I SA/Rz 490/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Szaro po rozpoznaniu w dniu 16 października 2017 r. sprzeciwu M. S. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 11 września 2017 r. sygn. I SA/Rz 490/17, o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...], [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2014 r. - p o s t a n a w i a - utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. I SA/Rz 490/17 Uzasadnienie Postanowieniem z dnia 11 września 2017 r., referendarz sądowy odmówił M. S. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...], [...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2014 r. W sprzeciwie na powyższe postanowienie skarżąca reprezentowana przez adwokata zarzuciła naruszenie art. 246 § 1 P.p.s.a. poprzez błędne uznanie, że nie wykazała, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W uzasadnieniu nie zgodziła się ze stanowiskiem referendarza sądowego i podniosła, że jej sytuacja majątkowa nie pozwala na poniesienie przez nią kosztów postępowania. Jej zdaniem nie świadczy o tym fakcie również okoliczność, że jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Nadto podniosła, że Sąd pomija wysokie zadłużenie komornicze w kontekście uzyskiwanych przez nią dochodów i środków jakie pozostają jej na zaspokojenie podstawowych potrzeb. W jej ocenie zachodzą przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, co uprawdopodobniła w przedłożonych dokumentach. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; zwanej dalej P.p.s.a.) rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień referendarza sądowego, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 (w tym od postanowień o odmowie przyznania prawa pomocy określonych w art. 258 § 1 pkt 7 P.p.s.a.), sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Zwolnienie od kosztów sądowych objęte jest zatem zakresem częściowego prawa pomocy, które może być przyznane osobie fizycznej po wykazaniu przez nią braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Wyjaśnienia wymaga, że dla uzyskania prawa pomocy nie wystarczy subiektywne przekonanie wnioskodawcy o zasadności jego otrzymania. Prawo pomocy może być przyznane, jeżeli strona wykaże, że zdobycie przez nią środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Podkreślić należy, że strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy powinna przekonać sąd administracyjny o swojej sytuacji majątkowej i finansowej i ją odpowiednio uwiarygodnić, sąd zaś ma dokonać jedynie oceny przedstawionej sytuacji. Niewątpliwie im bardziej strona zobrazuje, udokumentuje tę sytuację, tym większe możliwości wnikliwej oceny ma sąd administracyjny. W przeciwnym razie strona musi się liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami braku wykazania przesłanek z art. 246 P.p.s.a. Jeżeli zaś wnioskodawca uchyla się od należytego i wiarygodnego wykazania swojej aktualnej sytuacji finansowej przedstawiając dane dotyczące tej sytuacji w sposób selektywny, Sąd nie ma jakichkolwiek podstaw do wydania rozstrzygnięcia o przyznanie prawa pomocy - uwzględniającego złożony sprzeciw. Należy mieć bowiem na uwadze, że Sąd nie może w jakikolwiek sposób domniemywać sytuacji materialnej i życiowej wnioskodawcy. Analiza informacji udzielonych przez M. S. nie daje podstaw do uznania, że przedstawiła ona w sposób czytelny swój stan finansowy. Należy zgodzić się ze stanowiskiem referendarza sądowego, że podane przez ww. informacje są wybiórcze i nie są wiarygodne. Świadczy o tym przede wszystkim dokonane przez referendarza zestawienie wysokości miesięcznych dochodów skarżącej, a także wymienione w uzasadnieniu postanowienia objętego sprzeciwem - szczegółowo opisane okoliczności dotyczące informacji co do rzeczywistego stanu majątkowego skarżącej i jej kondycji finansowej. Dodatkowo za takim stanowiskiem przemawia również fakt, że mimo deklarowanego niskiego dochodu skarżąca korzysta z pomocy adwokata z K., gdzie nie ma miejsca zamieszkania, co jak słusznie zauważył referendarz sądowy musi łączyć się z wydatkami znacznie obciążającymi jej deklarowany dochód, co stoi w sprzeczności z jej oświadczaniem, że nie jest w stanie pokryć kosztów swojego utrzymania i korzysta z pomocy konkubenta. Zdaniem Sądu skarżąca nie zdołała wykazać, że spełnia ustawowe przesłanki, skutkujące uwzględnieniem jej wniosku. W sprzeciwie podjęto w zasadzie polemikę z ustaleniami referendarza sądowego, opisanymi w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Do sprzeciwu nie dołączono żadnego nowego materiału dowodowego. Co więcej, w uzasadnieniu sprzeciwu nie podano żadnych konkretnych i rzeczowych argumentów przemawiających za uwzględnieniem wniosku. Dlatego nie może zyskać akceptacji Sądu argumentacja strony zgodnie z którą nie jest ona w stanie ponieść kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. W ocenie Sądu, referendarz sądowy wyciągnął prawidłowe wnioski z przeprowadzonej analizy dokumentacji przedłożonej przez skarżącą i w konsekwencji trafnie odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, wykazując brak ziszczenia się przesłanek do zwolnienia od kosztów sądowych. Niezależnie od powyższego należy również zauważyć, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 § 1 oraz § 3 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.