I SA/Rz 520/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Szaro po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2017 r. sprzeciwu W. L.-N. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 6 października 2017 r. sygn. I SA/Rz 520/17, o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. L.-N. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...], [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za IV kwartał 2013 r. - p o s t a n a w i a - utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. I SA/Rz 520/17 Uzasadnienie Postanowieniem z dnia 6 października 2017 r., referendarz sądowy odmówił W. L.-N. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...], [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za IV kwartał 2013 r. W sprzeciwie na powyższe postanowienie skarżąca reprezentowana przez adwokata wniosła o zmianę zaskarżonego rozstrzygnięcia poprzez zwolnienie z kosztów sądowych. Zarzuciła naruszenie: - art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; zwanej dalej P.p.s.a.) przez błędne przyjęcie, że skarżąca nie wykazała w sposób dostateczny powoływanych przez nią faktów oraz przyjętego stanowiska, a także, że nie spełniła ona przesłanek prawnych, mianowicie nie wskazała dokumentacji odnoszącej się do potwierdzenia faktów, a w związku z tym nastąpiło nieprawidłowe przyjęcie, iż skarżąca jest w stanie w odniesieniu do swojej sytuacji materialnej ponosić koszty postępowania, które w odniesieniu do wartości przedmiotu sporu stanowią kwotę stosunkowo wysoką by można było ją uiścić bez uszczerbku dla utrzymania skarżącej oraz jej rodziny, tym bardziej uwzględniając przedłożone kserokopie dokumentów oraz rachunków, co nie zostało uwzględnione i zweryfikowane w sposób prawidłowy, - art. 252 § 1 P.p.s.a. przez błędne przyjęcie, iż skarżąca nie wskazała konkretnych dokumentów odnoszących się do kwestii materialnej oraz jej sytuacji rodzinnej i źródłach utrzymania, przy czym okoliczności i dane zostały szczegółowo wskazane w formularzu o przyznanie prawa pomocy oraz w szczegółowych kserokopiach dokumentów i oświadczeniach załączonych po wezwaniu do ich uzupełnienia, w związku z czym nie ma podstaw do uznania ich braku w zakresie materiału dowodowego, a tym samym zgodnie z przepisami prawa niekwestionowanym jest, że dane konieczne do rozpatrzenia wniosku zostały załączone, w związku z czym nie zachodzą jakiekolwiek braki mogące uzasadniać odmowę przyznania prawa pomocy (również te kwestie oparte na domniemaniu). Nadto zarzucono błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę orzeczenia, mających wpływ na treść wydanego postanowienia, w szczególności: błędne i nieprawidłowe przyjęcie, iż skarżąca posiada możliwości finansowe pozwalające na pokrycie kosztów postępowania, które są znacząco wysokie co do dochodów i zarobków, a ich uiszczenie z pewnością spowoduje znaczący uszczerbek dla utrzymania rodziny, a które stanowią w większości kwoty przeznaczane na opłacenie podstawowych wydatków, stanowisko zaś poczynione w postanowieniu jest całkowicie bezpodstawne, niezgodne z okolicznościami faktycznymi i ustaleniami w sprawie. W uzasadnieniu skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem referendarza sądowego i podniosła, że jej sytuacja majątkowa nie pozwala na poniesienie przez nią kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Zgodnie z art. 260 § 1 P.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień referendarza sądowego, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 (w tym od postanowień o odmowie przyznania prawa pomocy określonych w art. 258 § 1 pkt 7 P.p.s.a.), sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Zwolnienie od kosztów sądowych objęte jest zatem zakresem częściowego prawa pomocy, które może być przyznane osobie fizycznej po wykazaniu przez nią braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Wyjaśnienia wymaga, że dla uzyskania prawa pomocy nie wystarczy subiektywne przekonanie wnioskodawcy o zasadności jego otrzymania. Prawo pomocy może być przyznane, jeżeli strona wykaże, że zdobycie przez nią środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Podkreślić należy, że strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy powinna przekonać sąd administracyjny o swojej sytuacji majątkowej i finansowej i ją odpowiednio uwiarygodnić, Sąd zaś ma dokonać jedynie oceny przedstawionej sytuacji. Niewątpliwie im bardziej strona zobrazuje, udokumentuje tę sytuację, tym większe możliwości wnikliwej oceny ma sąd administracyjny. W przeciwnym razie strona musi się liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami braku wykazania przesłanek z art. 246 P.p.s.a. Jeżeli zaś wnioskodawca uchyla się od należytego i wiarygodnego wykazania swojej aktualnej sytuacji finansowej przedstawiając dane dotyczące tej sytuacji w sposób selektywny, Sąd nie ma jakichkolwiek podstaw do wydania rozstrzygnięcia o przyznanie prawa pomocy - uwzględniającego złożony sprzeciw. Należy mieć bowiem na uwadze, że Sąd nie może w jakikolwiek sposób domniemywać sytuacji materialnej i życiowej wnioskodawcy. Przedstawiona przez skarżącą we wniosku o przyznanie prawa pomocy sytuacja wzbudzała uzasadnione wątpliwości referendarza sądowego zwłaszcza w zakresie informacji o rzeczywistym stanie majątkowym wnioskodawczyni, jej zdolnościach płatniczych i stanie rodzinnym. W związku z tym wezwaniem z dnia 21 sierpnia 2017 r. pełnomocnik skarżącej został wezwany do złożenia dodatkowego oświadczenia o jej stanie majątkowym i rodzinnym oraz przedłożenia określonych dokumentów (k. 19 akt sądowych) - w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie dotychczas ujawnionych danych. W odpowiedzi z dnia 2 października 2017 r. pełnomocnik skarżącej złożył: wypełniony formularz PPF, zeznanie PIT-36L za 2016 r., kopie rachunków za energię elektryczną wystawione na nazwisko W. L., rachunku za gaz na nazwisko W. L. i J. L., zaś rachunek wystawiony przez MZK sp. z o.o. w L. na nazwisko J. L. W ocenie Sądu referendarz sądowy trafnie ocenił, że wnioskodawczyni nie udzieliła wyczerpujących odpowiedzi na wezwanie z dnia 21 sierpnia 2017 r., pomimo przedłużenia pierwotnie wyznaczonego terminu, w tym: dotyczących jej męża i ojca córki, nadesłania kopii rachunków za 3 ostatnie okresy płatności związanych z utrzymaniem domu, wyjaśnienia warunków mieszkaniowych (zajmowanych pomieszczeń), uszczegółowienia wydatków codziennego utrzymania, oświadczenia o korzystaniu z pomocy społecznej oraz pomocy od innych osób, określenia zobowiązań i wierzytelności, wyjaśnienia czy dysponuje nadal nieruchomościami, z których wydobywała kruszywa i maszynami wykorzystywanymi w działalności gospodarczej. Analiza informacji udzielonych przez W. L.-N. nie daje podstaw do uznania, że przedstawiła ona w sposób czytelny swój stan finansowy. Należy zgodzić się ze stanowiskiem referendarza sądowego, że podane przez ww. informacje są wybiórcze i nie są wiarygodne. Świadczy o tym przede wszystkim dokonane przez referendarza zestawienie wysokości miesięcznych dochodów deklarowanych przez skarżącą, a także wymienione w uzasadnieniu postanowienia objętego sprzeciwem - okoliczności dotyczące rzeczywistego stanu majątkowego skarżącej i jej kondycji finansowej. Dodatkowo za takim stanowiskiem przemawia również fakt, że mimo deklarowanego niskiego dochodu skarżąca korzysta z pomocy adwokata, co musi łączyć się z wydatkami obciążającymi jej dochód. Zdaniem Sądu skarżąca nie zdołała wykazać, że spełnia ustawowe przesłanki, skutkujące uwzględnieniem jej wniosku. W sprzeciwie podjęto w zasadzie polemikę z ustaleniami referendarza sądowego, opisanymi w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Do sprzeciwu nie dołączono żadnego nowego materiału dowodowego. Co więcej, w uzasadnieniu sprzeciwu nie podano żadnych konkretnych i rzeczowych argumentów przemawiających za uwzględnieniem wniosku. Dlatego nie może zyskać akceptacji Sądu argumentacja strony zgodnie z którą nie jest ona w stanie ponieść kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. W ocenie Sądu, referendarz sądowy wyciągnął prawidłowe wnioski z przeprowadzonej analizy dokumentacji przedłożonej przez skarżącą i w konsekwencji trafnie odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, wykazując brak ziszczenia się przesłanek do zwolnienia od kosztów sądowych. Niezależnie od powyższego należy również zauważyć, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 § 1 oraz § 3 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.