I SA/Rz 550/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Maria Serafin-Kosowska Sędziowie NSA Bożena Wieczorska NSA Jacek Surmacz /spr./ Protokolant sek.sąd. Teresa Tochowicz po rozpoznaniu w Wydziale I Finansowym w dniu 12 kwietnia 2007r. sprawy ze skarg J. W. na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej I. z dnia [...] czerwca 2006r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania II. z dnia [...] czerwca 2006r. [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania - oddala skargi - I SA/Rz 550/06 UZASADNIENIE Dyrektor Izby Skarbowej: 1) postanowieniem z dnia (..) czerwca 2006r. nr (..), na podstawie art. 163 § 2 oraz art. 216 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005r., Nr 8, poz. 60 ze zm.; powoływanej dalej jako: Ordynacja podatkowa), po rozpatrzeniu wniosku J.W. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia (..) lutego 2006r. Nr (..)w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług: za styczeń, luty, kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik i grudzień 2003r., odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, 2) postanowieniem z dnia (..) czerwca 2006r. nr (..), na podstawie art. 228 §1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, w związku z wniesieniem odwołania przez J.W. od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia (..) lutego 2006r. Nr (..) w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług: za styczeń, luty, kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik i grudzień 2003r., stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wyżej opisanych postanowień Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego decyzją z dnia (..) lutego 2006r. Nr (..) odmówił J.W. umorzenia zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług: za styczeń, luty, kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik i grudzień 2003r. W decyzji tej zawarte było prawidłowe pouczenie o przysługującym stronie prawie do wniesienia odwołania. Decyzja organu I instancji została doręczona – w trybie art. 149 Ordynacji podatkowej – w dniu 24 lutego 2006r., zatem termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 10 marca 2006r., zaś odwołanie zostało wniesione (data nadania w urzędzie pocztowym) – w dniu 27 marca 2006r. Jednocześnie J.W. zwrócił się z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, podając że decyzję organu I instancji odebrał mąż siostry odwołującego się, który nie przekazał mu korespondencji. Odnosząc się do wniosku o przywrócenie terminu Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, że stosownie do art. 162 § § 1 i 2 Ordynacji podatkowej, w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Ponadto, aby wniosek mógł być uwzględniony, powinien być złożony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia temu terminowi, a jednocześnie ze złożeniem wniosku należy dopełnić czynności, dla której termin był określony. Przesłanką przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie przez zainteresowaną osobę braku jej winy w uchybieniu terminu. Odwołujący się we wniosku o przywrócenie terminu oprócz wyżej podanej okoliczności odnośnie osoby, która odebrała decyzję organu I instancji, podał że od połowy lutego przebywał poza miejscem zamieszkania, ponieważ składał oferty świadczonych usług budowlanych – na terenie kraju i w niektóre dni przebywał u żony – w Krużlowej Niżnej. Do domu wrócił 20 marca 2006r. – celem dokonania miesięcznego rozliczenia z Urzędem Skarbowym za luty, i w tym dniu "szwagier" przekazał mu korespondencję. Dyrektor Izby Skarbowej zauważył, że J.W. w toku postępowania nie zgłaszał zmiany swojego adresu ani też nie podał innego adresu do doręczeń niż ten, który wynikał ze złożonego zgłoszenia identyfikacyjnego osoby fizycznej prowadzącej samodzielną działalność gospodarczą (NIP-1). Jak wynika z akt administracyjnych przesyłkę odebrał dorosły domownik tj. mąż siostry podatnika R. C, który zobowiązał się przekazać pismo adresatowi, co potwierdził własnoręcznym podpisem na zwrotnym potwierdzeniu decyzji. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalone zostało stanowisko, iż gdy dorosły domownik rodziny, który nie doręczył w stosownym czasie przyjętego pisma stronie, to doręczenie do rąk adresata nie ma wpływu na bieg terminu do wniesienia odwołania (wyrok NSA z dnia 12 lutego 1997r. SA/Łd 163/96 – Lex nr 29034 oraz wyrok NSA z 31 stycznia 2003r. I SA/Ka 2569/01 – niepublikowane). W tej sytuacji zbyt późne przekazanie pisma przez R.C. (do rąk) J.W. nie może być skutecznie podnoszone jako argument za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Stanowiska tego nie zmienia pismo J.W. z 25 marca 2006r. do urzędu pocztowego w T. o "niepozostawianie domownikom listów poleconych do mnie". Pismo to stanowi potwierdzenie prawidłowości doręczenia decyzji organu I instancji. Ponadto J.W. nie wykazał, iż wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania złożony został w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Nie uprawdopodobnił tych okoliczności (podawanych faktów). J.W. nie wykazał nadto, że pomiędzy jego nieobecnością, a uchybieniem terminowi istniał związek przyczynowy, gdyż chwilowa nieobecność w domu nie wyklucza możliwości dokonania czynności procesowej przez stronę np. sporządzenie odwołania i nadania go pocztą osobiście lub przez pełnomocnika. Odwołujący się nie dopełnił obowiązku szczególnej staranności, w trakcie postępowania podatkowego nie powiadomił organu podatkowego o wyjeździe. Te wszystkie okoliczności – w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej – przesądzają o braku podstaw do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Skutkuje to odmową przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Zgodnie z art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej odwołanie od decyzji organu I instancji wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Skoro odwołanie zostało wniesione z uchybieniem tego terminu, a Dyrektor Izby Skarbowej odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, to należało na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej – stwierdzić uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Skargi na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wniósł J.W. – poprzez pełnomocnika – radcę prawnego. Zarzucił postanowieniom niezgodność z prawem, w szczególności z art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej oraz interesem prawnym skarżącego. Wniósł o: - zmianę zaskarżonych postanowień poprzez ich uchylenie w całości i przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia (..)lutego 2006r. nr (..) - zasądzenie kosztów postępowania według przedłożonego spisu kosztów, a w razie braku takiego spisu – według norm przepisanych. W uzasadnieniu skarg podniesiono, że podatnik uprawdopodobnił, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy. Natomiast argumentacja zawarta w zaskarżonych postanowieniach jest nietrafna. Skarżący nie miał obowiązku zgłaszać zmiany miejsca zamieszkania, ponieważ to miejsce nie uległo zmianie. Skarżący jedynie przez stosunkowo krótki czas przebywał poza miejscem zamieszkania. Członek rodziny, który odebrał korespondencję z decyzją przekazał ją skarżącemu dopiero po jego powrocie; nie poinformował skarżącego wcześniej telefonicznie czy też pisemnie o odebranej przesyłce. W tym stanie rzeczy należy uznać, że skarżący nie ponosi winy za złożenie odwołania z opóźnieniem. Podkreślenia wymaga, że podatnik powinien jedynie uprawdopodobnić okoliczności świadczące o braku winy w uchybieniu terminu. W podobnej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku przyznał rację podatnikowi (sygn. akt II SA/Bk 1035/05). W odpowiedzi na skargi Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o ich oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Zauważył, że w skardze zniekształcono odnośną część uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, gdyż stwierdzenie przez organ, że skarżący nie zgłosił wyjazdu było podyktowane zauważeniem możliwości uniknięcia przez skarżącego "kłopotów" z korespondencją w perspektywie ponad miesięcznej nieobecności w domu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Z mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; powoływanej dalej jako p.p.s.a.) sąd uwzględniając skargę na postanowienie uchyla to postanowienie w całości lub w części; stwierdza nieważność postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, albo stwierdza wydanie postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. To uregulowanie ustawowe oznacza, że kompetencje sądu administracyjnego, w przypadku uwzględnienia skargi, sprowadzają się do uprawnień o charakterze kasacyjnym. Sąd administracyjny nie jest sądem merytorycznym w tym znaczeniu, że nie dokonuje własnych ustaleń faktycznych, własnej subsumpcji ustalonych faktów, a w konsekwencji nie orzeka reformatoryjnie; nie jest tym bardziej organem uprawnionym do rozstrzygania indywidualnych spraw – w przedmiotowej sprawie - podatkowej. Przytoczenie tych uwag o istocie kompetencji sądów administracyjnych w związku z dokonywaniem przez ten sąd kontroli działalności administracji publicznej rozumianej jako zgodność z prawem (materialnym i procesowym), było niezbędne, skoro w skargach zawarty był wniosek o zmianę zaskarżonych postanowień poprzez ich uchylenie w całości i przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji wydanej przez organ I instancji. Nawet przy potencjalnym uwzględnieniu skarg Sąd niebyłby uprawniony do merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego . Art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej stanowi, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni że uchybienie nastąpiło bez jego winy. "Uprawdopodobnienie" jest terminem oznaczającym coś znacznie mniej niż termin "wykazanie". Uprawdopodobnić to tyle co wskazać okoliczności, umotywować pewne zachowania i o ile te okoliczności czy też zachowania, przeszkody nie są sprzeczne z regułami, zasadami doświadczenia życiowego, logiki, nie noszą cech przejaskrawień, powinny być uznane za okoliczności mogące stanowić przedmiot rozważań organu uprawnionego do rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej. Oznacza to, że organ taki tylko wtedy może kwestionować podane okoliczności, jeśli poweźmie określone wątpliwości co do zaistnienia tych okoliczności, a co więcej te jego wątpliwości mają racjonalne uzasadnienie. Kontrolując zaskarżone postanowienia, a w szczególności postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania Sąd zauważa, że uzasadnienie ostatnio wymienionego postanowienia dotknięte jest pewnymi wadami, które to wady nie stanowią jednakże o naruszeniu przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienie to bowiem zawiera również wszystkie pozostałe elementy, dotyczące istotnych kwestii mających znaczenie dla rozstrzygnięcia wniosku skarżącego dla przywrócenia terminu. Wadliwość dotyczy tej części uzasadnienia, kiedy organ wskazuje, że skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy i utożsamia to stwierdzenie z tym, że skarżący nie uprawdopodobnił, że przebywał w podanym przez siebie czasie poza miejscem zamieszkania – w celu składania ofert w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą. W ocenie Sądu brak jest podstaw i Dyrektor Izby Skarbowej takich podstaw nie wskazuje, iż istnieją wątpliwości co do tego iż skarżący rzeczywiście przebywał, przez wskazany przez niego okres, poza miejscem zamieszkania i w celu, przez skarżącego, wskazanym. Okoliczności bowiem wskazywane przez skarżącego są jasne, logiczne, zgodne z doświadczeniem życiowym i z powszechną wiedzą o czynnościach podejmowanych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Jak już jednak wyżej wskazano to uchybienie nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy, ponieważ w uzasadnieniu tego postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej należycie wykazał, że skarżący nie uprawdopodobnił że uchybienie nastąpiło bez jego winy, a wykazanie tej tezy uprawniało organ do odmowy przywrócenia uchybionego terminu. Na aprobatę bowiem zasługuje stanowisko organu, że chwilowa nieobecność skarżącego w miejscu zamieszkania, a więc osoby prowadzącej działalność gospodarczą, a co za tym idzie mającą świadomość znaczenia określonych terminów dla kwestii rozliczeń podatkowych (potwierdza to treść wniosku o przywrócenie terminu, gdzie skarżący podaje, że powrócił do domu aby "rozliczyć się z Urzędem Skarbowym za luty"), nie uniemożliwiała skarżącemu dopełnienie w terminie czynności procesowej polegającej na wniesieniu odwołania od decyzji organu I instancji. Trafnie Dyrektor Izby Skarbowej wskazuje, że powszechnie dostępne środki techniczne umożliwiały kontakt dorosłego domownika, który odebrał decyzję organu I instancji i zobowiązał się do jej przekazania adresatowi, ze skarżącym. Skarżący mógł osobiście lub poprzez pełnomocnika dopełnić czynności procesowej w terminie. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej; przywrócenie nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuści się choćby lekkiego niedbalstwa. Brak winy występuje tylko wtedy, gdy dokonanie określonej czynności procesowej było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. W przedmiotowej sprawie taka przeszkoda nie do przezwyciężenia nie istniała; skontaktowanie się osoby, która faktycznie odebrała decyzję organu I instancji ze skarżącym czy też skarżącego z tą osobą (skarżący wiedział o toczącym się postępowaniu podatkowym w związku z wnioskiem przez niego złożonym o umorzenie zaległości podatkowych) nie nakładało na skarżącego jakiegoś nadzwyczajnego wysiłku, nieadekwatnego do możliwości i nadmiernie obciążającego – organizacyjnie czy finansowo. Reasumując Sąd nie stwierdza, mimo pełnych niedostatków w zakresie umotywowania postanowienia, naruszenia przez Dyrektora Izby Skarbowej art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej. W orzecznictwie sądowym prezentowano już pogląd, że okoliczność, iż dorosły domownik nie doręczył w stosownym czasie przyjętego pisma do rąk adresata nie ma wpływu na bieg terminu do wniesienia odwołania (wyrok NSA z 12 lutego 1997r. – I SA/Łd 163/96). Skoro odwołanie od decyzji organu I instancji zostało wniesione z uchybieniem terminu do jego wniesienia (po upływie tego terminu), a organ odmówił przywrócenia tego terminu, to – po myśli art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej - Dyrektor Izby Skarbowej zobowiązany był do stwierdzenia w formie postanowienia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Z przyczyn wyżej wywiedzionych Sąd – na podstawie art. 151 § p.p.s.a. - skargi oddalił.