I SA/Rz 533/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Bożena Wieczorska Sędziowie NSA Maria Piórkowska (spr.) WSA Barbara Stukan-Pytlowany Protokolant sekr. sąd. Małgorzata Paśko po rozpoznaniu w Wydziale I Finansowym w dniu 15 stycznia 2009 r. na rozprawie sprawy ze skargi D.B. na decyzję Dyrektora Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2008r. nr. [...] 2) określa, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. I SA/Rz 533/08 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] kwietnia 2008r. Nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, po rozpatrzeniu odwołania D.B., utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji o Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2008r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich i płatności uzupełniających. Jako podstawę prawna decyzji orzekający w sprawie organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.), art. 5a ust. 3, 4 ustawy z dnia 29 grudnia 1993r. o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 1994r. Nr 1, poz. 2 z późn. zm.), art. 7 ust. 1 i 2, art. 21 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz.U. z 2007r. nr 35 poz. 217 z późn. zm.) art. 74 ust 1, lit. a) Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającym szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w Rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz.U. WE nr L 141 z 30.04.2004r. z późn. zm.). W uzasadnieniu orzekający organ podniósł, że do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wpłynął w dniu 4 maja 2008r. wniosek D.B. o przyznanie płatności do gruntów rolnych na 2007 rok. D.B. we wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych zadeklarowała jedenaście działek rolnych o łącznej powierzchni użytkowanej rolniczo 4,11 ha, w tym 4 działki rolne kwalifikujące się do przyznania płatności uzupełniającej do powierzchni grupy upraw podstawowych o łącznej powierzchni 2,93 ha, oraz cztery działki rolne kwalifikujące się do przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni upraw przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatność zwierzęca) o łącznej powierzchni 0,76 ha. Decyzją z dnia [...] grudnia 2008 roku nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przyznał D.B. płatności do gruntów rolnych w łącznej wysokości 2436,88 zł. Decyzja ta została skutecznie doręczona w dniu 11 grudnia 2007r. W dniu 17 grudnia 2007r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wpłynął akt notarialny Rep. A. nr [...] z 29 listopada 2007r. z którego wynika, iż D.B. przekazała działki ewidencyjne nr 13/10, 13/36, 21/44, 21/23, 48/94, 389/27, 394/8, 775/13, które zadeklarowała we wniosku o przyznanie płatności do gruntów na 2007 rok, swojemu synowi W.B. Z powyższego aktu notarialnego wynika również, iż D.B. pozostawiła sobie działki ewidencyjne o łącznej pow. 0,47 ha, z czego jedynie 0,20 ha jest - zgodnie z deklaracją we wniosku o przyznanie płatności -jest użytkowane w celu rolniczym. W związku z faktem, iż wyszły na jaw nowe, istniejące w dniu wydania decyzji okoliczności faktyczne, istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, a nie znane organowi, który wydał decyzję Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wznowił postępowanie w sprawie przyznania D.B. płatności do gruntów na 2007r. Decyzją z dnia [...] stycznia 2008r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa uchylił decyzję nr [...] i odmówił przyznania D.B. płatności do gruntów rolnych na 2007 rok. Odmowa przyznania płatności nastąpiła ze względu na nieposiadanie gospodarstwa rolnego przez wnioskodawczynię na dzień wydania decyzji. Decyzja ta została skutecznie doręczona w dniu 31 stycznia 2008r. Działając na mocy regulacji normatywnej art. 127 k.p.a. D.B. złożyła w dniu 1 lutego 2008r. odwołanie od przedmiotowej decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Odwołanie wpłynęło w terminie. W odwołaniu strona wnosi o przeniesienie płatności do gruntów rolnych na syna W.B., który przejął od niej większość działek rolnych. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie dopatrzył się w postępowaniu przed organem I instancji naruszenia przepisów prawa materialnego. Zgodnie z art. 7 ust. 1 i 2, ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz.U. z 2007r., Nr 35, poz. 217 z późn. zm.) rolnikowi przysługuje płatność bezpośrednia na będące jego posiadaniu grunty rolne, wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia płatnościami bezpośrednimi zgodnie z art. 143b ust 4 zdanie drugie rozporządzenia 1782/2003, a rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej przysługują płatności uzupełniające. W przedmiotowej sprawie płatność bezpośrednia oraz płatność uzupełniająca nie mogła zostać przyznana, gdyż D.B. przekazała swoje gospodarstwo przed wydaniem decyzji w sprawie płatności do gruntów rolnych, a więc przed dniem przyznania jej płatności. W związku z powyższym należy uznać, iż w dniu przyznania płatności decyzją nr [...] wnioskodawczym nie była w posiadaniu gruntów rolnych kwalifikujących się do przyznania płatności, w związku z czym słusznym było wznowienie postępowania w celu uchylenia powyższej decyzji i odmówienie przyznania płatności. Ponadto, należy zauważyć, iż D.B. osobiście podpisała wniosek, w którym w sekcji VIII "Oświadczenia i zobowiązania" zobowiązała się m.in. do niezwłocznego informowania na piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o każdej zmianie, która nastąpi we okresie od dnia złożenia niniejszego wniosku do dnia przyznania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności, w szczególności gdy zmiana dotyczy wykorzystania gruntów rolnych, wielkości powierzchni upraw, przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego. Wnioskodawczym przekazała gospodarstwo rolne w dniu 29 listopada 2007 roku, a więc przed dniem wydania decyzji o przyznaniu płatności i zgodnie z zobowiązaniem powinna bez zbędnej zwłoki poinformować o tym fakcie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Tymczasem D.B. uczyniła to dopiero 17 grudnia 2007r., a więc po otrzymaniu już decyzji o przyznaniu płatności do gruntów rolnych na 2007 rok, której odbiór potwierdziła w dniu 11 grudnia 2007r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, w ramach postępowania wyjaśniającego wezwał wnioskodawczynię do złożenia wyjaśnień na okoliczność nie wykonania nałożonego na stronę zobowiązania niezwłocznego poinformowania ARiMR o fakcie przeniesienia gospodarstwa. D.B., pismem z dnia 26 marca 2008r. poinformowała organ II instancji, iż całą dopłatę za 2007 rok przekazała synowi, o czym na bieżąco informowała ARiMR. Nie ustosunkowała się do wykazania, iż nie mogła niezwłocznie przekazać informacji o przeniesieniu posiadania gospodarstwa rolnego. W odniesieniu do prośby wnioskodawczym, jaką zawiera odwołanie, dotyczącej przeniesienia płatności do gruntów rolnych na rok 2007 na jej syna W.B. , który przejął jej gospodarstwo rolne, organ odwoławczy stwierdził, iż zgodnie z art. 21 ust. 1 w przypadku przekazania gospodarstwa rolnego jednolita płatność obszarowa lub płatność uzupełniająca, o które ubiega się przekazujący są przyznawane przejmującemu, w przypadku, jeśli przekazanie zostało dokonane nie później niż do dnia wydania decyzji w sprawie przyznania płatności i na wniosek przejmującego złożony do dnia wydania decyzji w sprawie przyznania płatności. W aktach przedmiotowej sprawy nie znajduje się wniosek W.B., ani żadne inne oświadczenie, z którego wynikałoby, iż wnioskuje on o przejęcie płatności do gruntów rolnych, w związku z czym, taka płatność nie może zostać mu przyznana. Na decyzje tę D.B. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wnosząc o jej uchylenie a także poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Nie kwestionując ustaleń faktycznych podniosła, że zaskarżona decyzja jest dla niej krzywdząca. Poniosła bowiem w 2007r. koszty utrzymania gospodarstwa zakupując nawozy i środki ochrony roślin, zaś wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych za 2007r. złożyła w dniu 4 maja 2007r. a więc w czasie kiedy była właścicielem gospodarstwa. W odpowiedzi na skargę organ orzekający w sprawie wniósł ojej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm./ sąd administracyjny kontroluje zaskarżone decyzje administracyjne w zakresie ich legalności, rozumianej jako zgodność tych aktów z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, zaś na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga podlega uwzględnieniu albowiem zaskarzo9ne decyzje naruszają prawo w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie, bezspornym między stronami jest, że D.B. w dniu 4 maja 2007r. złożyła w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych na 2007r., zaś decyzja przyznająca płatność wydana została w dniu [...] grudnia 2007r. którą skarżąca otrzymała w dniu 11 grudnia 2007r. Bezspornym również jest, że aktem notarialnym z dnia 29 listopada 2007r Rep. A nr [...] D. i W. B. dokonali darowizny gospodarstwa rolnego na rzecz syna W.B. Zaskarżonymi decyzjami, wydanymi w wyniku wznowionego postępowania organy odmówiły skarżącej przyznania płatności bezpośrednich i uzupełniających w oparciu o treść art. 7 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej /Dz.U. Nr 35, poz. 217 ze zm./.Interpretując ten przepis wywiodły, że skoro skarżąca przekazała swoje gospodarstwo przed wydaniem decyzji w sprawie płatności, a więc przed dniem przyznania jej płatności, nie była w posiadaniu gruntów kwalifikujących ją do przyznania płatności, a w związku z czym płatności jej nie przysługują. W ocenie sądu takie stanowisko organów jest przedwczesne i wydane z naruszeniem kardynalnych zasad postępowania administracyjnego, które na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego /Dz.U. Nr 35, 217 ze zm./ mają w sprawie zastosowanie, a także z naruszeniem zasad określonych art. 3 ust. 2 powołanej wyżej ustawy. Z przepisu tego bowiem wynika, że w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej i płatności uzupełniającej organy stoją na straży praworządności /art. 3 ust.2 pkt 1/, są obowiązane w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy /art.3 ust.2 pkt.2/, udzielić stronom na ich żądanie , niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania /art.3 ust. 2 pkt.3/ i wreszcie zapewnić stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwić wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań /art. 3 ust.2 pkt.4/. Z kolei przepis art. 8 kpa nakłada na organy obowiązek takiego prowadzenia postępowania aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa natomiast przepis art. 12 kpa nakłada na prowadzące postępowanie organy obowiązek szybkiego i wnikliwego działania, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy. W ocenie sądu, zaskarżone decyzje wydane zostały w wyniku naruszenia wyżej przywołanych zasad postępowania. Orzekające bowiem organy, odmawiając skarżącej przyznania dopłat w związku z przeniesieniem posiadania gospodarstwa rolnego, nie rozpatrzyły wyczerpując całego materiału dowodowego nie odnosząc się do treści art. 21 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego. Przepis ten określa procedurę przyznawania jednolitej płatności obszarowej lub płatności uzupełniającej w przypadku przekazania gospodarstwa rolnego przyjmując, że są one przyznawane przejmującemu, jeżeli przekazanie zostało dokonane nie później niż do dnia wydania decyzji w sprawie płatności na wniosek przejmującego złożony do dnia wydania decyzji w sprawie przyznania płatności. Jakkolwiek w rozpoznawanej sprawie, istnienie okoliczności określonej art. 21 ust. 1 pkt.1 w/w ustawy nie budzi wątpliwości albowiem przekazanie zostało dokonane przed wydaniem decyzji w sprawie przyznania płatności, to spełnienie warunku o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. winne zostać ocenione w oparciu o omówione wyżej zasady postępowania. Orzekające bowiem organy posiadały wiedzę o toczącym się postępowaniu wszczętym z wniosku skarżącej z dnia 31 lipca 2007r. o przyznanie renty strukturalnej. Sam organ I instancji wydał w dniu [...] listopada 2007r. postanowienie Nr [...] o spełnieniu przez skarżącą wstępnych warunków wymaganych do uzyskania renty strukturalnej określonych w § 4 pkt.1-4, § 11 i 19 ust.4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 czerwca 2007r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Ostatecznie, ten sam organ decyzją z dnia [...] lutego 2008r. Nr [...] przyznał skarżącej od listopada 2007r. do sierpnia 2016r. rentę strukturalną. W tym stanie rzeczy, skoro prowadząc postępowanie w przedmiocie przyznania renty strukturalnej i zobowiązując skarżącą do wykonania przesłanek warunkujących jej otrzymanie zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa z dnia 19 czerwca 2007r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznania pomocy finansowej w ramach działania "Renty Strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 /Dz.U. Nr 109, poz.750 ze zm./ w tym również przekazania gospodarstwa rolnego, organ miał wiedzę zarówno o przekazaniu przez skarżącą gospodarstwa, jak i o wystąpieniu z wnioskiem o przyznanie dopłat - naruszeniem zasad postępowania, a przede wszystkim zasady praworządności było niepoinformowanie skarżącej a także następcy przejmująco gospodarstwo rolne o wymogach zastosowania przepisu art. 21 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. W rozpoznanej sprawie jest to o tyle istotne, że jak to wynika z treści art. 18 wyżej powołanej ustawy płatności są przyznawane na wniosek, w terminie do 15 mają roku którego dotyczą a termin ten nie ulega przywróceniu. Oznacza to, że organ, odmawiając skarżącej płatności za 2007r. i nie wdrażając procedury określonej art. 21 ustawy w efekcie uniemożliwia również przejmującemu gospodarstwo rolne otrzymania za ten rok płatności. W ocenie sądu, takie postępowanie organu stanowi naruszenie zasady praworządności gdyż organ, wydając rozstrzygnięcie musi również rozważyć konsekwencje jakie to rozstrzygniecie może spowodować a także wziąć pod uwagę całokształt przepisów regulujących dane zagadnienie. Z przyczyn wyżej podniesionych Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit.c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ orzekł jak w sentencji.