I SA/Rz 534/18
PostanowienieWSA w Rzeszowie2018-09-03
Skład orzekający: Referendarz sądowy Andrzej Tokarz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka prawa handlowego, wykazująca stratę bilansową i wnioskująca o ogłoszenie upadłości, spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w celu zwolnienia od kosztów sądowych?Ratio decidendi
Spółka prawa handlowego nie wykazała braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, pomimo deklarowanej straty i wniosku o upadłość. Analiza jej sytuacji finansowej, w tym przepływów pieniężnych, wydatków na wynagrodzenia zarządu oraz możliwości wygospodarowania środków na wpis sądowy, pozwoliła referendarzowi na stwierdzenie, że spółka posiada zdolność do samodzielnego pokrycia kosztów sądowych. Brak wykazania tej przesłanki skutkuje odmową przyznania prawa pomocy.Stan faktyczny
Spółka L. sp. z o.o. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, domagając się zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług. Spółka deklarowała wygaszanie działalności, stratę netto za miniony rok oraz oczekiwanie na termin posiedzenia w sprawie wniosku o upadłość. Wartość przedmiotu zaskarżenia wynosiła 52.127 zł, a wpis od skargi 1.500 zł. Referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy, uznając, że spółka nie wykazała braku dostatecznych środków na pokrycie kosztów postępowania.Rozstrzygnięcie
Odmówić przyznania prawa pomocy.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Andrzej Tokarz po rozpoznaniu w dniu 3 września 2018 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi L. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [.] z dnia w [.] maja 2018 r. nr w [.] w przedmiocie podatku od towarów i usług - p o s t a n a w i a - odmówić przyznania prawa pomocy
L. sp. z o.o. z/s w w [.] (dalej: Spółka) wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wartość przedmiotu zaskarżenia Przewodniczący Wydziału I określił na 52.127 zł. Wpis od skargi wynieść powinien 1.500 zł.
W złożonych oświadczeniach podano, że aktualnie Spółka wygasza prowadzoną działalność gospodarczą, wobec czego nie osiąga regularnych dochodów. Wystąpiła również z wnioskiem o ogłoszenie upadłości, ale termin posiedzenia nie został jeszcze wyznaczony. Miniony rok zakończyła stratą netto w wysokości 543.236,45 zł. Na dzień złożenia formularza nie posiadała środków w kasie, a na rachunkach bankowych posiadała: 4375,85 zł, 3,79 USD, 1389,94 EUR. Wartość środków trwałych wynosi 14.412,09 zł, wartość kapitału zakładowego 5.000 zł. Nie posiada własnych środków transportu. Lokal podnajmuje od B. sp. z o.o. z/s w w [.]; właścicielem lokalu jest F. sp. z o.o. Z zeznania CIT-8 za 2017 r. wynika, że przychód wyniósł 1.877.598,59 zł, koszty jego uzyskania 1.757.340,18, dochód 12.258,41 zł, odliczenia start z lat poprzednich wyniosły 76.954,68 zł; nadpłata podatku wyniosła 2130 zł.
Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.) zwanej dalej: "Ppsa", prawo pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
W ocenie referendarza sądowego przesłanek tych Spółka nie wykazała, m.in. na skutek nieudzielenia pełnego zakresu informacji i dokumentów żądanych w wezwaniu z dnia 26 lipca 2018 r. Udzielając odpowiedzi w dniu 20 sierpnia Spółka zadeklarowała, że w terminie do 27 sierpnia przedłoży bilans oraz rachunek zysków i strat za wskazany okres oraz informacje w przedmiocie niektórych pozycji rachunku zysku i strat, tj. wywiąże się z wezwania w zakresie pytań nr 6 i 12. W dniu 28 sierpnia wpłynęło do Sądu pismo Spółki, ale nie dołączono do niego (także w innych równocześnie toczących się sprawach Spółki) wymaganych dokumentów.
Ocena przedłożonych dokumentów i złożonych wyjaśnień nie pozwoliła przyjąć, że Spółka nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Analiza rachunku zysków i strat (złożonych m.in. do akt I SA/Rz 540/18, ponieważ do rozpoznawanego wniosku go nie dołączono) i treść oświadczenia z 27 sierpnia wskazuje, że w szczególności pozycja "E.III - inne koszty operacyjne" opiewające na kwotę 661.970,72 zł obejmuje "obciążenia nałożone na Spółkę przez kontrahenta P. S.A. (tj. stronę niniejszej sprawy) bądź bezpośrednio przez organy podatkowe w związku z należnościami związanymi z usunięciem towarów spod dozoru celnego". To głównie te składowe kosztów operacyjnych stanowiły przyczynę deklarowanej i wykazywanej straty, ale tylko z księgowego punktu widzenia. Nie musi to bowiem oznaczać trudności finansowych, zwłaszcza gdy spór z organami zostałby rozstrzygnięty na korzyść Spółki. Ponadto starty takiej nie wykazano już w zeznaniu podatkowym za 2017 r. Należy też zauważyć, że w 2017 r. przychód netto Spółki wyniósł 1.834.425,46 zł, w tym 1.821.443,28 zł ze sprzedaży (magazynowanie i przechowywanie pozostałych towarów). Koszty działalności operacyjnej ogółem wyniosły 1.720.775,95 zł, a złożyły się na nie, poza wymienionymi "innymi kosztami operacyjnymi" w kwocie 661.970,72 zł, także "wydatki na wynagrodzenia" 470.028,42 zł i "usługi obce" 1.073.327.57 zł. Zysk ze sprzedaży (wiersz "C") wyniósł 113.649,51 zł. Natomiast niemożliwe było dokonanie pełnej analizy odpowiednich pozycji rachunku zysku i strat oraz bilansu za 2018 r. (wygenerowanych za okres od początku 2018 r.), ponieważ Spółka dokumentów tych nie przedłożyła; pozostało jedynie poddanie ocenie złożonego oświadczenia, które nie obrazuje jednak jej aktualnej sytuacji finansowej.
Koszty, z jakimi wiąże się postępowanie na wstępnym etapie, obejmą wpis od skargi 1.500 zł. Środki takie Spółka jest w stanie wygospodarować we własnym zakresie, choćby kosztem opłat leasingowych na rzecz Mercedes-Benz w [.] (przelewy na kwoty po 2.034,90 z 18 i 28 maja oraz 22 czerwca) albo wynagrodzenia członka zarządu - LB, który jednocześnie jest jednym ze wspólników i który - z tego powodu - powinien być zainteresowany utrzymaniem dobrej kondycji finansowej i bytu tego podmiotu (jego wynagrodzenie za kwiecień i maj wynosiło po 4.050,99 zł netto; w 2018 r. według oświadczenia dotychczas wypłacono mu łącznie 33.936,98 zł i to pomimo deklarowanej trudnej sytuacji finansowej (straty); z wyciągów bankowych wynika też, że 11 czerwca otrzymał on przelew na 2.267,49 zł). Podkreślić również należy, że prywatne zobowiązania, jak chociażby kredytowe (np. przelew z 1 czerwca na 4.375,85 zł, z 5 czerwca na 595,18 zł, z 6 czerwca na 3.070,74 zł, z 30 czerwca na 2.475,38 zł, z 3 lipca na 2.048,25 zł, z 11 lipca na 1.921,24 zł), czy inne wydatki związane z bieżącą działalnością Spółki, jak koszty najmu lokalu (z akt wynika, że członkowie zarządów i wspólnicy wymienionych na wstępie spółek są to te same osoby lub ze sobą powiązane; LB, prezes zarządu L., jest jej wspólnikiem, ale też członkiem zarządu B. sp. z o.o. (nr KRS w [.]), w której większościowym udziałowcem jest z kolei MB, będąca jednym z pracowników L.), nie korzystają z pierwszeństwa zaspokajania przed kosztami sądowymi. Są wydatkami równorzędnymi, które należy przewidywać, zwłaszcza z działalności gospodarczej. Z natury rzeczy łączy się ona bowiem z procesami sądowymi, także jeżeli chodzi o spory z administracją publiczną. Jest to w szczególności istotne w tych przypadkach, w których strona powinna i mogła liczyć się z koniecznością skorzystania z drogi sądowej, co niewątpliwie ma miejsce w niniejszej sprawie, skoro postępowanie przed organami celnymi toczyło się dłuższy czas, w stosunku do Spółki od maja 2017 r. Skargę nadano 28 czerwca 2018 r., a np. 21 czerwca na rachunek Spółki tytułem zwrotu VAT wpłynęło 10.000 zł, zaś 3 lipca tytułem zwrotu podatku dochodowego 2.130 zł. Spółka miała więc realną możliwość zabezpieczenia nieznacznych środków na przyszłe koszty sądowe, a pomimo tego nie postąpiła w ten sposób, czyniąc w tym czasie szereg innych wydatków. Zarazem wszystkie opisane wyżej wydatki te świadczą dobitnie o tym, że Spółka posiada środki pieniężne ("żywą" gotówkę), z których może takich przysporzeń dokonywać. Z przedłożonych deklaracji VAT-7 wynika zaś, że obroty (dostawy i usługi) wynosiły odpowiednio 78.470 zł (I.2018 r.), 60.455 zł (II.2018 r.), 55.335 zł (III.2018 r.), 23.097 zł (IV.2018 r.), 31.882 zł (V.2018 r.), 7.314 zł (VI.2018 r., w której to deklaracji zawnioskowano o zwrot 7.086 zł w terminie 60 dni, które można przeznaczyć na koszty sądowe). Ponadto LB jeszcze w maju i czerwcu wpłacał na rachunek Spółki znaczne kwoty (łącznie 18 maja 66.100 zł a 8 czerwca 9.600 zł).
Powyższe w ocenie referendarza świadczy o tym, że pomimo straty i powoływania się na trudną sytuację Spółka nie wykazała, że znajduje się w sytuacji braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów tego postępowania, a tylko to pozwalałoby na uwzględnienie wniosku. Jej zdolności płatnicze pozwalają na samodzielne wywiązanie się w pełni z obowiązku określonego w art. 199 Ppsa, bez konieczności udzielenia jej wsparcia ze środków publicznych.
Mając to na uwadze na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 Ppsa odmówiłem uwzględnienia wniosku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło