. Jeśli jednak korzysta z pomocy żony, pokrywa koszty pełnomocnika działającego od chwili wszczęcia postępowania podatkowego, to w ocenie Sądu uiszczenie wpisu od skargi w kwocie 5.000 zł jest możliwe i dlatego Sąd w oparciu o przepisy powołane wyżej postanowił jak w sentencji postanowienia.