I SA/Rz 493/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2016 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku A. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych (w 9/10 częściach) w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] kwietnia 2016 r. znak: [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów z kapitałów pieniężnych - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy. A. M. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów z kapitałów pieniężnych. Wezwany do uiszczenia wpisu od tej skargi w kwocie 100 000 zł A. M. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych w 9/10 częściach, uiszczając jednocześnie na ich poczet kwotę 10 000 zł. Wskazał, że jako osoba fizyczna nie posiada przychodów z prowadzonej działalności gospodarczej, bowiem za lata 2014 – 2015, jak też za okres bieżący występuje strata wynosząca odpowiednio 146 875,35 zł (tj. za 2014 r.), 157 329,35 zł (tzn. za 2015 r.) oraz na dzień 30 czerwca 2016 r. 85 053,28 zł. Wnioskodawca jako swój majątek wskazał udziały w następujących spółkach: w [...] sp. z o.o. – 350 udziałów o wartości 350 000 zł, w [...] sp. z o.o. – 280 udziałów o wartości 280 000 zł, w [...] sp. z o.o. – 280 udziałów o wartości 280 000 zł, w [...] sp. z o.o. 624 udziałów o wartości 624 000 zł, w [...] sp. z o.o. – 795 udziałów o wartości 795 000 zł, w [...] sp. z o.o. – 402 udziałów o wartości 402 000 zł, w [...] sp. z o.o. – 25 udziałów o wartości 150 000 zł oraz w [...] sp. z o.o. – 17 365 udziałów o wartości 868 250 zł. Skarżący zaznaczył, że nie otrzymał dotychczas dywidendy, bowiem wypracowany zysk przeznaczony został na pokrycie strat za lata poprzednie. Podał, że kwota wpisu wynosząca 100 000 zł jest dla niego niemożliwa do zapłaty, z uwagi na brak posiadania tak znacznych dochodów. Podniósł, że płaci alimenty na studiującego syna w wysokości 300 zł miesięcznie. Z kolei koszty związane z utrzymaniem domu, w którym mieszka to 450 zł miesięcznie. Jest właścicielem samochodu osobowego z 2008 r. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718), zwanej następnie "P.p.s.a.", strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie natomiast z art. 243 P.p.s.a., stronie – na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku – może zostać przyznane prawo pomocy. Obejmuje ono - wedle treści art. 245 § 2 P.p.s.a. - zarówno zwolnienie od kosztów sądowych, jak i ustanowienie pełnomocnika – wówczas jest to prawo pomocy w zakresie całkowitym. Natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub też tylko ustanowienie adwokata składa się na częściowy wymiar prawa pomocy – art. 245 § 3 P.p.s.a. Celem tej instytucji jest umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym i dostatecznie te okoliczność wykażą. Stosownie bowiem do brzmienia art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a., ciężar dowodu odnośnie do okoliczności dotyczących sytuacji rodzinnej i materialnej strony, a zatem co do przesłanek przyznania prawa pomocy spoczywa na ubiegającym się o nie. I tak, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., który dotyczy częściowego zakresu prawa pomocy (o co ubiega się strona) winien on wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W interesie skarżącego pozostaje przedstawienie jak najpełniejszej informacji, pozwalającej na dokonanie oceny jego aktualnych możliwości płatniczych. Tylko, gdy wnioskodawca w sposób jednoznaczny wykaże, że spełnia wymienioną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przesłankę odstąpienia w jego wypadku od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez jego strony, dopuszczalne jest przerzucenie tychże kosztów na ogół społeczeństwa w ramach instytucji prawa pomocy, finansowanej ze środków publicznych. Zdaniem rozpoznającej niniejszy wniosek, składający go A. M. nie wykazał, by znajdował się w sytuacji uniemożliwiającej mu samodzielne sfinansowanie kosztów swojego udziału w niniejszym postepowaniu. Wprawdzie koszty te są wysokie – obecnie jest to kwota 100 000 zł z tytułu wpisu od złożonej skargi, jednak jak wynika z wniosku, skarżący dysponuje jednocześnie bardzo dużym majątkiem, z którego może pokryć powyższe. Mianowicie, według danych przedstawionych przez wnioskodawcę, posiada on udziały w kilku różnych spółkach o łącznej wartości 3 749 250 zł, stanowiącej wielokrotność wskazanej wyżej opłaty sądowej. W takiej więc sytuacji przyznanie skarżącemu prawa pomocy w żądanym przez niego zakresie, a zatem sfinansowanie ze środków publicznych kosztów jego udziału w niniejszym postępowaniu oznaczałoby niczym nieuzasadnioną ochronę jego majątku prywatnego. Biorąc zaś pod uwagę wskazany wyżej cel instytucji prawa pomocy (wsparcie osób ubogich) jest to więc niedopuszczalne. Z tego też względu, a zatem wobec znacznego majątku strony wnioskującej o pomoc, wystarczającego do pokrycia związanych ze sprawą kosztów, zrezygnowano z wzywania jej o podanie dodatkowych danych czy dokumentów na podstawie art. 255 P.p.s.a., uznając czynność tę za zbędną. Odnosząc się jeszcze do przedstawionego przez stronę argumentu o ponoszonych przez spółki, w których jest udziałowcem, stratach należy wskazać, że strata jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami i nie oznacza rzeczywistego braku środków finansowych. Dochodu w sensie podatkowym nie można bowiem utożsamiać z zyskiem w sensie ekonomicznym. Należy też zwrócić uwagę, że z przedstawionego przez skarżącego we wniosku zestawienia wynika, że w porównaniu do 2013 r. sytuacja finansowa spółek, w których ma on udziały znacznie poprawiła się, bowiem albo osiagnęły one zysk albo wprawdzie poniosły stratę (po kilka tysięcy złotych), lecz w dużo mniejszej wysokości niż poprzednio tzn. w 2013 r. (gdzie straty były nawet kilkumilionowe). Mając powyższe na uwadze orzeczono o odmowie zwolnienia A. M. od kosztów sądowych w żądanym przez niego wymiarze 9/10 częściach. Podstawę powyższego stanowił art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.