I SA/Rz 523/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Andrzej Tokarz po rozpoznaniu w dniu 11 września 2017 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku TZ o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi TZ na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [.] z dnia [.] czerwca 2017 r. nr [.] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania - p o s t a n a w i a - odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od opłaty sądowej od skargi. Oświadczył, że nie posiada jakichkolwiek oszczędności, utrzymuje się z niewielkiego dochodu otrzymywanego z tytułu odbywanego stażu (720 zł) oraz wynajmu lokalu użytkowego (3 000 zł). Żona pobiera rentę w kwocie 650 zł. Łącznie dochód rodziny wynosi 4 570 zł, a wydatki miesięczne 3 000 zł. Na utrzymaniu mają małoletnią córkę, urodzoną w 2000 r. Podał, że do spłaty pozostało mu 200 000 zł kredytu, ma też liczne zobowiązania wobec Urzędu Skarbowego (60 728,34 zł plus odsetki) oraz Gminy i Miasta [.] (5 322 zł plus odsetki) stwierdzone tytułami wykonawczymi. Jest właścicielem nieruchomości składającej się z trzech działek ewidencyjnych położonych w [.] o pow. 0,2506 ha, obciążonych hipotekami (340 000 na rzecz banku, oraz 184 809 zł i 109 435,53 zł na rzecz urzędu skarbowego), dwóch samochodów osobowych: Honda CRV z 2004 r. o wartości 13 000 zł i Suzuki Grand Vitara z 2006 r. o wartości 16 000 zł. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.) zwanej dalej: "Ppsa", przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie referendarza sądowego wnioskodawca nie wykazał powyższych przesłanek, a zadeklarowana przez niego sytuacja materialna nie uniemożliwia mu uiszczenia wpisu w niniejszej sprawie, który wynosić będzie zaledwie 100 zł. Już tylko porównanie dochodów miesięcznych rodziny oraz zadeklarowanych wydatków (bez uszczegółowienia przez wnioskodawcę, co się na nie składa) pokazuje, że rodzina dysponuje nadwyżką środków na poziomie przeszło 1500 zł. W ocenianej przez skarżącego jako zła sytuacji materialnej rodzina utrzymuje aż dwa samochody, czego z pewnością nie można uznać za zaspokajanie podstawowych potrzeb bytowych. Natomiast wymienione obciążenia finansowe oraz kwestia ich spłacania jest indywidualną sprawą dłużnika i fakt ten nie może samodzielnie skutkować przeniesieniem na Skarb Państwa ciężaru ponoszenia kosztów postępowania sądowego związanych z udziałem skarżącego w nim (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 września 2014 r. sygn. II FZ 1309/14; tekst dostępny na stronie internetowej "http://orzeczenia.nsa.govpl"). Zasadą wynikającą bowiem z art. 199 Ppsa jest częściowe ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych z ich udziałem w nim, a zwolnienie od kosztów stanowi od tej zasady wyjątek, który musi być należycie wykazany w świetle przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa. Pomimo wyraźnego zaakcentowania w wezwaniu z dnia 23 sierpnia 2017 r. konieczności wypełnienia wszystkich niezadrukowanych pól formularza PPF wnioskodawca, poza wskazaniem adresu zamieszkania (pod którym w urzędowym portalu internetowym "Geoportal2" widoczne są na działce nr [.] /2 zabudowania) nie wyjaśnił, czy należą do niego jakieś nieruchomości mieszkaniowe (dom lub mieszkania, np. z wynajmem których wiążą się sprawy podatkowe) i gdzie znajduje się wynajmowany lokal użytkowy przynoszący rodzinie znaczący dochód (jak podano 3 000 zł). Ze wskazanej natomiast księgi wieczystej wynika, że działki w niej ujęte są zabudowane i położone w [.] przy ul. [.]. To, że są obciążone hipotekami nie oznacza, że nie mogą być ekonomicznie wykorzystywane, aby przynieść rodzinie dodatkowy dochód. Nie przedstawiono także informacji, do kogo należy dom, w którym mieszka, i jakie relacje łączą go z jego właścicielem, czy prowadzą wspólne gospodarstwo domowe i jak kształtuje się podział obciążeń finansowych związanych z jego utrzymaniem. Prawo pomocy ma służyć osobom ubogim, nieposiadającym jakiegokolwiek dochodu i majątku, albo które całość posiadanych zasobów muszą przeznaczać na pokrywanie kosztów podstawowego utrzymania, i które przy wykorzystaniu wszystkich swoich możliwości nie są w stanie obiektywnie ponieść takich kosztów we własnym zakresie, przez co mogą mieć ograniczony dostęp do Sądu. Tylko wtedy uzasadnione jest przerzucenie kosztów postępowania sądowego na budżet państwa, czyli w istocie pozostałych obywateli, którzy tworzą go z płaconych podatków. Tymczasem uiszczenie przez wnioskodawcę tytułem wpisu kwoty 100 zł nie jest w stanie zachwiać jego sytuacją materialno-bytową w taki sposób, że nie będzie on w stanie zapewnić sobie i rodzinie minimum warunków socjalnych. Świadczy o tym zarówno nadwyżka dochodu nad zadeklarowanymi wydatkami, jak i posiadany majątek w postaci dwóch samochodów i nieruchomości oraz wynajmowanego lokalu użytkowego. Wobec powyższego, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 i art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa, orzeczono o odmowie uwzględnienia wniosku.