I SA/Rz 507/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Barbara Stukan-Pytlowany /spr./ Sędziowie WSA Grzegorz Panek SO del. Tomasz Smoleń Protokolant st.sekr.sąd. Beata Janczewska po rozpoznaniu w Wydziale I Finansowym na rozprawie w dniu 5 października 2010 r. sprawy ze skargi J. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia II i III raty zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za 2008r. - oddala skargę - I SA/Rz 507/10 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R., działając na podstawie art. 233 § 1 w zw. z art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm., zwana dalej: Ordynacja podatkowa), po rozpatrzeniu odwołania J.Ś. od decyzji Wójta Gminy R. z dnia [...] października 2008 r., nr [...], odmawiającej umorzenia II i III raty w podatku od nieruchomości na 2008 r., w kwocie 522 zł, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Wnioskodawczyni jest osobą w podeszłym wieku, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z dwiema dorosłymi córkami. Dochody tego gospodarstwa w 2008r to: świadczenie emerytalne skarżącej w wysokości 1194,25 zł miesięcznie, renta młodszej córki A.Ś. w kwocie 556,02 zł miesięcznie, która zgodnie z załączonym wypisem orzeczenia lekarza orzecznika ZUS, została uznana za całkowicie i trwale niezdolną do pracy oraz dochody ze stosunku pracy córki W. Ś. w kwocie 1489,76 zł miesięcznie, na której utrzymaniu pozostaje 10-letnia córka. W. Ś. pobiera alimenty na córkę, które wynoszą 300 zł miesięcznie. Łączny miesięczny dochód całego gospodarstwa domowego, na który składają się dochody skarżącej, jej córek oraz dochód z prowadzonego przez nie gospodarstwa rolnego, wynoszący 173,26 zł miesięcznie, wynosi 3.713,29 zł. Wydatki związane z utrzymaniem domu wszyscy domownicy ponoszą wspólnie. Wśród tych wydatków, znajdują się koszty ponoszone na leczenie i leki wszystkich członków rodziny, na dowód czego skarżąca przedłożyła zaświadczenia lekarskie i faktury zakupu leków. Rozważając przesłanki warunkujące umorzenie zaległości w podatku od nieruchomości organ I instancji uwzględnił zadeklarowane przez skarżącą stałe koszty związane z utrzymaniem oraz koszty związane ze spłatą zaciągniętych zobowiązań -ogółem ok. 1600 zł miesięcznie i nie stwierdził przesłanki warunkującej pozytywne dla strony rozstrzygnięcie, a w szczególności, jak to zostało podkreślone w uzasadnieniu wydanej decyzji - nie wystąpiły w tym przypadku okoliczności osłabiające zdolności płatnicze na tyle, by uniemożliwiało to zapłatę należnego na rzecz gminy podatku od nieruchomości. Na tej podstawie Wójt Gminy R. odmówił udzielenia wnioskowanej ulgi. Wnioskodawczyni złożyła odwołanie od tej decyzji, w którym zarzuciła organu I instancji zbyt dowolną i rygorystyczną ocenę zaistnienia przesłanek umorzenia, przy braku wnikliwej analizy jej sytuacji życiowej, materialnej i zdrowotnej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R., decyzją z [...] grudnia 2008r.nr. [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Wyrokiem z dnia 4 września 2009r. sygn. akt I SA/Rz 52/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w R. uchylił powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z przyczyn procesowych. W związku z powyższym Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. ponownie przeprowadziło postępowanie w sprawie i wyznaczyło stronie termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Po zapoznaniu się z aktami sprawy - w piśmie z dnia 22 lutego 2010r. skarżąca podniosła że jej sytuacja majątkowa, rodzinna i finansowa się pogorszyła, na co przedłożyła dowody w postaci odcinka otrzymywanej emerytury, odcinka renty córki A. i dokumenty dotyczące płatności okresowych związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego, wydatków na leczenie jak i zaświadczenia lekarskie, karty z hospitalizacji. Po ponownym rozpoznaniu odwołania J.Ś. od decyzji z dnia 20 października 2008r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy rozpoznając ponownie sprawę ustalił stan faktyczny istniejący w dniu wydania w sprawie decyzji ostatecznej. Organ podkreślił, że przed wydaniem orzeczenia, mając na uwadze upływ czasu od wydania decyzji przez organ I instancji uaktualnił wiedzę odnośnie stanu rodzinnego i majątkowego odwołującej. Organ odwoławczy powołując się na treść art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej stwierdził, że decyzje podejmowane na podstawie tego przepisu są decyzjami uznaniowymi. Udzielenie ulgi w postaci umorzenia należności podatkowych jest instytucją wyjątkową, a zatem jej zastosowanie winny uzasadniać szczególne i nadzwyczajne okoliczności. W ocenie organu, wskazane przez J.Ś. okoliczności nie stanowiły wystarczającej podstawy do uwzględnienia wniosku, a oceny tej nie zmieniają również przedłożone w postępowaniu odwoławczym dowody z rachunków, wskazujące na wysokość wydatków domowników, zaświadczenia lekarskie i odcinki otrzymywanych miesięcznych świadczeń emerytalnych i rentowych. W ocenie organu odwoławczego przytoczone przez stronę odwołującą okoliczności i fakty nie wskazują na to, iż strona znajduje się w stanie ubóstwa czy też w gospodarstwie domowym doszło do zdarzeń losowych takich jak: pożar, powódź, klęska nieurodzaju. Wysokość otrzymywanego przez odwołującą jak i jej córkę świadczenia emerytalnego i rentowego nieznacznie wzrosła. Ustalenie wysokości dochodu osiąganego przez odwołującą wraz z członkami rodziny pozostającymi we wspólnym gospodarstwie domowym pozwoliło na oszacowanie sytuacji materialnej i zdolności płatniczych. Organ odwoławczy podkreślił, że ponoszenie wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego czy zakup lekarstw winno obciążać podatnika i nie może być przerzucone na gminę poprzez uszczuplenie jej dochodu. Zdarzenia te nie stanowią szczególnie uzasadnionego przypadku pozwalającego na skorzystanie z ulgi jaką jest umorzenie zobowiązań. Organ odwoławczy uznał, że okoliczność zagrożenia egzystencji rodziny- na skutek zapłaty zaległości podatkowej, nie została w postępowaniu wykazana. Ustalone okoliczności faktyczne nie wskazują z kolei na to, że w chwili obecnej obniżyła się znacznie zdolność płatnicza odwołującej lub jej domowników, która z uwagi na jej ważny interes uzasadniałaby umorzenie zaległości podatkowej. Organ uznał również, że nie zaszły żadne nadzwyczajne okoliczności które uzasadniałyby umorzenie. W szczególności nie stanowi ich fakt, że konieczność zapłaty zaległości stanowić będzie obciążenie finansowe dla podatnika. Z materiału dowodowego nie wynika również, by za zastosowaniem umorzenia przemawiał interes publiczny. Ponieważ przesłankę interesu publicznego należy odczytywać w perspektywie oczekiwań określonej grupy podmiotów. W tym wypadku mieszkańców gminy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J.Ś. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu skargi szczegółowo odniosła się do swojej trudnej sytuacji rodzinnej i finansowej podkreślając przy tym, że w 2006 r. nastąpiła zmiana kwalifikacji części użytkowanych przez nią gruntów rolnych, co spowodowało znaczny wzrost wysokości podatku, z kwoty 56 zł w podatku rolnym w 2006 r. do kwoty 1043 zł w podatku od nieruchomości za 2008 r. Skarżąca zaznaczyła także, że mimo swojej trudnej sytuacji materialnej wywiązała się z obowiązku zapłaty podatku za gospodarstwo rolne i las w wysokości 215 zł za 2008 r., nie jest natomiast w stanie uregulować pozostałych rat podatku od nieruchomości. Jej zdaniem organy obu instancji nie zbadały dostatecznie i w pełni sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej, i dowolnie orzekając o odmowie umorzenia. Zdaniem skarżącej w prowadzonej sprawie naruszono przepisy prawa materialnego jak i procesowego w stopniu wpływającym na wynik sprawy. Skarżąca postawiła również organowi II instancji zarzut nieuwzględnienia , że jej sytuacja związana ze stanem rodzinnym, majątkiem, dochodami w latach 2009- 2010 uległa pogorszeniu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269/ sąd kontroluje zaskarżone decyzje w zakresie ich legalności, rozumianej jako zgodność tych aktów z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, zaś na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 1,53, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a./ nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną. Skarga jest nieuzasadniona. Decyzja o umorzeniu (bądź odmowie umorzenia) zaległości podatkowej wraz z odsetkami wydana na podstawie art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że do organu administracji państwowej należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy. Jeżeli więc organ administracyjny stwierdzi, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 67 a § 1 Ordynacji podatkowej tj. ważny interes podatnika lub interes publiczny, przepis ten w ogóle nie może mieć zastosowania Dopiero wystąpienie takich przesłanek nakazuje rozważenie czy w ogóle, a jeżeli tak, to w jakiej części, zaległość (odsetki) może być umorzona. Użyte w powołanym przepisie pojęcie "ważny interes podatnika" jest pojęciem nieostrym, natomiast pojęcie "interes publiczny", to pojęcie niedookreślone. O istnieniu ważnego interesu podatnika, jak podnosi się w piśmiennictwie przedmiotu, nie decyduje subiektywne przekonanie podatnika, lecz decydować powinny kryteria zobiektyzowane, zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości, w której wysoką rangę mają zdrowie i życie, a także zagrożenie egzystencji rodziny czy sytuacja finansowa i rokowania na przyszłość, a przede wszystkim sytuacje, w których niemożność spłaty zadłużenia wynika z działania czynników, na które podatnik nie ma wpływu i które są niezależne od sposobu jego postępowania (wyrok WSA w Łodzi z dnia 11 października 2005r. sygn. l SA/Łd 883/2005, wyrok III SA/Wa sygn. akt 2118/04). Natomiast przez interes publiczny rozumie się dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, itp. (por. wyrok NSA sygn. akt III SA 2457/02, system informacji prawnej Lex). Uznaniowy charakter decyzji nie wyklucza sam przez się jej kontroli , ale zakres tej kontroli znacznie ogranicza. Sądowa kontrola tego rodzaju decyzji obejmuje samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, ale nie rozstrzygnięcie, będące wynikiem dokonania wyboru. Sprowadza się ona zasadniczo do badania czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury. Decyzja uznaniowa jest przez Sąd uchylana w wypadku stwierdzenia, że została wydana z takim naruszeniem przepisów o postępowaniu, że na wynik sprawy mogło to mieć wpływ istotny (art.145 §1 pkt.1 lit.c P.p.s.a.). O tego rodzaju naruszeniach prawa można by mówić, gdyby organ dokonując oceny sprawy pominął istotne dla niej dokumenty lub okoliczności faktyczne, dokonał oceny dokumentów i okoliczności wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Gdy pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy. Kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się do badania czy w procesie dochodzenia do tej decyzji organ podatkowy uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na ważny interes podatnika lub ważny interes społeczny uzasadniający umorzenie zaległości podatkowej lub odsetek oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów(por. wyrok NSA z dnia 13 maja 2000r. III SA 3416/99 system informacji prawnej Lex 13/2006). Należy podkreślić, że negatywne rozstrzygniecie wniosku powinno być przekonywująco uzasadnione zarówno co do faktów jak i co do prawa, tak by nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygniecie jest ich logiczną konsekwencją. W rozpoznawanej sprawie organy podatkowe spełniły w sposób należyty powyższe powinności rozpatrując wniosek, a następnie rozpatrując odwołanie wnioskodawcy od decyzji organu I instancji. Należy podkreślić, że organ odwoławczy, zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 12 stycznia 201 Or. I OSK 1092/2009 Lex polonica), ponownie rozpoznając sprawę ustalił stan faktyczny istniejący w dniu wydania zaskarżonej decyzji, bowiem uwzględnił dowody przedłożone przez skarżąca w postępowaniu odwoławczym i dokonał ich oceny. Zdaniem Sądu, ocena organów podatkowych istnienia przesłanek do zastosowania uznania administracyjnego, została dokonana po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego (art.191 Ordynacji podatkowej) poprzedzonym dokładnym wyjaśnieniem okoliczności faktycznych (art.122 Ordynacji podatkowej). Aby stwierdzić czy w niniejszej sprawie ważny interes podatnika potwierdza zasadność wniosku, organy podatkowe poczyniły wyczerpujące ustalenia odnośnie sytuacji materialnej, rodzinnej i zdrowotnej skarżącej i jej rodziny. Poczyniły ustalenia czy dochód skarżącej i jej niezbędne wydatki dają realne możliwości uregulowania zaległości podatkowej. Organy ustaliły, że wprawdzie skarżąca utrzymuje się z niewysokiej emerytury, jest schorowana, pozostaje w leczeniu, to jednak jest ona w stanie uregulować zaległość podatkową, bowiem dochody skarżącej i jej rodziny przewyższają wysokość ponoszonych wydatków, a fakty dotyczące ponoszenia przez nią wydatków nie stanowią wystarczającej przesłanki do zastosowania ulgi. W przypadku skarżącej nie wystąpiły żadne wydarzenia, które można by określić jako ważny interes podatnika, a podnoszone przez skarżącą okoliczności dotyczące ponoszenia kosztów związanych z remontem obiektów budowlanych, ponoszenia kosztów utrzymania rodziny jak i kosztów leczenia nie są okolicznościami nadzwyczajnymi. Organ odwoławczy po rozpatrzeniu odwołania nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania i stwierdził mając na uwadze zgromadzony materiał dowodowy( także w postępowaniu odwoławczym), że organ I instancji w przedmiotowej sprawie prawidłowo ustalił stan faktyczny oraz właściwie zastosował przepisy prawa. Zdaniem organu odwoławczego w sprawie nie było podstaw do udzielenia ulgi podatkowej. Nie ulega wątpliwości, że jednym z przejawów równości wobec prawa jest, to iż każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków określonych w ustawie (art. 84 Konstytucji RP). Uzyskanie ulgi podatkowej jest odstępstwem od tej zasady, bowiem na mocy indywidualnej decyzji podatnik zostaje zwolniony z obowiązku świadczenia wynikającego z ustawy. Dlatego szczególnie istotne jest prawidłowe stosowanie prawnych przesłanek umorzenia zaległości podatkowych. W niniejszej sprawie ocena wniosku skarżącej dokonana przez organy podatkowe nie budzi zastrzeżeń Sądu przy konfrontacji z zgromadzonym materiałem dowodowym w zakresie zaistnienia przesłanki ważnego interesu podatnika jak i przesłanki interesu publicznego. Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, J.Ś. zamieszkuje z dwoma dorosłymi córkami i wnuczką, prowadzi z córkami wspólne gospodarstwo domowe. Skarżąca i jej córki pozostają w leczeniu i ponoszą z tego tytułu wydatki. Jednakże rodzina ta posiada stałe dochody. Skarżąca pobiera aktualnie świadczenie emerytalne w kwocie 1274zł miesięcznie, renta młodszej córki A.Ś. wynosi 591 zł miesięcznie, a wynagrodzenie za pracę córki W.Ś. wynosi 1489zł miesięcznie W.Ś. pobiera na małoletnią córkę liczącą 10 lat alimenty w kwocie łącznej 300 zł łącznie. Skarżąca posiada gospodarstwo rolne z którego dochód wynosi 173,26zł miesięcznie. Łączny dochód skarżącej i jej rodziny przekracza kwotę 3.700zł miesięcznie, natomiast przeciętne wydatki miesięczne na utrzymanie domu, na leczenie, spłatę zaciągniętych zobowiązań wynoszą ogółem około 1600zł miesięcznie. Zaległe zobowiązanie podatkowe, którego umorzenia skarżąca się domaga wynosi 522zł. Należy zaznaczyć, że ta zaległość dotyczy II i III raty podatku od nieruchomości za 2006r. to jest należności za 6 miesięcy, a łączny dochód miesięczny rodziny skarżącej wynosi ponad 3.700 zł. W świetle powyższego zdaniem Sądu, nie jest dowolna ocena organów podatkowych, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie zaistniała sytuacja nadzwyczajna i wyjątkowa wyczerpująca przesłanki z art. 67a Ordynacji podatkowej - ważnego interesu podatnika czy też ważnego interesu publicznego. Słusznie stwierdzają organy, że ponoszenie wydatków na utrzymanie gospodarstwa domowego i zakup lekarstw nie są nadzwyczajnymi okolicznościami, które uzasadniałyby umorzenie. Niewątpliwie nie stanowi ich fakt, że konieczność zapłaty zaległości stanowić będzie obciążenie finansowe dla podatnika. W stanie faktycznym sprawy, gdy dochody skarżącej i jej rodziny przewyższają wydatki zasadne jest ustalenie organów podatkowych, że okoliczność zagrożenia egzystencji rodziny mogąca decydować o zasadności umorzenia na skutek zapłaty zaległości podatkowej, nie została w postępowaniu wykazana. Zasadność tych ustaleń nie mogą podważyć dokumenty (kopie faktur ponoszonych wydatków) przedłożone przez skarżącą na rozprawie, dotyczą bowiem wydatków poniesionych po wydaniu zaskarżonej decyzji. Nie zostało też w postępowaniu wykazane by w gospodarstwie domowym zaistniały nadzwyczajne losowe okoliczności niezależne od postępowania skarżącej jak powódź, klęski nieurodzaju. Z materiału dowodowego nie wynika też by za zastosowaniem umorzenia przemawiał interes publiczny. Fakt, że skarżąca czuje się pokrzywdzona zmianą kwalifikacji gruntów i koniecznością zapłaty podatku od nieruchomości za grunty, które wcześniej zakwalifikowane jako grunty rolne były niżej opodatkowane, nie stanowi nadzwyczajnej okoliczności uzasadniającej umorzenie. Skarżąca kwestionując zasadność zmiany kwalifikacji gruntów winna wystąpić z stosownym wnioskiem do właściwego organu administracji o dokonanie zmian w ewidencji. Bowiem dla organu podatkowego podstawę wymiaru właściwego podatku stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków (art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989r. prawo geodezyjne i kartograficzne Dz.U. z 2005r. Nr.240, poz. 2027). Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd uznał je za nieuzasadnione, bowiem sprowadzają się one jedynie do polemiki z ustaleniami organów podatkowych poczynionymi w ramach przysługującego im uznania administracyjnego. Sąd zauważa, że okoliczność iż dokonana przez organy podatkowe ocena materiału dowodowego zebranego w sprawie, odbiega od samooceny dokonanej przez skarżąca nie świadczy , iż ocena ta była dowolna. Jak już Sąd wyżej zauważył, dokonana przez organy ocena materiału zgromadzonego w sprawie mieściła się w ramach przewidzianej w art. 191 Ordynacji podatkowej zasady swobodnej oceny dowodów. Skoro zaś zaskarżona decyzja była wynikiem rozważania wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, to brak było podstaw do uznania jej za niezgodną z prawem. Mając powyższe na względzie Sąd w oparciu o art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.