I SA/Rz 548/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Piotr Popek po rozpoznaniu w dniu 10 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu R. W. na postanowienie referendarza sądowego z dnia 22 września 2017 r. I SA/Rz 548/17 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi R. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległego podatku od środków transportowych z tytułu I i II raty należnego za 2016 r. p o s t a n a w i a utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy. Skarżący R. W. wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając zgłoszone żądanie podał na urzędowym oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym, że jego rodzina utrzymuje się z dochodu, który osiąga jego żona w kwocie 1 800 zł. Na ich wspólnym utrzymaniu pozostaje jeszcze pełnoletnia córka, która jest uczennicą III klasy liceum. Jak wskazał, nie posiada on żadnych nieruchomości, ani innych ruchomości poza samochodem osobowym marki Mazda 6 z 2003 r., ciągnikiem siodłowym MAN TGA z 2007 r. i naczepy KRONE z 2005 r. Koszty związane z utrzymaniem samochodu osobowego oszacował on na 100/200 zł miesięcznie, natomiast samochód ciężarowy jest czasowo wycofany z ruchu. Podał, że żona jest współwłaścicielką mieszkania o pow. 100 m2, w którym mieszka ona wspólnie z ich córką i ponosi koszty jego utrzymania. Wnioskodawca natomiast jest najemcą innego mieszkania, w którym mieszka sam. Koszty utrzymania wynajętego mieszkania oscylują w kwocie 900 zł. Dodatkowo, wnioskodawca ponosi koszty związane ze spłatą kredytu w kwocie po 600 zł miesięcznie zaciągniętego na podniesienie standardów związanych z działalnością gospodarczą. Średnie natomiast wydatki związane z utrzymaniem rodziny, w tym wyżywieniem i kosztami związanymi ze szkołą córki, finansowane z wynagrodzenia za pracę żony oscylują w kwocie 1000 zł. Jak wskazał wnioskodawca, posiada on ustanowioną rozdzielność małżeńską majątkową z żoną. Rodzina nie korzysta z pomocy społecznej. Postanowieniem z dnia 22 września 2017 r., I SA/Rz 548/17 referendarz sądowy odmówił przyznania Skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym. Referendarz sądowy uzasadniał, że Skarżący nie wykazał, aby nie był w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dodatkowo, przedstawione przez niego dane nie odzwierciedlają rzeczywistej sytuacji materialnej rodziny, a w szczególności dochodów rodziny, które nie wystarczają na pokrycie wszystkich zadeklarowanych wydatków. W ocenie referendarza, trudno przyjąć jako wiarygodne twierdzenie, że żona osiąga dochód 1800 zł miesięcznie i jest w przy tym w stanie utrzymać zamieszkiwany z córka lokal, pokryć koszty ich codziennego utrzymania a jednocześnie wspierać męża w jego codziennym utrzymaniu. Referendarz sądowy uzasadniał dalej, że pomimo braku deklarowanego braku aktywności zawodowej, wnioskodawca dokonuje wpłat na rachunek bankowy, jak i również otrzymuje przelewy zewnętrzne. We wniesionym sprzeciwie Skarżący wyjaśniał, że sytuacja finansowa zmusiła go do zawieszenia z dniem 1 marca 2016 r. działalności gospodarczej. Dodał, że nie posiada on wystarczających środków, aby móc ją dalej kontynuować. Podniósł, że jego żona jest współwłaścicielką mieszkania położonego przy ul. [...] i pokrywa tylko część kosztów jego utrzymania. Otrzymuje ona również pomoc finansową od rodziny. W odniesieniu do zasobów pieniężnych, które wypłynęły na jego konto wskazał, że pochodzą one z pożyczek udzielonych w celu spłaty zobowiązań. W ten też sposób chciał pomóc swojej rodzinie. Jak wskazał kwota 3039 zł została zajęta przez Naczelnika Urzędu Skarbowego. W odniesieniu natomiast do należności z tytułu dostawy usług telewizji, telefonii oraz Internetu podniósł, że są one zobowiązaniami, których stroną był jeszcze przed rozpoczęciem się jego problemów finansowych. Dodał, że jego rodzina nie korzysta z pomocy społecznej, ponieważ nie spełnia kryterium dochodowego. Dodał, że nie korzysta z ciągnika i naczepy, gdyż ich eksploatacja wiąże się z dodatkowymi kosztami m.in. z odnowieniem licencji transportowej ok. 5000 zł, kosztami ubezpieczenia ok. 7000 zł oraz OCP w kwocie 3000 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Po myśli art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, dalej: p.p.s.a.) rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 p.ps.a., sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Przesłanki przyznania prawa pomocy określa art. 246 p.p.s.a. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast, częściowe prawo pomocy adresowane jest do osoby, która udowodni, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W ocenie Sądu postanowienie referendarza jest prawidłowe. Analiza sytuacji finansowej i majątkowej wnioskodawcy prowadzi do wniosku, że nie spełnia on przesłanek przyznania mu prawa we wnioskowanym zakresie. Za słuszne Sąd uznaje stanowisko referendarza, że Skarżący nie wymaga udzielenia mu wsparcia ze środków publicznych, bowiem trudno przyjąć za wiarygodne twierdzenie, że żona osiągając dochód w kwocie 1800 zł jest w stanie utrzymać zamieszkiwany lokal i pokryć koszty ich codziennego utrzymania, a jednocześnie wspierać męża w jego codziennym utrzymaniu. We wniesionym sprzeciwie Skarżący podnosi, że środki pieniężne, które wpływają na jego rachunek bankowy pochodzą z pożyczek, aczkolwiek nie wskazuje on na jakikolwiek dowód, który mógłby uprawdopodobnić jego twierdzenia. Na niekorzyść Skarżącego, w kontekście pozytywnego załatwienia jego wniosku o przyznanie prawa pomocy, przemawia również podniesiona przez referendarza okoliczność braku podjęcia przez Skarżącego jakiekolwiek aktywności zawodowej, choćby w formie prac dorywczych, aby poprawić sytuację materialną swoją i rodziny. W tym miejscu podnieść należy, że na otwartym rynku pracy jest wiele ofert pracy dla mężczyzn z wykształceniem podobnym do Skarżącego. Skoro zatem zasadą jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie, to podmiot domagający się, aby koszty te zostały przerzucone w ramach prawa pomocy na Skarb Państwa, którego budżet wypracowany jest przez ogół obywateli musi liczyć się z tym, że tylko szczególna i wyjątkowo trudna sytuacja majątkowa może uzasadniać przyznanie mu prawa pomocy. Zwolnienie od kosztów sądowych osoby, której twierdzenia dot. uzyskiwanych dochodów trudno uznać za wiarygodne, bowiem kwota uzyskiwanych dochodów stanowi wyłączenie część koniecznych wydatków, pozostawałoby w rażącej sprzeczności z ideą instytucji prawa pomocy rozumianej jako "prawo ubogich". Mając powyższe na względzie uznano, że sytuacja majątkowa Skarżącego nie jest na tyle trudna, by potrzebne było mu wsparcie w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w części. Działając na podstawie art. 260 § 1 i § 2 p.p.s.a, Sąd utrzymał zaskarżone postanowienie referendarza sądowego w mocy.