I SA/Rz 553/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Małgorzata Niedobylska Sędziowie WSA Barbara Stukan-Pytlowany (spr.) NSA Maria Piórkowska Protokolant sekr. sąd. Małgorzata Paśko po rozpoznaniu w Wydziale I Finansowym w dniu 21 października 2008 r. sprawy ze skargi A.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [..] w przedmiocie wymiaru podatku od nieruchomości za 2008r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia [...] lutego 2008r. nr [...], 2) określa, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego A.G. kwotę 400 (słownie: czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA/Rz 553/08 Uzasadnienie Decyzją Nr [....] z dnia [...] lutego 2008r. Wójt Gminy M. ustalił A. G. wymiar podatku od nieruchomości na 2008r. od nieruchomości położonej w B. na kwotę 10566,00 zł, uzasadniając, że wysokość podatku ustalił na podstawie danych z ewidencji gruntów i informacji podatkowej wg. wyliczenia, że m.in. budynki o pow. 646,70 m2 i grunt o pow. 1646,70 m2jako związane z działalnością gospodarczą są opodatkowane stawką przewidzianą dla nieruchomości związanej z działalnością gospodarczą. Od decyzji tej podatnik złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, w którym podniósł, że kolejny raz nadmienia, iż grunty i budynki nie są związane z działalnością gospodarczą, ponieważ nie istnieją we wpisie do działalności gospodarczej jak i w ewidencji środków trwałych, z tego powodu podatek naliczony w decyzji został nie prawidłowo. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania A.G. decyzją z dnia [...] kwietnia 2008r. Nr [...] na podstawie art. 233 §1 pkt.1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. z 2005r. nr 8 poz. 60 z zm ) powołanej dalej jako Ordynacja podatkowa, utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] luty 2008r. W uzasadnieniu podniosło, że A.G. jako właściciel gruntu o pow. 0, 4130 h wykonując obowiązek wynikający z art. 6 ust. 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych ( Dz.U. z 2006r. Nr 121 , poz. 844 z zm.) powołanej dalej jako ustawa o p.o.l., złożył w dniu 2 września 2003r. informacje o nieruchomościach i obiektach budowlanych wzór IPN-1 , w której wykazał grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o pow. 1646, 7 m2, budynki związane z działalnością gospodarczą o pow. 646,7 m2 oraz budynki pozostałe o pow. 198,9 m2. Wobec nie zgłoszenia przez podatnika zmian, wykazany w tej informacji stan faktyczny stanowił dla organu podatkowego, zgodnie z art. 165 §5 Ordynacji podatkowej podstawę wydawania corocznie decyzji w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości bez uprzedniego wszczynania i prowadzenia postępowania podatkowego. Dlatego organ i instancji ustalił odwołującemu się wymiar podatku od nieruchomości na 2008r. przyjmując za postawę powierzchnię i przeznaczenie gruntów oraz budynków wynikającą z informacji złożonej w 2003r. Zdaniem organu odwoławczego podnoszony w odwołaniu zarzut, że grunty i budynki nie są związane z działalności gospodarczą, gdyż nie widnieją we wpisie do działalności gospodarczej i ewidencji środków trwałych jest niezasadny. Żadne przepisy nie uzależniają uznania gruntów i budynków za związane z działalnością gospodarczą od ujęcia ich we wpisie do ewidencji działalności gospodarczej lub ewidencji środków trwałych. Dla celów podatku od nieruchomości definicje takich gruntów i budynków zawiera art. 1a ust. pkt. ustawy o p.o.l. Wyłączając wyjątki wymienione w tym przepisie, z jego treści wynika, że grunty, budynki i budowle związane z działalnością gospodarczą, to takie które są w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, chyba że przedmiot opodatkowana nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych. Zdaniem organu treść tego przepisu wskazuje, że o uznaniu gruntów i budynków za związane z prowadzeniem działalności decyduje fakt posiadania tych nieruchomości przez przedsiębiorcę. Nie wykorzystywanie budynku na potrzeby prowadzonej działalności nie uzasadnia uznania tego budynku za nie związany z działalnością gospodarczą. Zaniechanie korzystania z budynku na cele związane z prowadzoną działalnością może stanowić podstawę do uznania takiego budynku za nie związany z działalnością gospodarcza, jeżeli budynek ten przeznaczony i wykorzystywany jest na inne cele. Organ odwoławczy podkreślił, iż odwołujący się prowadzi działalność gospodarczą, zatem jako przedsiębiorca od posiadanych gruntów i budynków, które nie są wykorzystywane na inne cele niż działalność gospodarcza , obowiązany jest opłacać od tych nieruchomości podatek według stawek przewidzianych dla nieruchomości związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Powoływanie się na informację uzyskaną od Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach jest w tym przypadku bez znaczenia, gdyż nie jest to organ uprawniony do interpretacji prawa podatkowego w zakresie podatków lokalnych. A.G. złożył skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu skargi zarzucił, że nie są prawdziwe ustalenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego poczynione w zaskarżonej decyzji - co do faktu nie zgłaszania zmian w zakresie stanu faktycznego gruntu i budynków po dniu 2 września 2003r, bowiem w dniu 28 września 2007r. skarżący złożył w Gminie informację, że grunty i budynki położone na terenie tej gminy nie są związane z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą. Wójt gminy w piśmie z dnia 19 października 2007r. ograniczył się do stwierdzenia, że grunty i budynki będące w posiadaniu przedsiębiorcy są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Dalej skarżący podniósł, że twierdził i twierdzi, że przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych, na co przedłożył stosowne dokumenty. Doręczył organowi podatkowemu opinię biegłego, że w budynkach nie może być prowadzona działalność gospodarcza ze względu na ich zły stan faktyczny. Skoro organ podatkowy powziął taką wiadomość, winien był wszcząć postępowanie z urzędu, a w postępowaniu podjąć działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego, o ile nie dał wiary twierdzeniom podatnika i opinii biegłego, czego nie uczynił. Ponadto zapewne nie przekazał SKO pełnej dokumentacji zgromadzonej w sprawie, bowiem decyzja organu II instancji stwierdza, że skarżący nie składał nowej informacji od 2003r. Dlatego zdaniem skarżącego doszło do naruszenia art. 122 i 180 Ordynacji podatkowej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, stwierdzając, że zarzuty skargi są pozbawione zasadności. Podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, że zgodnie z art. 1 a ust.1 ppkt.3 ustawy o p.o.l. sam fakt posiadania nieruchomości przez skarżącego będącego przedsiębiorcą skutkuje tym ,że budynki i grunt są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Ponadto podniosło, że wobec faktu ,iż przedmiotowa nieruchomość budynkowa poddana była remontowi w 2003r. i przeznaczona na organizowanie imprez rozrywkowych i małej gastronomi, co wynika z decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 7 kwietnia 2004r., bezpodstawne jest twierdzenie skarżącego, że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych. Załączona do skargi ekspertyza techniczna nie może stanowić dowodu na etapie postępowania skargowego, jest dokumentem prywatnym (datowana 03.2007r.) wykonanym na zlecenie podatnika, nieznanym, ani nieujawnionym organowi II instancji przy wydaniu decyzji w postępowaniu odwoławczym. Skarżący A,G. na rozprawie podtrzymał skargę i dodatkowo podał, że oprócz informacji o zmianie w zakresie stanu faktycznego budynków, tak w 2007r. i 2008r. złożył do Wójta Gminy pisma, w których podnosił, że opodatkowane budynki są w złym stanie technicznym i nie może prowadzić w nich działalności gospodarczej, a na dowód tego na początku 2008r. złożył w organie podatkowym opinię rzeczoznawcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz.1270) określanej dalej P.p.s.a, kontrola zaskarżonych rozstrzygnięć dokonywana jest pod kątem ich zgodności z prawem, przy czym Sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami i podstawami wskazanymi w skardze. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Zdaniem Sądu w kontrolowanej sprawie zaszły wadliwości natury procesowej, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art.2 ust.1 u.p.o.l. opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają następujące nieruchomości lub obiekty budowlane : grunty, budynki lub ich części, budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Nie podlegają zaś opodatkowaniu grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne, grunty zakrzewione na użytkach rolnych lub lasy, z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej. Przez grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej rozumie się natomiast zgodnie z art.1a ust.1 pkt 3 ustawy o p.o.l. grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, a także gruntów o których mowa w art.5 ust.1 pkt 1 lit.b ustawy o p.o.l., chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych. Na mocy art. 3 ust.1 pkt.1 ustawy o p.o.l podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne (...) będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych. Art. 6 ust.6 ustawy o p.o.l. stanowi, że osoby fizyczne (...) są obowiązane złożyć właściwemu organowi podatkowemu informację o nieruchomościach i obiektach budowlanych, sporządzoną na formularzu według ustalonego wzoru, w terminie 14 dni od dnia wystąpienia okoliczności uzasadniających powstanie albo wygaśniecie obowiązku podatkowego z zakresie podatku od nieruchomości lub od dnia zaistnienia zdarzenia , o którym mowa w ust.3. Art. 6 ust.3 tej ustawy stanowi, że jeżeli w trakcie roku podatkowego zaistnieje zdarzenie mające wpływ na wysokość opodatkowania w tym roku, a w szczególności zmiana sposobu wykorzystania przedmiotu opodatkowania lub jego części, podatek ulega obniżeniu lub podwyższeniu, poczynając od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiło zdarzenie. Podatek od nieruchomości na rok podatkowy płacony przez osobę fizyczna ustala się w drodze decyzji ustalającej (art.6 ust.7 ustawy o p.o.l., art. 21 §1 pkt.2 Ordynacji podatkowej). Zgodnie z art. 21 §1 pkt.2 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania. Wydanie decyzji ustalającej z reguły wiąże się z wszczęciem i przeprowadzeniem postępowania podatkowego. Jednak Ordynacja podatkowa przewiduje odstępstwa od tej zasady (art. 165 § 5). Wyjątki odnoszą się do ustalenia zobowiązań podatkowych, które -zgodnie z odrębnymi przepisami - ustalane są corocznie, jeżeli stan faktyczny, na podstawie którego ustalono wysokość zobowiązania podatkowego za poprzedni okres nie uległ zmianie. W praktyce art. 165§5 Ordynacji podatkowej może mieć zastosowanie do podatku od nieruchomości, leśnego i rolnego w odniesieniu do podatnika , wobec którego wymiar podatku był już w poprzednim roku podatkowym przeprowadzany (tzw. stary podatnik). Ponadto istotne jest , ażeby nie uległ zmianie stan faktyczny, na podstawie którego ustalono wysokość zobowiązania podatkowego za poprzedni okres. Rozwiązanie to ma na celu uproszczenie procesu wymiaru podatków. Konstrukcja przepisu nie zawiera domniemania prawnego niezmienności stanu faktycznego, na podstawie którego ustalono wysokość zobowiązania podatkowego, za poprzedni okres. Jednakże dopuszczalne wydaje się być, przyjęcie wniosku o niezmienności stanu faktycznego, z okoliczności nie złożenia przez podatnika informacji o zaistnieniu zmian w stanie faktycznym, które to zmiany mają znaczenie dla wymiaru podatku. Tym samym jeżeli podatnik składa informację o zmianach i przedkłada dowody na okoliczności mające wpływ na wymiar podatku, to w ocenie Sądu jest równoznaczne z wnioskiem o wszczęcie i przeprowadzenie postępowania przez organy podatkowe. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że poza sporem jest, że w świetle art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 1999r. prawo o działalności gospodarczej i art.2 ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej, skarżący jako osoba fizyczna prowadzi działalność gospodarczą i jest przedsiębiorcą jak i to, że jest właścicielem nieruchomości - gruntów i budynków położonych w B. na terenie Gminy M. Sporna między stronami jest kwestia czy nieruchomości te są związane z prowadzoną przez skarżącego działalnością gospodarczą. Sąd w pełni podziela stanowisko organów podatkowych, że o uznaniu spornej nieruchomości za związaną z działalnością gospodarczą decyduje sam fakt posiadania tej nieruchomości przez przedsiębiorcę i bez znaczenia jest, że nie widnieje w ewidencji środków trwałych czy wpisie do ewidencji. NSA uchwałę w z dnia 2.04.2001 sygn. akt FKP3/00 (ONSA z 2001r.nr 4 poz.150). postawił tezę, że grunty i budynki będące w posiadaniu przedsiębiorcy, podlegające opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości są z mocy prawa związane z działalnością gospodarczą. Skarżący jest przedsiębiorcą i z tego tytułu winien on opłacać od tych nieruchomości podatek według stawek przewidzianych dla nieruchomości związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Jednakże skarżący nie przeczy, że jest przedsiębiorcą i posiada nieruchomości budynkowe, lecz podnosi w skardze, że nieruchomości te nie są one związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, z uwagi na niemożność wykorzystania ich do tych celów, z powodu złego stanu technicznego, co dowodził przed organem I instancji przedkładając temu organowi stosowne pisma i dokumenty na ich poparcie. W tym miejscu należy zauważyć, że z akt administracyjnych sprawy nie wynika, by kwestia ta była wyjaśniana w postępowaniu podatkowym. Organ podatkowy wydając decyzję w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości na 2008r. ustalił jego wysokość na podstawie danych z ewidencji gruntów i informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych złożonej przez podatnika w 2 września 2003r, w której podatnik wykazał do opodatkowania grunty i budynki związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Mimo, że w odwołaniu podatnik zarzucał że "kolejny raz nadmienia", że jego grunty i budynki nie są związane z działalnością gospodarczą, to organ odwoławczy stanął na stanowisku, iż wobec nie zgłaszania przez podatnika zmian, wykazany w informacji z dnia 2 września 2003r. stan faktyczny mógł stanowić dla organu podatkowego podstawę wydania decyzji, bez uprzedniego wszczynania i prowadzenia postępowania, jak i podstawę ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości na 2008r, Ze skargi A.G. i dołączonych do niej dokumentów wynika, że wbrew twierdzeniom organu odwoławczego podatnik zgłaszał zmiany stanu faktycznego w zakresie przedmiotu opodatkowania. Potwierdza ten fakt Wójt Gminy M. w piśmie z dnia 19 października 2007r., stanowiącym odpowiedź na informację podatnika z dnia 28 września 2007r.- o zmianie w zakresie stanu faktycznego gruntu i budynków. Skarżący zarzuca też, że przedłożył ponadto organowi podatkowemu dodatkowe pisma jak i opinię biegłego, by wykazać iż budynki nie mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych. Reasumując, organ podatkowy ustalając skarżącemu wysokość podatku od nieruchomości na 2008r. dysponował nie tylko informacją od podatnika IPN-1 z 2003r. ale i informacją IPN-1 z 2007r. zawierającą zmiany mające znaczenie dla wymiaru podatku. Wobec tego na organie podatkowym spoczywał ustawy obowiązek wszczęcia i przeprowadzenia postępowania w celu ustalenia czy faktycznie zaistniały zmiany przedmiotu podatkowania mające wpływ na wysokość podatku, czego jednak organ ten nie uczynił. Nie wszczynając w tym zakresie postępowania podatkowego organ podatkowy naruszył art. 165 §1 i §5 Ordynacji podatkowej a w konsekwencji naczelne zasady postępowania podatkowego określone w art. 120, art. 121 art.122, art. 123 art.180, art.187 §1 i art. 191 Ordynacji podatkowej. Tym samym wydał decyzję wymiarową z naruszeniem przepisów postępowania, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nasuwa się też konkluzja, iż organ II instancji wyrażając swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji oparł się na jedynie na ustaleniach poczynionych przez organ I instancji, mimo że organ odwoławczy, rozpoznając ponownie sprawę w drugiej instancji, ma pełne kompetencje do merytorycznej oceny jak i rozstrzygnięcia sprawy i nie może się ograniczać tylko do oceny decyzji organu I instancji. W ocenie Sądu w celu usunięcia wyżej stwierdzonych naruszeń prawa procesowego niezbędnym jest na podstawie art. 145 §1 pkt.1 lit.c p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy M. Obowiązkiem organów ponownie rozstrzygających sprawę będzie podjęcie wszelkich działań w celu wyjaśnienia czy doszło do zmiany stanu faktycznego skutkującego zmianą podstawy opodatkowania. Jeżeli skarżący twierdzi, że nieruchomość budynkowa jest od 2007r. w stanie technicznym, który wykluczał jej użycie do celów działalności gospodarczej i przedłożył na poparcie tych twierdzeń nie tylko informacje I PN, ale i opinię rzeczoznawcy, to obowiązkiem organów podatkowych w celu prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, będzie zweryfikowanie tego twierdzenia, przez dopuszczenie w postępowaniu zawnioskowanych dowodów i dokonanie ich oceny. Jeżeli organy podatkowe miały by wątpliwości, co do zaistnienia zmiany stanu faktycznego w zakresie wskazanym przez podatnika, mogą przeprowadzić dowody z urzędu, nie wyłączając nawet dowodu z opinii biegłego, który stwierdził by jaki jest stan techniczny budynków. W oparciu o przepis art.152 p.ps.a. Sąd określił, iż uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się wyroku, a o kosztach postępowania Sąd orzekł po myśli art. 200 p.p.s.a.