I SA/Rz 538/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia SO del. Jarosław Szaro po rozpoznaniu w dniu 13 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku S.G. o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy za lata 2001-2007 - postanawia – oddalić wniosek. WSA/post.1 - sentencja postanowienia Zwracając się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję wymienioną w sentencji niniejszego postanowienia, S.G. (dalej: skarżący) zadeklarował, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną i córką, a dochody tegoż gospodarstwa to emerytura żony w kwocie 1000 zł i jego wynagrodzenie ze stosunku pracy w kwocie 1100 zł. Jako majątek skarżący wskazał dom o pow. 110 m² posadowiony na działce o pow. 0,06 ha. Wyjaśnił, że spłaca pożyczkę w kwocie 1.578 zł z przeznaczeniem na uregulowanie rachunków za ogrzewanie (kwota 3.458,43 zł udokumentowana kserokopią faktury – k.30), opłata za energię wynosi 242 zł (k. 34), za ubezpieczenie budynku 88 zł, a koszt miesięczny zakupu lekarstw dla niego i córki wynosi 250 zł. Przedłożył również kserokopie faktury za ścieki i dostawę gazu na kwoty odpowiednio: 66,79 zł i 1496,94 zł (k.31,33) oraz umowy ww. pożyczki gotówkowej (k.32). Skarżący wezwany do złożenia dodatkowych wyjaśnień i dokumentów, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270) - dalej zwaną w skrócie P.p.s.a., dotyczących możliwości płatniczych, wyjaśnił, że jego rodzina na zakup żywności przeznacza 930 zł, na środki czystości 150 zł, tyle samo wynoszą opłaty za telefon (telefony), 34 zł wydatkowane jest za wywóz śmieci (wszystkie wydatki w skali miesiąca). Odnośnie kosztów związanych z ogrzewaniem domu (gaz), finansowanie tych wydatków odbywa się ze środków pochodzących z kredytów. Ponadto skarżący wyjaśnił, że "właścicielem nieużytków 1,34 ha jest córka – nie przynosi żadnych dochodów i nie pobierane są opłaty unijne", a żona jest właścicielką samochodu marki Volkswagen z 1992 r. o wartości 800 zł. Skarżący dołączył kserokopie planów spłaty zobowiązań zaciągniętych w bankach (k. 54,55 ). Oceniając zebrany materiał dowodowy, referendarz sądowy nie przyznał skarżącemu prawa pomocy, który w takiej sytuacji złożył sprzeciw od postanowienia referendarza. Uwzględniając, że wniesiony sprzeciw nie podlegał odrzuceniu, zgodnie z art. 260 P.p.s.a.- postanowienie, od którego wniesiono sprzeciw utraciło moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Rozpoznając wniosek o prawo pomocy Sąd zważył, co następuje: Przed przystąpieniem nad rozważaniami w sprawie wyjaśnić należy, że zgodnie z treścią art. 239 pkt 1 lit. e P.p.s.a. nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, a do takiej kategorii należy zaskarżona decyzja. Powyższe oznacza, że zwolnienie od kosztów sądowych z mocy ustawy rozciąga się na całe postępowanie sądowe wszczęte wniesioną skargą na ww. decyzję i strona skarżąca nie ma obowiązku opłacenia jakichkolwiek kosztów sądowych z tym postępowaniem związanych. Skoro w sprawie skarżącemu przysługuje zwolnienie od kosztów sądowych, rozpoznaniu może podlegać jedynie wniosek o ustanowienie adwokata, tj. o prawo pomocy w zakresie częściowym, o czym stanowi art. 245 § 3 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji o jakiej mowa w powołanym przepisie. Okoliczności braku środków powinny być wiarygodnie udokumentowane, ponieważ zwolnienie od ponoszenia ciężaru postępowania sądowego stanowi de facto przerzucenie tego ciężaru na współobywateli, a prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. W ocenie rozpoznającego sprawę Sądu, skarżący nie wykazał, że faktycznie w jego sprawie zachodzą przesłanki przyznania prawa pomocy. Wątpliwości Sądu wzbudzają źródła finansowania stosunkowo wysokich opłat za gaz; za okres od 10 stycznia do 8 maja 2012 r. łączna kwota tych należności wyniosła 4.955,37 zł, co miesięcznie średnio daje kwotę 991,07 zł. Skarżący oświadczył (k. 53), że środki na zapłatę tych rachunków pochodzą z kredytów. Przedłożył również harmonogramy spłaty dwóch: z dnia 18 lutego 2011 r. i 27 kwietnia 2011 r. (k.55 i 54) na kwoty odpowiednio: 4207,70 zł z ratą w wysokości 150 zł i całkowitą spłatą w lutym 2014 r. i 1578,95 zł z ratą ok. 145 zł ze spłatą całego zobowiązania w maju 2012 r. Przyjmując za skarżącym, że to te kredyty miały finansować zapłatę za dostawę gazu służącego do ogrzewania domu, nie można temu oświadczeniu dać wiary z uwagi na zasady logiki i doświadczenia życiowego; zobowiązania te były zaciągnięte z rocznym wyprzedzeniem terminu płatności (luty i kwiecień 2011r. ) i żadną miarą nie można uznać, że służyły zapłacie tychże rachunków (płatnych na koniec marca i maja 2012 r.). Innych dokumentów bankowych skarżący nie przedłożył.. Do kosztów ogrzewania doliczyć należy oświadczone wydatki rodziny skarżącego na wyżywienie 930 zł, środki czystości i rachunki za telefon łącznie 300 zł, wywóz śmieci 34 zł, energię elektryczną ok. 130 zł miesięcznie, leki 250 zł, podatki i ubezpieczenie budynku. Ich lista z pewnością nie jest kompletna choćby z uwagi na fakt nauki córki skarżącego i wydatków z tym związanych. Bilans tych wszystkich wydatków przekracza dochody rodziny (2100 zł), co nasuwa przypuszczenie o dodatkowych źródłach przychodów. Ocena ta - zdaniem Sądu –potwierdza, że sytuacja skarżącego nie stanowi przeszkody w jego partycypowaniu w kosztach ustanowienia pełnomocnika z wyboru, zwłaszcza, że jest on przedmiotowo zwolniony od kosztów sądowych w tym postępowaniu sądowym. Ponadto skarżący nie wyjaśnił dlaczego nie użytkuje gospodarczo posiadanego gospodarstwa rolnego, które potencjalnie mogłoby przynosić korzyści jego własnemu gospodarstwu domowemu. W konkluzji skonstatować należy, że skarżący nie wykazał, że jego sytuacja finansowa uzasadnia przyznanie prawa pomocy i dlatego na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.