I SA/Rz 540/08
WyrokWSA w Rzeszowie2008-10-23
Skład orzekający: Kazimierz Włoch, Małgorzata Niedobylska, Jacek Surmacz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, opierając się na rozbieżnościach w powierzchniach działek stwierdzonych podczas kontroli, bez należytej analizy przyczyn tych rozbieżności i możliwości zastosowania marginesu tolerancji?Ratio decidendi
Zaskarżona decyzja podlega uchyleniu z powodu naruszenia prawa procesowego. Organ administracji publicznej nie przeprowadził należytej analizy przyczyn rozbieżności między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną podczas kontroli, ignorując możliwość zastosowania marginesu tolerancji i nie badając kwestii, skąd wyniknęły te różnice. Brak takiej analizy stanowi naruszenie przepisów proceduralnych, w tym obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Podczas kontroli administracyjnej stwierdzono zawyżenie powierzchni użytkowanej rolniczo w stosunku do powierzchni zadeklarowanej we wniosku, co przekroczyło dopuszczalny próg 30%. W związku z tym organ odmówił przyznania płatności. Skarżąca odwołała się, zarzucając niedokładność pomiarów, długotrwałość postępowania i zgłoszenie kontroli na podstawie donosu. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję pierwszej instancji, uznając kontrolę za prawidłową i zarzuty za bezzasadne. Skarżąca wniosła skargę do WSA, podnosząc m.in. kwestię błędnych pomiarów GPS i nieprawidłowego poinformowania jej podczas podpisywania protokołu kontroli.Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2008 r. oraz określenie, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Kazimierz Włoch ( spr.) Sędziowie WSA Małgorzata Niedobylska NSA Jacek Surmacz Protokolant sekr. sąd. Małgorzata Paśko po rozpoznaniu w Wydziale I Finansowym w dniu 23 października 2008 r. sprawy ze skargi S.R. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych 1) uchyla zaskarżoną decyzję , 2) określa, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2008r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa po rozpoznaniu odwołania S. R. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2008 r., nr [...] w sprawie płatności do gruntów rolnych na rok 2007.
W uzasadnieniu decyzji podał, iż w dniu 11 maja 2007r. S. R. złożyła wniosek do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2007 z tytułu jednolitej płatności obszarowej, płatności uzupełniającej do powierzchni grup upraw podstawowych oraz roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatności zwierzęce). W przedmiotowym wniosku zadeklarowała do płatności dziewięć działek rolnych o łącznej powierzchni 4,31 ha, w tym powierzchnia uprawniona do otrzymania: jednolitej płatności obszarowej wynosiła 4,31 ha, powierzchnia uprawniona do otrzymania uzupełniającej płatności obszarowej do grup upraw podstawowych - 0,76 ha oraz roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych, która wynosiła 3,37 ha.
W trakcie kontroli administracyjnej wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich przez Biuro Powiatowe ARiMR, wzięto pod uwagę ustalenia oraz skutki wynikające z kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniu 31 lipca 2007 r. przez "A." sp. z o.o. Podczas kontroli na miejscu stwierdzono zawyżenie powierzchni użytkowanej rolniczo, następujących działek rolnych:
B (PZ), znajdującej się na działce ewidencyjnej 1063/23 położonej w miejscowości N., gmina B., powiat [...] powierzchnia działki rolnej zgłoszonej we wniosku 1,15 ha, powierzchnia zmierzona 0,56 ha,
C (PZ), znajdującej się na działce ewidencyjnej 1162 położonej w miejscowości N., gmina B., powiat [...] powierzchnia działki rolnej zgłoszonej we wniosku 0,58 ha, powierzchnia zmierzona 0,49 ha,
F (PZ), znajdującej się na działce ewidencyjnej 1499/1 położonej w miejscowości B., gmina T., powiat [...] powierzchnia działki rolnej zgłoszonej we wniosku 0,30 ha, powierzchnia zmierzona 0,20 ha,
G (JPO), znajdującej się na działce ewidencyjnej 1499/1 położonej w miejscowości B., gmina T., powiat [...] powierzchnia działki rolnej zgłoszonej we wniosku 0,18 ha, powierzchnia zmierzona 0,12 ha,
H (UPO), znajdującej się na działce ewidencyjnej 1499/1 położonej w miejscowości B., gmina T., powiat [...] powierzchnia działki rolnej zgłoszonej we wniosku 0,40 ha, powierzchnia zmierzona 0,31 ha,
I (PZ), znajdującej się na działce ewidencyjnej 1533 położonej w miejscowości B., gmina T., powiat [...] powierzchnia działki rolnej zgłoszonej we wniosku 0,40 ha, powierzchnia zmierzona 0,32 ha,
Zatem powierzchnia zgłoszona we wniosku wynosiła 4,31 ha powierzchnia, co do której wniosek został rozpatrzony 3,30 ha. W związku z powyższym wyliczona różnica między powierzchnią deklarowaną, a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli administracyjnej wyniósł 30,61%.
Decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2008 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odmówił wnioskodawczyni przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2007.
Od tej decyzji S. R. złożyła odwołanie, w którym podniosła, iż kontrolę przeprowadzało dwóch młodych studentów, którzy w niedokładny sposób zmierzyli działki oraz zarzuciła, że bardzo długo toczyło się postępowanie dowodowe i że jej gospodarstwo zostało zgłoszone do kontroli na podstawie złożonego donosu.
W ocenie organu odwoławczego Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa postąpił zgodnie z przepisami prawa wspólnotowego odmawiając przyznania płatności S. R. Zgodnie art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) NR 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz.Urz. WE Nr L 345 z 20.11.2004r., str. 1 ze zm.) jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku dla jednolitej płatności obszarowej, a powierzchnią stwierdzoną przekracza 30% lecz nie więcej niż 50% powierzchni stwierdzonej, wówczas nie przyznaje się producentowi rolnemu pomocy w danym roku. Biorąc pod uwagę powyższe odmówiono wnioskodawczyni także przyznania uzupełniającej płatności obszarowej i uzupełniającej płatności do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na pasze uprawianych na trwałych użytkach zielonych, gdyż zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia (Dz. U. Nr 35, poz.217, z późn.zm.) płatność ta przysługuje rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej.
Odpowiadając na zarzuty podniesione w odwołaniu organ odwoławczy stwierdził, iż brak jest jakichkolwiek dowodów mogących skutecznie zakwestionować prawidłowość przeprowadzonej kontroli na miejscu. Kontrola ta została przeprowadzona przez uprawnionych kontrolerów, zgodnie z obowiązującymi w tej materii przepisami prawa, a sporządzony protokół z czynności kontrolnych nie budzi zastrzeżeń, co do jego rzetelności i prawidłowości ustaleń. W odniesieniu do zarzutu dotyczącego siedmiomiesięcznego postępowania dowodowego podkreślono, że ARiMR jako instytucja płatnicza ma obowiązek wypłacenia środków od 1 grudnia danego roku, w którym wniosek został złożony do 30 czerwca następnego roku. W związku, z czym zarzuty odwołania są bezzasadne. Nie znajduje również potwierdzenia stwierdzenie strony o wytypowaniu gospodarstwa rolnego do kontroli na miejscu na podstawie złożonego donosu. Jak wynika z protokołu z czynności kontrolnych, typowanie gospodarstwa odbyło się metodą losową, bez wcześniejszych informacji, ze strony osób trzecich, o domniemanych nieprawidłowościach dotyczących sposobu użytkowania zadeklarowanych do płatności gruntów rolnych. Zgodnie z art. 78 § 2 organ administracji publicznej może nie uwzględnić żądania strony dotyczące przeprowadzenia dowodu, które nie zostało zgłoszone w toku przeprowadzania dowodów lub w czasie rozprawy, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami. Ponadto, zgodnie, z art. 31 ust 7 powołanej powyżej ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia przypadku, gdy rolnik nie zgadza się z ustaleniami zawartymi w raporcie z kontroli na miejscu, może zgłosić umotywowane zastrzeżenia, co do ustaleń w nim zawartych Dyrektorowi Oddziału Regionalnego Agencji w terminie 14 dni od dnia doręczenia raportu, chyba, że bezpośrednio po zakończeniu kontroli rolnik, który był obecny podczas kontroli, zgłosił umotywowane zastrzeżenia, co do ustaleń zawartych w raporcie, osobie, która go sporządziła. W przedmiotowej sprawie wnioskodawczyni była obecna podczas kontroli i miała wówczas możliwość wniesienia zastrzeżeń dotyczących pomiaru działek, jednakże podpisała protokół z kontroli nie wnosząc do niego żadnych uwag, w związku, z czym, organ II instancji nie miał wątpliwości, co do nieprawidłowego zadeklarowania przez wnioskodawcę powierzchni działek rolnych.
Na powyższą decyzję S. R. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Rzeszowie wnosząc o umożliwienie jej przedstawienia wszystkich zastrzeżeń dotyczących przedmiotowej sprawy, nie precyzując jednak w piśmie czego zastrzeżenia te mają dotyczyć.
Na rozprawie w dniu 23 października 2008r. oświadczyła, iż jeżeli chodzi o działkę nr 1063/23 to tutaj nastąpiła pomyłka co do powierzchni gdyż faktyczna powierzchnia tej działki wynosi 0,63 ha. Następnie podała, iż w wypełnianiu wniosku pomagała jej urzędniczka z urzędu gminy w T. i to ona podała taką powierzchnię działki na podstawie wypisu z rejestru gruntów.
Ponadto oświadczyła także, iż powodem dla którego podpisała protokół kontroli było poinformowanie przez kontrolujących iż w ten sposób potwierdza swoją obecność w trakcie kontroli. Oświadczyła także, iż po kontroli pożyczyła urządzenie GPS i pomierzyła wszystkie trzy działki trzykrotnie - uzyskując za każdym razem inny wynik pomiaru powierzchni. Różnice ty były rzędu 6 arów.
W dalszej części podała, iż starała się o przeprowadzenie ponownych pomiarów ale bezskutecznie. W odniesieniu do działki nr 1162 to faktyczna jej powierzchnia wynosi 0,55 ha a działki 1533- 0,33 ha. Powierzchnia działki 1499/1 została podana łącznie z inna działką i dlatego podano 0,40 ha.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone są przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem legalności z prawem, a także prawidłowości w stosowaniu i wykładni norm prawa materialnego. Dokonując zgodności z prawem zaskarżonego aktu, należy mieć na względzie zasady ogólne postępowania administracyjnego: tj. organ powinien prowadzić postępowanie w taki sposób aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów państwa - art. 8 K.p.a., działać na podstawie przepisów prawa - art. 6 K.p.a., wyczerpująco informować strony o okolicznościach faktycznych i prawnych oraz czuwać aby nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa - art. 9 K.p.a., stać na straży praworządności i podejmować niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego - art. 7 K.p.a., dokonać stronom wyjaśnienia przesłanek rozstrzygnięcia.
Skarżąca zarzuciła w sprawie w istocie tylko niedokładność pomiarów dokonanych metodą GPS. Od danych zadeklarowanych we wniosku, oświadczając, że oparła się na danych wynikających z wypisu z rejestru gruntów. Metodę pomiarową GPS, która dała wyniki odbiegające od zadeklarowanych we wniosku to stosownie do art. 69 Rozporządzenia WE nr 817/2004 z dnia 29 IV 2004r. kontrole na miejscu dokonywane są zgodnie z tytułem III rozporządzenia WE nr 2419/2001. Wymagania szczegółowe odnośnie do dokonywania pomiaru działek precyzuje art. 22 ust. 1 rozporządzenia WE nr 2419/2001. W świetle tego przepisu obszar działek rolnych jest ustalany przy pomocy wszelkich odpowiednich środków określonych przez właściwe władze, które zapewniają pomiar z dokładnością co najmniej równoważną do tej wymaganej w przypadku oficjalnych pomiarów dokonywanych na podstawie przepisów krajowych. Właściwe władze ustalają margines tolerancji uwzględniając rodzaj stosowanej metody pomiarowej, rzetelność dostępnych dokumentów oficjalnych, czynników lokalnych takich jak nachylenie i kształt danej działki.
Dlatego na organie spoczywał obowiązek wnioskowej analizy wyników pomiarów. Z uzasadnienia decyzji nie wynika, że kwestie te były analizowane. Organ powinien w każdym przypadku rozważyć zastosowanie takiej techniki pomiarów, która zapewniałaby właściwą dokładność biorąc pod uwagę czynniki lokalne.
Należy mieć na względzie treść art. 44 Rozporządzenia Komisji WE nr 21119/2001 z dnia 11 XII 2001r. według którego obniżki i wyłączenia przyznawanych płatności nie mają zastosowania gdy rolnik złożył wniosek poprawny pod względem faktycznym lub gdy może wynikać, iż jest niewinny.
Organ w ogóle nie zajął się kwestią skąd wzięły się różnice w powierzchni zadeklarowanej a stwierdzonej podczas kontroli, a kwestie te mają podstawowe znaczenie.
Z tych względów ponieważ naruszono prawo procesowe, zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu - w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło