I SA/Rz 547/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Smoleń po rozpoznaniu w dniu 27 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku M.D. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2006 r. - postanawia – I. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym i zwolnić go od uiszczenia kosztów sądowych powyżej kwoty 500 (słownie: pięćset) złotych, II. pozostałym zakresie wniosek oddalić. WSA/post.1 - sentencja postanowienia M.D. (dalej zwany skarżącym), wezwany do uiszczenia wpisu (w kwocie 1500 zł) od skargi na opisaną w sentencji postanowienia decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, złożył wniosek o zwolnienie go od kosztów sądowych, motywując go niskim dochodem uzyskiwanym z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej - za pięć miesięcy 2013 r. – łącznie 5.854 zł, tj. 1170 miesięcznie, utratą przychodów (2000 zł miesięcznie) z tytułu wynajmu mieszkania. Podał, że na jego utrzymaniu pozostaje żona i uczący się syn, zaś zadeklarowane jako dochody gospodarstwa domowego środki pieniężne w całości pochłaniane są przez bieżące wydatki tegoż gospodarstwa. Skarżący nadmienił, że syn jest alergikiem i wymaga stałej opieki lekarskiej, on sam zaś – wymaga leczenia i pobytów w sanatorium. Jako majątek wskazał dom o pow. 176 m² (stanowiący współwłasność z żoną), dwa mieszkania o pow. 35,03 m² i 60m² , emerytalne dziesięcioletnie obligacje skarbowe na kwotę 83.978 zł, samochód osobowy o wartości 28.000 zł, a jako majątek osób pozostających ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym- co dotyczy żony – mieszkanie o pow. 38,58 m² oraz posiadane również przez nią emerytalne dziesięcioletnie obligacje skarbowe (na kwotę 61.178 zł). Ponadto małżonkowie są współwłaścicielami działki o pow. 0,08 ha. Oceniając zebrany materiał dowodowy, referendarz sądowy zwolnił skarżącego w ½ części od uiszczenia kosztów sądowych. Skarżący złożył sprzeciw od postanowienia referendarza. Uwzględniając, że wniesiony sprzeciw nie podlegał odrzuceniu, zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.)- dalej zwanej P.p.s.a., postanowienie od którego wniesiono sprzeciw utraciło moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym (taki zakres wynika z wniosku skarżącego) następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji o jakiej mowa w powołanym przepisie. Instytucja bowiem prawa pomocy ma charakter nadzwyczajny i korzystanie z niej zawężone zostało do kręgu osób najbardziej potrzebujących pomocy, tj. rzeczywiście ubogich, pozbawionych środków do życia bądź posiadających takie środki, ale w bardzo ograniczonym zakresie. Przeprowadzając ocenę wniosku skarżącego pod kątem przesłanek przyznania prawa pomocy, według Sądu należy uwzględnić fakt, że skarżący zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wraz z żoną łącznie sześć decyzji wydanych przez Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie ustalenia zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia ujawnionych źródłach przychodów (za 2006, 2007 i 2008 r.) i że małżonkowie wspólnie mają obowiązek uiścić kwotę 14.275 zł wpisu od wszystkich wniesionych skarg. Dlatego biorąc pod uwagę wysokość opłat sądowych w rozmiarze wynikającym z akt wszystkich spraw, w których skarżący i jego żona wnieśli skargi (łącznie wspomniane już powyżej sześć skarg, w których wpisy wynoszą: I SA/Rz 547/13 – 1500 zł, I SA/Rz 548 – 2000 zł, I SA/Rz 549 – 2000 zł; sprawy ze skarg M.D. i I SA/Rz 550/13 – 3.223 zł, I SA/Rz 551/13 – 5.314 zł, I SA/Rz 552/13 – 238 zł; sprawy ze skargi A.D., tj. sumując 14.275 zł) w kontekście przedstawionej sytuacji życiowej skarżącego i jego rodziny, tj. że żona zlikwidowała działalność gospodarczą i pozostaje bezrobotną, syn skarżących jest jeszcze uczniem i należy zabezpieczyć mu warunki pozwalające na dalszą naukę, Sąd uznał, że skarżący spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie go od uiszczenia kosztów sądowych ponad kwotę 500 zł, co oznacza, że będzie on zobowiązany do poniesienia tych kosztów wyłącznie do wysokości owych 500 zł, tj. kwoty odpowiadającej wysokości wpisu w sprawach skarg z zakresu zobowiązań podatkowych. Pomimo, że skarżący wnioskując o zwolnienie go w całości od kosztów sądowych powołuje się na niskie dochody – średnio 1170,80 zł, to jednak jego żądanie nie zasługuje w pełni na uwzględnienie. Należy przecież mieć na uwadze, że skarżący i jego żona są właścicielami w polskich realiach gospodarczych niemałego majątku, bo łącznie trzech mieszkań i domu oraz nieruchomości gruntowej. Majątek ten potencjalnie może przynosić korzyści jego właścicielom; trudno przyjmować inaczej, ponieważ jego utrzymanie (np. czynsze) pochłonęłyby zadeklarowane dochody rodziny. W obligacjach skarbowych małżonkowie ulokowali w sumie 1.145.156,00 zł. Zatem w takiej sytuacji nie sposób nie wymagać choćby częściowej partycypacji skarżącego w kosztach sądowych zainicjowanego postępowania sądowego. Koniecznym staje się także dodanie, że w sprawie o zwolnienie od kosztów sądowych nie może mieć wpływu fakt zakwestionowania przez Trybunał Konstytucyjny konstytucyjności przepisów, na których organ podatkowy oparł swoje rozstrzygnięcia. W razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, jeżeli najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia zgłosi wniosek o przyznanie należnych kosztów (art. 200 i art. 210 § 1 P.p.s.a.), Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.