I SA/Rz 539/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym skargi B. S. w sprawie ustalonego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. świadczenia emerytalno-rentowego - p o s t a n a w i a - odrzucić skargę. I SA/Rz 539/16 Uzasadnienie B. S. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie pismo zatytułowane jako wniosek o sprawdzenie akt rentowych i ustalenie czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. nie wydając decyzji rewaloryzacyjnej w grudniu 1991 r., od 1 stycznia 1991 r. niesłusznie doprowadził do zmniejszenia wypłaconego świadczenia. W uzasadnieniu skarżący podał, że Sąd Okręgowy w [...] i Apelacyjny w [...] - nie chcą zauważyć, że ZUS nie wydał decyzji rewaloryzacyjnej z grudnia 1991 r., poświadczając nieprawdę w decyzji z dnia [...] stycznia 1992 r. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. wniósł jej odrzucenie podnosząc, że przedmiotowa sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres sądowej kontroli administracji określony został w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, zwanej dalej P.p.s.a.). Stosownie do art. 3 § 1 P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Warunkiem merytorycznego rozpatrzenia skargi jest złożenie jej od aktu lub czynności objętych zakresem właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, określonej w art. 3 § 2 i § 3 P.p.s.a. Zgodnie z tą regulacją, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej w ograniczonym zakresie obejmującym orzekanie jedynie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613, z późn. zm.) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) 1 pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Na podstawie art. 3 § 3 P.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Z treści skargi wynika, że B. S. kwestionuje wysokość ustalonego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. świadczenia, w szczególności kwestionuje prawidłowość waloryzacji świadczenia rentowego. Wyjaśnienia wymaga, że zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 963, zwanej dalej u.s.u.s.), Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej zwany ZUS) wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących w szczególności: 1) zgłaszania do ubezpieczeń społecznych; 2) przebiegu ubezpieczeń; 3) ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek; 3a) ustalania wymiaru składek na Fundusz Emerytur Pomostowych i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu tych składek; 4) ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych; 5) wymiaru świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Na podstawie art. 83 ust. 2 u.s.u.s. od decyzji ZUS przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Zgodnie natomiast z art. 476 § 2 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 101 ze zm.; zwanej dalej zwanej K.p.c.), przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się sprawy, w których wniesiono odwołanie od decyzji organów rentowych, dotyczących: ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia rodzinnego; emerytur i rent; innych świadczeń w sprawach należących do właściwości Zakładu Ubezpieczeń Społecznych; odszkodowań przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową albo służbą w Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej, Biurze Ochrony Rządu, Służbie Więziennej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służbie Kontrwywiadu Wojskowego, Służbie Wywiadu Wojskowego oraz Centralnym Biurze Antykorupcyjnym. Sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych należą do spraw cywilnych podlegających rozpoznaniu w postępowaniu przed sądem powszechnym według przepisów Kodeks postępowania cywilnego (art. 1 k.p.c.). W tych sprawach właściwy jest zatem co do zasady sąd powszechny, z wyjątkiem spraw o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku oraz o umorzenie należności (art. 83 ust. 4 u.s.u.s.). W art. 83 ust. 4 u.s.u.s. określono zasadę, że odwołanie do sądu powszechnego nie przysługuje w sprawach: 1) od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku, 2) od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia oraz 3) od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Od tych decyzji ustawa systemowa przewiduje bowiem możliwość złożenia przez stronę wniosku do Prezesa ZUS o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra, przy odpowiednim zastosowaniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, dotyczących odwołań od decyzji. Nie budzi wątpliwości Sądu, że objęta skargą B. S. sprawa dotycząca prawidłowości przeprowadzenia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. waloryzacji świadczenia rentowego - jest sprawą cywilną, która nie mieści się w katalogu spraw rozpoznawanych przez sądy administracyjne określonych w art. 3 § 2 i § 3 P.p.s.a. W związku z powyższym skarżący powinien poszukiwać ochrony w ramach właściwego postępowania przed sądem powszechnym, nie może natomiast w tej sytuacji dochodzić swoich praw przed sądem administracyjnym. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że rozpoznawana skarga nie mieści się we właściwości sądów administracyjnych, i jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 oraz art. 58 § 3 P.p.s.a.