I SA/Rz 50/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Surmacz Sędziowie NSA Maria Serafin-Kosowska NSA Bożena Wieczorska /spr./ Protokolant sek.sąd. T.Tochowicz po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2005r. na rozprawie- sprawy ze skargi J. S., B. R. i J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2004r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za 2004r. I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] sierpnia 2004r. nr [...], II. określa, że powyższe decyzje nie mogą być wykonane do chwili uprawomocnienia się wyroku. I SA/Rz 50/05 Uzasadnienie Pismem z dnia 23 czerwca 2004r., które wpłynęło do Urzędu Miejskiego w dniu 16 lipca 2004r. – J.S. wiosła prośbę o "umorzenie jej rat podatku od nieruchomości położonej w M. przy ul. K. w sumie 722,80zł", z uwagi na to, że nie jest w stanie uiścić powyższej kwoty. Wnioskodawczyni wyjaśniła, że pobiera emeryturę w wysokości 827zł, z czego część wydatkuje na najbardziej potrzebne leki. Podatniczka dodała ponadto, że z emerytury tej utrzymuje się również jej córka R.B. z dwojgiem dzieci w wieku szkolnym, która nie uzyskuje żadnych dochodów; córka jest również w stałym leczeniu. W budynku przy ul. K. zamieszkuje także syn J.S. zatrudniony na podstawie umowy zlecenia w P.P.H.U "A" – spółka z o.o., który ma na utrzymaniu żonę pozostającą bez pracy oraz troje dzieci w wieku szkolnym. Wnioskodawczyni podała ponadto, iż lokalu użytkowego nie może od kilku lat wynająć, a budynek cały wymaga remontu, na który również nie ma środków. Do wniosku J.S. dołączyła odcinek emerytury oraz zaświadczenia córki i syna. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2004r. ([...]) – adresowaną do J.S., J.S. oraz B.R.– Prezydent Miasta odmówił umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości w wysokości 694,60zł za rok 2004. W uzasadnieniu decyzji organ podatkowy potwierdził okoliczności, dotyczące warunków materialnych, na które powołała się podatniczka i wyliczył, iż na jednego członka rodziny przypada dochód w kwocie 215,67zł. Organ ten ustalił ponadto, iż rodzina nie korzysta z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Powołując się na treść art. 67 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. nr 137, poz. 926 z późn.zm.) organ podatkowy podkreślił, że wszelkie ulgi podatkowe stanowią wyjątek od zasady równości i powszechności opodatkowania, w związku z czym umorzenie zaległości podatkowej może nastąpić tylko w wypadkach wyjątkowych, z uwagi na ważny interes podatnika lub interes publiczny. Sytuacja, w której znaleźli się podatnicy nie jest – zdaniem organu - sytuacją nadzwyczajną i losową, wskutek której bez uszczerbku dla własnego zdrowia i utrzymania nie będą w stanie regulować zaległości podatkowych. Organ podatkowy dodał, że w ciągu ostatnich kilku lat przyznawał podatnikom ulgi w spłatach poszczególnych rat podatku w 1999r. i 2000r., a w latach 2001, 2002 i 2003 umorzył cały zaległy podatek. Brak możliwości wynajęcia budynku gospodarczego nie stanowi jednak podstawy do corocznego umarzania podatku. Ponadto, organ podatkowy podkreślił, iż J.S. jest również posiadaczką nieruchomości, w skład której wchodzą użytki rolne i las położonej przy ul. W. oraz współwłaścicielem (wspólnie ze zmarłym mężem w 188/192 części) nieruchomości położonej przy ul. M., w której aktualnie zamieszkuje i prowadzi działalność gospodarczą syn podatniczki – J.S. Końcowo organ podatkowy zauważył, że decyzje w sprawie umorzenia zaległości podatkowych podejmowane są w sferze tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że decyzje takie są uprawnieniem organu, a nie jego obowiązkiem. W odwołaniu od powyższej decyzji – które złożyli J.S., J.S. i B.R.– J.S. ponownie przedstawiła swą trudną sytuację finansową i wyjaśniła, że grunt przy ul. K. nie przynosi jej żadnego dochodu, a lokal użytkowy przy ul. M. jest wynajmowany przez syna, który nie prowadzi aktualnie działalności gospodarczej. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji i wyjaśniło, iż zgodnie z art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej umorzenie zaległości podatkowej zależy od uznania organu podatkowego I instancji. Kontrola organu odwoławczego sprowadza się jedynie do sprawdzenia czy przeprowadzono postępowanie podatkowe w aspekcie przesłanek umorzenia wymienionych w art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej, a także czy nie popełniono uchybień formalnych. Dokonując oceny z tego punktu widzenia organ odwoławczy stwierdził, iż "organ podatkowy I instancji w toku postępowania podjął wszelkie niezbędne czynności do wyjaśnienia stanu faktycznego, zebrał dowody w celu stwierdzenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek do rozpatrzenia wniosku, a działając w ramach uznania administracyjnego nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na powyższą decyzję wnieśli J.S., B.R. i J.S., przy czym skarżący poszerzyli zakres swych żądań wnosząc o umorzenie kwoty 1389,20zł. W uzasadnieniu skargi skarżąca J.S. ponownie przedstawiła trudną sytuację własną oraz rodziny syna J.S., a także rodziny córki B.R. i wniosła o pozytywne rozpatrzenie skargi. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. W piśmie z dnia 1 czerwca 2005r. J.S. ponowiła swój wniosek o umorzenie podatku od nieruchomości za 2004r., ponieważ "przeoczyła i w terminie nie przesłała swojej prośby". Dodała również, że nie ma żadnych dodatkowych dochodów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 2 w zw. z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) oraz w związku z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd bada czy organy w należyty sposób ustaliły wszystkie istotne okoliczności faktyczne sprawy i czy do tak ustalonego stanu sprawy zastosowały prawidłowo zinterpretowane przepisy prawa materialnego. Sąd zauważa, iż niniejsza sprawa została wszczęta z wniosku J.S. z dnia 23 czerwca 2004r. o umorzenie "jej rat podatku od nieruchomości położonej w M. przy ul. K. w kwocie 722,80zł". Tymczasem zarówno organ I instancji, jak i II instancji skierowały swe decyzje o odmowie umorzenia zaległości podatkowej w kwocie 694,60zł łącznie do "J.S., J.S. i B.R.", nie wyjaśniając przy tym kto jest podatnikiem podatku od wymienionej we wniosku nieruchomości oraz powodów, dla których uznały, iż wnioskodawcami są wszyscy adresaci decyzji. W aktach sprawy brak jest jakichkolwiek ustaleń z tego zakresu, a lapidarne stwierdzenie organu odwoławczego, iż w/w J.S., J.S. i B.R. są "współwłaścicielami" przedmiotowej nieruchomości nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy. W ocenie Sądu brak możliwości potwierdzenia prawidłowości ustalenia strony podmiotowej stosunku podatkowego jest uchybieniem istotnym, które może mieć wpływ na kierunek rozstrzygnięcia. Brak jest również możliwości weryfikacji strony przedmiotowej stosunku podatkowego, bowiem wnioskodawczyni J.S. wniosła o umorzenie kwoty 722,80zł, podczas gdy organy podatkowe odmówiły umorzenia kwoty 694,40zł. Powyższe okoliczności dobitnie świadczą o tym, że organ odwoławczy naruszył przepisy postępowania w sposób, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Dodatkowo Sąd zauważa, iż postępowanie podatkowe jest postępowaniem dwuinstancyjnym, co oznacza, że organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpatrzeć sprawę, czyli przeprowadzić postępowanie i wydać w tej samej sprawie decyzję. Nie może zatem ograniczyć się tylko do formalnej kontroli decyzji organu I instancji. Dostrzeżone uchybienia formalnie obligują Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, bez możliwości merytorycznej ich oceny. Z oczywistych względów Sąd, który bada wyłącznie legalność zaskarżonych decyzji nie ma uprawnień do merytorycznego rozstrzygania sprawy podatkowej, nie może uwzględnić żądań zawartych w skardze o umorzenie zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za cały 2004r. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c cytowanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. orzekł jak w sentencji. 08-08-25bj